عراقچی: میراث علمی پیروز مجتهدزاده، منبعی ارزشمند برای پژوهش‌های جغرافیای سیاسی ایران است
براساس گزارش خبرآنلاین، متن پیام سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برای این مراسم بدین صورت است:
«فقدان استاد فرزانه، جغرافی‌دان سیاسی ممتاز و پژوهشگر برجسته ژئوپلیتیک، زنده یاد دکتر پیروز مجتهدزاده، ضایعه‌ای ناگوار برای جامعه علمی و دانشگاهی ایران و از دست دادن تأثیرگذاری عمیق در حوزه اندیشه، تحقیق و مطالعات مرتبط با تاریخ، جغرافیا و هویت ملی ایران به شمار می‌رود. این ضایعه یادآور اهمیت و جایگاه دانشمندانی است که تمام عمر خود را به شناخت و تبیین ابعاد مختلف هویت و منافع ملی ایران اختصاص داده‌اند.
دکتر مجتهدزاده از جمله اندیشمندانی بودند که بیش از پنج دهه از عمر علمی و حرفه‌ای خویش را در راستای پژوهش در زمینه جغرافیای سیاسی، ژئوپلیتیک، مرزهای بین‌المللی و جایگاه تاریخی و استراتژیک ایران صرف کردند. دستاوردهای علمی غنی او ناشی از سال‌ها مطالعه، تحقیق، تألیف و تدریس در دانشگاه‌های ایران و کشورهای دیگر بود، تلاشی مداوم که بر غنای ادبیات علمی در این حوزه‌ها افزوده و در روشن ساختن ابعاد تاریخی، جغرافیایی و سیاسی مسائل سرزمینی ایران نقش قابل توجهی ایفا کرد.
یکی از جنبه‌های بارز فعالیت علمی این استاد فقید، پژوهش‌های گسترده و مستند او در مورد خلیج فارس و جایگاه تاریخی و حقوقی جزایر ایرانی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک بود. با استفاده از اسناد تاریخی، نقشه‌های جغرافیایی و منابع معتبر، او به تبیین ابعاد مختلف این مسائل در مجامع علمی و عرصه‌های بین‌المللی پرداخته است. آثار ارزشمند او در این عرصه، از جمله تحقیقات مرتبط با حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه، قسمتی دائمی از میراث مطالعات جغرافیای سیاسی ایران محسوب می‌شود و نشان‌دهنده اهتمام او به ارتباط میان دانش، مسئولیت علمی و حفظ منافع ملی کشور است.
بدیهی است که اهمیت کارنامه علمی دکتر مجتهدزاده به مطالعات خلیج فارس محدود نمی‌گردد. پژوهش‌های وی در زمینه شکل‌گیری و تحول مرزهای ایران، تحولات تاریخی و سیاسی منطقه، روابط جغرافیا و قدرت و مبانی نظری جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک افق‌های جدیدی را برای پژوهشگران و دانشجویان رقم زد. آثار او در حوزه مرزهای شرقی ایران، تحولات تاریخی منطقه و ارتباط میان جغرافیا و سیاست نیز گواهی بر تلاش مداوم علمی بود که در آن، شناخت دقیق گذشته با تحلیل واقع‌بینانه مسائل معاصر در هم پیوند می‌خورد.
از دیگر جنبه‌های ارزشمند فعالیت این استاد گرانقدر، مشارکت فعال او در عرصه آموزش عالی و انتقال دانش به نسل‌های جوان می‌باشد. سال‌ها تدریس، نگارش آثار تخصصی، انتشار مقالات علمی و حضور در نشست‌ها و مجامع دانشگاهی بخشی از تلاش‌های وی برای گسترش و توسعه مطالعات جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک بود. تأکید بر دقت مفهومی، استناد به منابع معتبر و به کارگیری متوازن زبان فارسی در بیان مفاهیم تخصصی از ویژگی‌های بارز رویکرد علمی او به شمار می‌رود؛ رویکردی که بر اهمیت مبانی نظری و روش‌شناسی در تولید دانش تأکید داشته است.
دلبستگی عمیق دکتر مجتهدزاده به ایران و تاریخ و تمدن آن، یکی از ویژگی‌های بارز شخصیت فکری و حرفه‌ای ایشان بود. در طول فعالیت‌های خود، مسائل مرتبط با هویت تاریخی ایران، نام خلیج فارس و منافع و مصالح ملی کشور را از منظر پژوهشی و با اتکا به استدلال‌های تاریخی و جغرافیایی تعقیب کرد. استفاده از ظرفیت دانشگاهی و گفت‌وگوی علمی برای بیان دیدگاه‌های خود در محافل بین‌المللی نیز بخشی از این تلاش پایدار بود؛ تلاشی که بر اهمیت دانش، مستندات و استدلال در تبیین مسائل ملی و منطقه‌ای تأکید می‌کرد.
به یقین، ارزش میراث چنین اندیشمندانی فقط در تعداد کتاب‌ها، مقالات و سال‌های فعالیت علمی آنها خلاصه نمی‌شود. بلکه در پرسش‌هایی که برای نسل‌های آینده به ارمغان می‌آورند، در افق‌هایی که برای پژوهش می‌گشایند و در تأثیرات مثبتشان بر رشد و شکوفایی رشته‌های علمی نیز درخشش دارد. از این رو، آثار و اندیشه‌های دکتر مجتهدزاده به عنوان یک سرمایه علمی برای پژوهشگران جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک ایران شناخته می‌شود و استمرار مطالعه، نقد علمی و استفاده از این میراث می‌تواند به پیشرفت بیشتر این حوزه‌های مطالعاتی کمک کند.
فقدان این استاد بزرگوار مجدداً ضرورت پاسداشت سرمایه‌های علمی کشور و فراهم‌سازی زمینه برای تداوم پژوهش، گفت‌وگوی دانشگاهی و انتقال تجربه به نسل‌های بعد را به یادمان می‌آورد. یاد و نام او می‌تواند مشوقی برای ادامه رسالت علمی باشد که در طول دهه‌ها به آن پرداخته است: شناخت عمیق‌تری از سرزمین ایران، درک بهتر تحولات پیرامونی و ارتقاء دانش در خصوص جایگاه تاریخی و ژئوپلیتیکی کشور در جهان امروز.
اینجانب، با ابراز تأثر عمیق از درگذشت این استاد بزرگوار، این مصیبت را به خانواده محترم ایشان، استادان و پژوهشگران، همکاران دانشگاهی، شاگردان و همه علاقه‌مندان علم و فرهنگ ایران تسلیت می‌گویم و از پیشگاه خداوند منان برای آن مرحوم رحمت و مغفرت و برای بازماندگان و دوستداران ایشان صبر و استقامت مسئلت دارم.
یاد و نام دکتر پیروز مجتهدزاده در حافظه علمی ایران جاودانه خواهد ماند؛ میراث پژوهشی او همواره مورد توجه و ارج گذارده خواهد شد و تلاش‌های چندین دهه‌ای‌اش در جهت شناخت تاریخ، جغرافیا و جایگاه ایران، همچنان شایسته مطالعه، تأمل و استفاده نسل‌های آینده خواهد بود.
روح این استاد فرزانه و ایران‌دوست، در خدای رحمت و غفران پا برجا باد و یادش گرامی باد.»
310310
