فکت‌چک| آیا گرما خطرناک‌تر از سرما برای انسان‌هاست؟

پاسخ مختصر به این پرسش به زمان و نوع مقایسه بستگی دارد. در صورتی که تمامی مرگ‌های ناشی از دما را مدنظر قرار دهیم، تحقیقات بین‌المللی نشان می‌دهد که در حال حاضر سرما همچنان موجب مرگ‌ومیر بالاتری نسبت به گرما است. اما این مسأله به هیچ وجه به معنای بی‌خطر بودن موج‌های گرمایی نیست.

تحقیقی که در سال ۲۰۱۵ در مجله علمی The Lancet به چاپ رسید و به بررسی داده‌های ۱۳ کشور پرداخت، نشان داد که تقریباً ۷.۳ درصد از مرگ‌ها به سرما و تنها حدود ۰.۴ درصد به گرما مربوط می‌شود. به این معنی که در مقیاس جهانی، هنوز مرگ‌های مرتبط با سرما بیشتر از مرگ‌های مربوط به گرما هستند.

اما نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که با گرم شدن کره زمین، اوضاع در حال دگرگونی است. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که تنش‌های ناشی از گرما به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل مرگ‌ومیر مرتبط با تغییرات اقلیمی در اروپا شناخته می‌شود و در دو دهه گذشته، مرگ‌های ناشی از گرما در این قاره حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است.

به‌طور خاص، در سال ۲۰۲۲ بیش از ۶۰ هزار نفر و در سال ۲۰۲۳ تقریباً ۴۷ هزار نفر در اروپا به دلیل گرمای شدید جان خود را از دست دادند. این اعداد نمایانگر این واقعیت است که موج‌های گرمایی اکنون به یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای سلامت عمومی در بسیاری از کشورها تبدیل شده‌اند.

به همین دلیل، اگر سؤال این باشد که «امروز در سطح جهانی آیا سرما بیشتر مرگ می‌آورد یا گرما؟»، پاسخ این است که شواهد علمی همچنان نشان می‌دهند که مرگ‌های ناشی از سرما بیشتر از گرما است. اما اگر پرسش این باشد که «کدام خطر آب و هوایی ناشی از تغییرات اقلیمی به سرعت در حال فزونی است؟»، آنگاه پاسخ گرما خواهد بود؛ به‌ویژه در اروپا که شمار قربانیان موج‌های گرمایی در سال‌های اخیر به طور معناداری افزایش یافته است.

نتیجه فک‌چک

ادعای «موج گرما بیش از سرما جان می‌گیرد» به‌طور کلی نادرست است. بر اساس پژوهش‌های جهانی، مرگ‌های ناشی از سرما هنوز هم بیشتر از مرگ‌های مرتبط با گرما هستند. با این حال، گرما به سرعت در حال تبدیل شدن به یک تهدید بزرگ‌تر است و در برخی نواحی، به ویژه در اروپا، تعداد قربانیان آن رو به افزایش است.

۴۷۴۷