جهاددانشگاهی به عنوان مدل پیاده‌سازی برنامه‌های قرآنی در دانشگاه‌ها شناخته می‌شود

، دکتر علی منتظری- رئیس جهاد دانشگاهی- امروز یکشنبه(۱۱خرداد) در نخستین جلسه «شورای سیاست‌گذاری هفتمین دوره مسابقات بین‌المللی قرآن دانشجویان مسلمان»، که با حضور تعدادی از شخصیت‌های علمی و قرآنی کشور در دفتر مرکزی جهاددانشگاهی برگزار گردید، با تأکید بر اینکه این شورا بالاترین مرجع تصمیم‌گیری برای مسابقات بین‌المللی قرآن کریم دانشجویان مسلمان به شمار می‌آید، تصریح کرد: جهاد دانشگاهی با کمال افتخار در سال ۱۳۶۴ برای نخستین بار آوای قرآن را در محیط‌های دانشگاهی منتشر کرد و به همت جوانانی که شیفته قرآن بودند، دانشگاه‌ها را با قرآن آشنا کرد و بدین‌گونه این امر به تشکیل دبیرخانه دائمی مسابقات قرآن دانشجویان کشور معطوف گردید؛ در پی آن سازمان قرآنی دانشجویان کشور تاسیس شد و در ادامه، این سازمان به سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور ارتقا یافت و در این فرایند توانستیم الگوهایی برای دیگر مراکز آموزش عالی کشور فراهم آوریم.

دکتر منتظری افزود: مسابقات بین‌المللی قرآنی دانشجویان مسلمان در سال ۱۳۸۵ برای نخستین بار در اصفهان برگزار شد و هدف اصلی ما وحدت و یکپارچگی در سایه قرآن کریم بود و تلاش می‌کردیم تا دانشجویان مسلمان را گرد هم جمع کنیم و شبکه‌ای از این جوانان برای گسترش معارف قرآنی و تحکیم وحدت اسلامی و مبارزه با ظلم و برقراری عدالت شکل بزنیم. 

رئیس جهاد دانشگاهی با بیان اینکه موضوعات قرآنی در گذر زمان کم‌رنگ یا فراموش شده‌اند و نیاز به احیای دوباره آنها داریم، خاطرنشان کرد: پارلمان دانشجویان قرآنی یکی از این ابتکارات است که امیدواریم به طور جدی پیگیری شود. اگر این مسابقات از ابتدا تا کنون به حیات خود ادامه داده‌اند، به برکت وجود نیروهای جوان، انقلابی و مؤمن است که تلاش و شکوه خود را در عرصه فرهنگی انقلاب نمایان کرده‌اند. باید از ظرفیت‌های دانشجویان بیشتر بهره‌برداری کنیم و در راستای پرورش و رشد آنها گام برداریم.

دکتر منتظری با تأکید بر اینکه در این ستاد و شورا، حضور دانشجویان ضروری است و نباید از نیروی جوانی آنان غافل شد، خاطرنشان کرد: باید مشارکت این قشر جوان را در این برنامه‌ها جلب کنیم تا افرادی چون قاریان برجسته بین‌المللی همچون آقای موحدی پرورش یابند و در عرصه قرآن معرفی شوند. امیدواریم با کیفیت بالاتر و حمایت همه‌جانبه این مسابقات به بهترین نحو برگزار شود. خاصیت و امتیاز فعالیت‌های جهاددانشگاهی در این است که از نظر مالی ممکن است دچار کمبود باشند، اما در بعد معنوی و انسانی، دچار ثروت فراوانی هستند. از بارزترین اقدامات جهاد دانشگاهی، برگزاری مسابقات قرآن کریم برای دانشجویان مسلمان است.

حضور ۶۴ کشور در مسابقات قرآن دانشجویان مسلمان

در ادامه جلسه، جلیل بیت مشعلی- مدیرعامل ایکنا- با ارائه‌ی تاریخچه و فعالیت‌های برگزاری مسابقات قرآنی با نگاهی به ابعاد قرآنی و راهبردی، اظهار کرد: این مسابقات از سال ۱۳۸۵ با تلاش رحیم خاکی آغاز شد. نخستین دوره این مسابقات در بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۵ در اصفهان با ۲۹ کشور به‌صورت رسمی آغاز گردید. دوره‌های بعدی به ترتیب در تهران (سال ۱۳۸۷)، مشهد مقدس (۱۳۸۹)، تبریز (شهریور ۱۳۹۱)، تهران (دی ۱۳۹۳) و مشهد مقدس (اردیبهشت ۱۳۹۷) برگزار شدند. به دلیل شیوع ویروس کرونا، این مسابقات حدود ۶ تا ۷ سال متوقف ماندند اما با دستور دکتر منتظری، فعالیت‌ها دوباره از سر گرفته شد.

