تعطیلی ۲۰ روزه آسمان ایران، ضرری بالغ بر ۹۶۰۰ میلیارد تومان به همراه داشته است

تعلیق کامل پروازهای تجاری بر فراز ایران از تاریخ ۲۴ خرداد تا ۱۳ تیر ۱۴۰۴، که به مدت ۲۰ روز به طول انجامید، ضربه‌ای جدی به مبلغ ۹۶۰۰ میلیارد تومان به اقتصاد کشور وارد آورد و نقص‌های ساختاری در دو صنعت کلیدی هوانوردی و گردشگری را نمایان کرد.

طبق گزارشی تحلیلی که پیوست گردیده، این وقفه بی‌سابقه که باعث توقف کامل درآمدهای ناشی از فروش بلیت و خدمات فرودگاهی شد، ضرری روزانه به میزان ۴۸۰ میلیارد تومان به صنعت هوایی تحمیل کرد. این شوک نقدینگی، شرکت‌های هواپیمایی را که فاقد سیستم‌های پوشش ریسک مالی بودند، با دشواری فراوانی در تأمین هزینه‌های ثابت خود مانند حقوق، سوخت و نگهداری مواجه ساخت.

لغو بیش از ۵۰۰ پرواز در روز، علاوه بر متوقف کردن ترافیک مسافر و بار، زنجیره تأمین قطعات یدکی و قراردادهای سوخت را نیز مختل کرد. این وضعیت موجب تأخیر در تعمیر و نگهداری ناوگان و افزایش هزینه‌های اضطراری گردید. در این راستا، شرکت‌های خدمات فرودگاهی (Ground Handling) با کاهش ۷۰ درصدی در درآمد خود مواجه شدند که به تعدیل نیروی انسانی متخصص به میزان ۲۰ تا ۳۰ درصد انجامید؛ اتفاقی که به شدت کیفیت خدمات آینده را به چالش می‌کشد.

علاوه بر این، تغییر مسیر پروازهای عبوری و بهره‌برداری از مسیرهای جایگزین، هزینه سوخت را برای شرکت‌ها بین ۱۰ تا ۱۳ درصد افزایش داد.

صنعت گردشگری نیز از این بحران در امان نمانده است. وابستگی عمیق به بازارهای خارجی و ناتوانی در بازپرداخت هزینه بلیت‌ها باعث کاهش نقدینگی آژانس‌های مسافرتی به میزان ۸۵ درصد شده و این صنعت را به «مرحله مرگ اقتصادی» نزدیک کرد.

در یادداشتی که امیررضا اعتمادی، عضو اتاق بازرگانی ایران، نگاشته است، به تأخیرهای نیمه‌طولانی در بازپرداخت هزینه بلیت به مسافران اشاره شده که در برخی موارد از ۳۰ روز فراتر رفته و این موضوع به شدت اعتماد عمومی به شرکت‌های هواپیمایی را به خطر انداخته است.

کارشناسان بر این باورند که این بحران، بیش از هر چیز یک هشدار جدی برای سیاست‌گذاران در جهت مدیریت هوشمندانه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انسانی و مالی و تنوع‌بخشی به منابع درآمدی به شمار می‌آید تا بتوانند پایه‌های اقتصادی این دو صنعت حیاتی را برای مواجهه با شوک‌های پیش‌رو مستحکم‌تر نمایند.