دلایل عدم نمایش کوسههای سفید بزرگ در آکواریومها چیست؟
آیا تابهحال به این موضوع فکر کردهاید که چرا هرگز شاهد حضور کوسههای سفید بزرگ در آکواریومها نیستیم؟ بهطور حتم، دلیل آن نمیتواند بهسادگی سایز آنها باشد؛ زیرا ما نهنگهای قاتل (اورکاها) را نیز در شرایط اسارت نگهداری میکنیم. پس چه چیزی است که موجب تمایز کوسههای سفید میشود؟
کوسه سفید بزرگ (Carcharodon carcharias) بهعنوان یکی از قویترین و نمادینترین گوشتخواران در اقیانوسها شناخته میشود. این جانور بدین خاطر که دارای اندازهای عظیم و دندانهایی شیاردار است، شهرتی بالاتر از سایر شکارچیان دارد و غالباً در فرهنگ عمومی هم بهطور نادرست درک میشود.
یکی از آخرین کوششها برای نگهداری این گونه در اسارت در سال ۲۰۱۶ در آکواریوم «اوکیناوا چورائومی» ژاپن انجام شد، اما متأسفانه این کوسه تنها بعد از سه روز جان خود را از دست داد.
پیش از آن، دهها تلاش همگی به همین اندازه ناکام برای به نمایش گذاشتن کوسههای سفید در برابر چشمان مردم صورت گرفته بود. اولین مورد ثبتشده در این زمینه به «مارینلند آو د پسیفیک» در کالیفرنیا بازمیگردد که در میانههای دهه ۱۹۵۰ راهاندازی شد. این کوسه کمتر از یک روز دوام آورد. همچنین، «سیورلد»، پارک تفریحی معروف در کالیفرنیا، نیز در دهههای ۷۰، ۸۰ و ۹۰ میلادی چندین بار برای نگهداری کوسه سفید اقدام کرد که تمامی این موارد یا به مرگ کوسهها انجامید یا مجبور به آزادسازی آنها در مدت کوتاهی شدند.
جز در یک مورد، تمامی کوسههای سفیدی که در شرایط آکواریومی نگهداری میشدند، در کوتاهمدت جان خود را از دست دادند.
در سال ۲۰۰۴، آکواریوم «مونتری بِی» در کالیفرنیا تنها مرکزی بود که موفق شد کوسه سفید بزرگ را بیش از ۱۶ روز زنده نگه دارد. این آکواریوم برای مدتی توانست از این جانور مراقبت کند، اما این مورد بیشتر بهعنوان یک استثنا محسوب میشود.
آکواریومها و کوسههای سفید معمولاً ترکیب مناسبی را تشکیل نمیدهند. چند نظریه وجود دارد که به ارائه توضیحات درمورد اینکه چرا این شکارچیان بزرگ در شرایط یا محیطهای حفاظت شده اینگونه با مشکل مواجه هستند، میپردازد.
یکی از چالشهای اصلی مربوط به رژیم غذایی این جانوران است. کوسههای سفید بهعنوان شکارچیان ردهبالا در زنجیره غذایی، بهطور معمول باید به مرحله گرسنگی شدید برسند تا به طعمههای زنده روی بیاورند. اما در محیط آکواریوم، تأمین طعمههای زنده نه تنها دشوار و پرهزینه است بلکه از نظر روحی نیز قابل پذیرش نیست. جالب است که بسیاری از کوسههای سفیدی که در اسارت نگهداری میشدند، به دلیل نارضایتی از عدم دریافت غذای کافی، از خوردن امتناع کردند.
این جانوران از جمله آبزیانی هستند که بایستی بهطور مداوم در حال شنا باشند تا آب بتواند از روی آبششهایشان عبور کرده و اکسیژن لازم را دریافت کنند. با در نظر گرفتن اینکه این گونه میتواند تا حدود ۶ متر طول بگیرد، برای فراهم آوردن فضای لازم برای شنا نیاز به مخزن بسیار بزرگ خواهید داشت. در واقع، این کوسهها در طبیعت مسافتهای طولانی را پیمایش میکنند. مثلاً یک کوسه ماده به نام «نیکول» یک بار مسیر رفت و برگشت بین آفریقا و استرالیا را (بیش از ۲۰ هزار کیلومتر) تنها در مدت نه ماه پیمود.
ایجاد مخزنی که قادر باشد شرایط نزدیک به محیط طبیعی کوسههای سفید بزرگ را شبیهسازی کند، نه تنها از نظر مالی، بلکه از نظر اجرایی کاملاً غیرعملی است. همچنین، از دید یک بازدیدکننده که بلیت خریده تا این کوسه را دیدن کند، چنین فضایی از جذابیت بصری کافی برخوردار نخواهد بود.
بیشتر بخوانید
نظریه دیگری نیز به وجود دارد که بیان میکند محیط شیشهای مصنوعی یک مخزن ممکن است حسگرهای بسیار حساست میدان الکتریکی کوسهها را مختل یا سردرگم کند. این سیستم حسی که به «آمپولهای لورنزینی» معروف است، به آنها این امکان را میدهد که میدانهای الکتریکی نهچندان قوی طعمههای خود را شناسایی کنند. این سیستم حسی همچنین به آنها اجازه میدهد که تغییرات و حرکات جزئی در محیط دریایی را تشخیص دهند. امّا در محیط آکواریوم که به علت وجود تحریکهای متعدد، از جمله دیوارههای شیشهای و تجهیزات الکترونیکی، این سیستم به سرعت دچار اختلال میشود.
با این حال، نسبت به شرایط دهه ۱۹۹۰ تغییرات قابل توجهی حاصل شده است. در سالهای اخیر، نگرش عمومی نسبت به نگهداری جانوران بزرگ دریایی در محیطهای محافظتشده بهطرز قابلتوجهی دگرگون شده است و بخش عمدهای از این تغییر ناشی از مستند پرمخاطب «ماهی سیاه» (Blackfish) است که به شیوههای نگهداری نهنگهای قاتل در سیورلد پرداخته است.
بهراحتی میتوان گفت که نمایش زندهای از یک کوسه سفید بزرگ در آکواریومهای مدرن امروز هرگز نمیتواند جذابیتی که در گذشته داشت را برای مردم به ارمغان آورد.