وی همچنین گفت: در مجموع، در این ۶ دوره، ۱۷۶ قاری و ۱۵۴ حافظ به رقابت پرداخته‌اند. تصاویری و پوسترهای دوره‌های گذشته نیز ارائه گشته است. در این مسابقات،‌ رحیم خاکی به عنوان یکی از بنیان‌گذاران و مسئولان اصلی، حضور فعال داشته است. در دوره سوم، حضور چهره‌هایی چون استاد سلیمی و مسئولان وقت به شدت قابل‌توجه بوده است. چهارمین دوره در تبریز، پنجمین در تهران و ششمین در مشهد برگزار گردیده است. در دوره پنجم، رئیس‌جمهور و رئیس مجلس نیز تأکید بر حضور داشتند و همایش‌های مطالعاتی و روش‌شناسی در حاشیه مسابقات برگزار شد.

مدیرعامل ایکنا یادآور شد: در دوره هفتم، رشته‌های جدیدی از جمله “جایزه ویژه فناوری‌های نوین قرآنی” به مسابقات اضافه شده که هدف آن شناسایی و پشتیبانی از فعالیت‌های دانشجویی در این حوزه است.

وی افزود: جدول زمان‌بندی مسابقات حاکی از این است که تا پایان اردیبهشت مراحل متفاوت برگزاری تدارک دیده شده و مرحله نهایی تا شهریور ماه برگزار خواهد شد. در این راستا، آیین‌نامه‌ها و روش‌های جذب و تبدیل شرکت‌کنندگان نیز تدوین شده است. همکاری‌های بین‌المللی و رسانه‌ای، شامل همکاری با سفارتخانه‌ها، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و حوزه بین‌الملل، در توسعه و گسترش مسابقات نقش حیاتی ایفا کرده است. در طول بیست و سه سال، فعالیت‌های زیادی در ۳۷ کشور مختلف صورت گرفته و حضور فیزیکی در این کشورها ایجاد شده است.

بیت مشعلی در ادامه به حوزه مجوزها و ثبت‌نام‌ها اشاره کرد و گفت: تا به امروز ۶۴ کشور برای شرکت در این مسابقات ثبت‌نام قطعی کرده و تعداد حافظان کل به ۷۹ نفر رسیده است. کشورهای شرکت‌کننده شامل ایران، اندونزی، لبنان و چندی از کشورهای دیگر از جغرافیای آسیایی، آفریقایی، آمریکایی و اروپایی هستند. در این مسابقات، چهره‌های برجسته‌ای از شرکت‌کنندگان در مصر و ترکیه نیز حاضر بوده‌اند. به‌طور کلی، این فعالیت‌ها بیانگر تلاش‌های فزاينده و پیوسته برای ترویج و توسعه فرهنگ قرآنی به صورت بین‌المللی، با استفاده از فناوری‌های نوین و همکاری‌های داخلی و بین‌المللی است.

مدیرعامل ایکنا همچنین به فعالیت‌ها و اقدامات مختلف در حوزه داوری و برگزاری مسابقات قرآنی پرداخت و گفت: داوران متبحر از کشورهای مختلفی از جمله اردن، بنگلادش، بحرین و کویت، که همگی از معروف‌ترین و برترین داوران هستند، در این مسابقات شرکت دارند. همچنین، استاد عمر از الجزایر با دعوت از این داوران، آزمون حفظ و ارزیابی حضوری را ساماندهی کرده و فایل‌های صوتی و تصویری مربوط به این آزمون‌ها ثبت شده است. این اقدام نوآورانه در عرصه آموزش و ارزیابی با هدف به‌کارگیری اساتید برجسته جهانی صورت گرفته است.

او ادامه داد: شرکتی بین‌المللی که در خارج از کشور مشغول به فعالیت در حوزه فناوری است، برای نخستین بار در تدوین آیین‌نامه‌های این بخش، از تخصص کارشناسان داخلی و خارجی بهره گرفته است و نتیجه این تلاش، به ایجاد آیین‌نامه‌ای با کیفیت و در سطح تقریباً قابل قبول جهانی منجر شده است که تمامی داوران، به‌ویژه آن‌هایی که در دانشگاه‌ها تدریس می‌کنند، از آن ابراز رضایت دارند. همچنین، شورای اندیشه نیز به موازات شورای سیاست‌گذاری، شکل گرفته است و تا کنون ۶ نشست در آن برگزار شده است. نخستین جلسه با حضور چهره‌های برجسته جامعه قرآنی برگزار شد و روند فعالیت‌های مسابقات هفتمین دوره، که به نوعی زمان‌بر بود، به صورت کامل عنوان شده است.

