شیر بهطرز مؤثرتری از آب کمآبی بدن را برطرف میسازد
تحقیقات نشان دادهاند که در حالیکه آب، چه غیرگازدار و چه گازدار، به طور موثری در سریعترین زمان ممکن میتواند بدن را آبرسانی کند، اما نوشیدنیهایی که دارای مقادیر کمی شکر، چربی یا پروتئین هستند، از آب عملکرد بهتری در حفظ آبرسانی بدن در مدت زمان طولانیتر برخوردارند.
رونالد موگان، استاد دانشگاه سنتاندروز و یکی از محققان این مطالعه، توضیح میدهد که این اثر به نوع واکنش بدن ما به این نوشیدنیها وابسته است. هر چه مقدار بیشتری بنوشید، مایع با سرعت بیشتری از معده به داخل جریان خون منتقل میشود، و با این وجود، نوشیدنیهایی که دارای مواد مغذی هستند، به آرامی از معده خارج میشوند و این امر موجب میشود که آبرسانی این نوشیدنیها به صورت مستمر و برای مدت زمان طولانیتری انجام گیرد.
شیر، آبرسانی بهتری نسبت به آب دارد
همانطور که پیشتر ذکر شد، ترکیب مواد مغذی در نوشیدنی میتواند بر میزان آبرسانی آن تأثیرگذار باشد. به عنوان مثال، شواهد نشان میدهد که شیر از آب ساده نیز آبرسانتر است، چرا که شامل لاکتوز (یک نوع قند)، مقادیری پروتئین و مقداری چربی است. این ترکیبات سبب میشوند که مایع به آرامی از معده خارج شود و در نتیجه، روند آبرسانی به بدن به صورت مداوم و برای زمان طولانیتری ادامه یابد.
شیر همچنین حاوی سدیم است که عملکردی مشابه اسفنج دارا است و به نگهداشتن آب در بدن کمک میکند، که این امر به کاهش میزان ادرار و حفظ بیشتر آب در بافتها منجر میشود.
این ویژگی در محلولهای خوراکی آبرسانی که به منظور درمان اسهال استفاده میشوند نیز به کار گرفته میشود، به این صورت که این محلولها مقداری قند، سدیم و پتاسیم دارند تا به حفظ آب در بدن یاری برسانند.
ملیسا ماجومدار، کارشناس تغذیه و سخنگوی آکادمی تغذیه و رژیمدرمانی آمریکا که در این تحقیق شرکت نداشت، اظهار میدارد: «این مطالعه در واقع تأییدکننده مواردی است که قبلاً شناخته شده بود. اینکه الکترولیتهایی همچون سدیم و پتاسیم میتوانند به بهبود آبرسانی کمک کنند و اینکه وجود کالری در نوشیدنیها سرعت تخلیه معده را کاهش میدهد و بنابراین باعث میشود دفع ادرار نیز به آرامی صورت گیرد.»
نوشیدنیها باید قند متعادل داشته باشند
نکته مهمی که باید مد نظر داشت این است که نوشیدنیهایی با قند بالا، نظیر آبمیوههای غلیظ یا نوشابهها، لزوماً به اندازه نوشیدنیهای کمقند مؤثر در آبرسانی نیستند. اگرچه این نوشیدنیها ممکن است مقداری بیشتر در معده باقی بمانند و به آرامی تخلیه شوند، اما زمانی که وارد روده باریک میشوند، قند بالای آنها مجبور است از طریق فرایندی به نام اسمز رقیق شود.
در این فرایند، بدن برای رقیقسازی قند موجود در نوشیدنی، آب را از بافتها به درون روده منتقل میکند و از آنجایی که از نظر فیزیولوژیکی هر چیزی که در روده است هنوز به طور کامل وارد بدن نشده، این حرکت آب به روده برای رقیقسازی قندها عملاً به کاهش سطح آب در بدن منجر میشود، نه به افزایش آن.
ماجومدار در ادامه میافزاید که نه تنها آبرسانی آبمیوهها و نوشابهها کمتر است، بلکه آنها حاوی قندها و کالریهای اضافی هستند که مانند غذاهای جامد احساس سیری چندانی ایجاد نمیکنند. بنابراین، اگر انتخاب شما میان نوشابه و آب برای تأمین آب بدن باشد، همواره آب را انتخاب کنید.
نکته دیگری که باید در نظر داشت این است که کلیهها و کبد برای دفع سموم به آب احتیاج دارند و آب نقش اساسی در حفظ نرمی و کشسانی پوست ایفا میکند. در واقع، آب ارزانترین مرطوبکنندهای است که میتوانید بیابید.
اگرچه آب کافی برای حفظ لطافت مفاصل، جلوگیری از عفونتها و انتقال مواد مغذی به سلولها اهمیت دارد، معمولاً نیازی نیست در مورد میزان آبرسانی نوشیدنیها وسواس به خرج داد. موگان تصریح میکند: «اگر احساس تشنگی کنید، بدنتان به شما خواهد گفت که باید بیشتر بنوشید. اما برای ورزشکارانی که در هوای گرم با تعریق زیاد تمرین میکنند یا افرادی که برای مدت طولانی بدون استراحت و نوشیدن کار میکنند و از این رو، عملکرد شناختیشان تحت تأثیر قرار میگیرد، آبرسانی به بدن به یک مقوله بسیار حیاتی تبدیل میشود.»
آیا قهوه و آبجو نیز آبرسان هستند؟
الکل در دسته نوشیدنیهایی با خاصیت ادرارآور (دیورتیک) قرار دارد و موجب دفع بیشتر آب از بدن میشود، از این رو آبرسانی نوشیدنیهای الکلی به میزان مصرف آنها بستگی دارد. موگان بیان میکند: «آبجو نسبت به ویسکی کمتر موجب دفع آب از بدن میشود، زیرا حجم مایعی که از طریق آبجو وارد بدن میشود بیشتر است. نوشیدنیهای الکلی قوی (مانند ویسکی) بدن را دچار کمآبی میکنند، در حالی که نوشیدنیهای الکلی رقیق (مثل آبجو) این چنین اثری ندارند.»
خصوصیات آبرسانی قهوه به میزان مصرف [کافئین] نیز وابسته است. طبق گفته موگان، یک قهوه معمولی با حدود ۸۰ میلیگرم کافئین تقریباً خاصیت آبرسانی مشابه به آب دارد، اما مصرف بالای ۳۰۰ میلیگرم کافئین یعنی تقریباً دو تا چهار فنجان قهوه ممکن است منجر به دفع بیشتر آب شود، چون کافئین به شکل خفیف و موقتی بر افزایش دفع ادرار تأثیر میگذارد.
این اثر بیشتر در افرادی مشاهده میشود که به طور عادی کافئین مصرف نمیکنند و جالب اینکه افزودن یکی دو قاشق شیر به قهوه میتواند تا حدودی اثر آن را خنثی کند.