در ادامه این مراسم، حمید مجیدی مهر- رئیس مرکز امور قرآنی اوقاف- به فعالیت‌های قرآنی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: فعالیت‌های قرآنی از سال ۱۳۶۰ آغاز شده و همچنان به‌طور گسترده ادامه پیدا کرده است. این فعالیت‌ها شامل مسابقات بین‌المللی، سراسری و ویژه دانشجویان می‌شود که در ادوار مختلف برگزار شده‌اند؛ به طور نمونه، مسابقات بین‌المللی اسلام در دوره ۴۲ و مسابقات دانشجویی در مراحل متنوعی اجرایی شد. اهمیت این فعالیت‌ها در تقویت روحیه انگیزشی و مشارکت خانواده‌ها و ارکان مختلف نهادهای دولتی و غیردولتی قابل‌توجه است.

وی ادامه داد: نکته‌ای حائز اهمیت این است که نباید در فعالیت‌های اصلی خود به تضعیف دچار شویم؛ برای مثال، اگر وزارت نیرو برگزاری مسابقات قرآن را متوقف کند، در حالی که ماموریت قرآنی در این وزارتخانه تعیین نشده باشد، باید این فعالیت‌ها به عنوان الزامات انگیزشی و زیرساختی در آموزش و حفظ قرآن رعایت شوند. همچنین، لازم است مسابقات قرآن در نهادهایی چون شرکت ملی گاز و سایر ارگان‌ها به صورت پیوسته و ساختاری ادامه یابد و صرفاً به صورت مقطعی نبود.

مجیدی مهر به حضور فعال و عمیق استادان و مدیرانی چون استاد خاکی و سلیمی در برنامه‌های قرآنی و مسابقات بین‌المللی اشاره کرد و گفت: نمونه‌ای از این فعالیت‌ها، برگزاری سفرهای بین‌المللی به کشورهای مالزی و اندونزی است که در آن‌ها، مسابقات قرآن به عنوان مرکز برگزاری رقابت‌های جهانی اسلامی شناخته شده است. در دوره اخیر، ایران توانسته است در مسابقات بین‌المللی ۱۰۴ کشور را مشارکت دهد که این آمار نشانگر اعتبار و جایگاه بین‌المللی مسابقات قرآنی ایران است.

او به اهمیت برگزاری جلسات پس از هر مسابقه برای تداوم فعالیت‌های قرآنی اشاره کرد و با بیان اینکه باید توجه داشت که اقدامات بزرگ ممکن است با انتقادات و چالش‌هایی روبرو شوند، افزود: به عنوان مثال، برخی اذعان دارند که بهتر است هزینه‌های مسابقات به امور خیریه اختصاص یابد، اما همزمان فعالیت‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی مسابقات نقش اساسی در معرفی و اعتبار بین‌المللی آن‌ها ایفا می‌کنند. رئیس‌جمهور و مسئولان عالی‌رتبه کشور بر اهمیت وفاق و همکاری در حوزه قرآنی تأکید کرده و بارها بر لزوم هم‌آوایی و اتحاد تأکید نموده‌اند. در نهایت، حمایت از مسابقات دانشجویی و استانداردسازی فعالیت‌های قرآنی، وظیفه اصلی نهادهای مرتبط بوده و همگان باید در کنار یکدیگر برای پرورش و ارتقاء جایگاه قرآنی کشور تلاش نمایند.

مسابقات قرآن دانشجویان مسلمان، پلی برای پیوند دانشگاه و معنویت

در بخشی دیگر از این جلسه، سیدمهدی مصطفوی، قائم‌مقام معاونت ارتباطات و امور بین‌الملل دفتر مقام معظم رهبری در سخنانی با اشاره به ضرورت ترویج معارف نورانی قرآن کریم، اهمیت این نشست‌ها را خاطرنشان ساخت و گفت: برگزاری چنین جلساتی بیانگر اهتمام تمامی ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران برای توسعه فرهنگ قرآنی است.
وی افزود: ما در شرایطی به‌سر می‌بریم که از یک طرف ملزم به مواجهه با معاندین و سکولاریسم که دنبال ترویج سبک زندگی مادی هستند و از سوی دیگر، مسئولیت سنگینی در تبلیغ معارف قرآن و اسلام بر دوش ماست.
مصطفوی با تأکید بر جایگاه خاص قرآن در ساختار جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: در هیچ کشوری وجود ندارد که ارکان حاکمیت این‌گونه به انس و عمل به قرآن افتخار کنند. این نکته هم به ما افتخار می‌دهد و هم بار مسئولیت‌مان را بیشتر می‌کند، چرا که چشم بسیاری ملت‌ها به ما دوخته شده است.
قائم‌مقام معاونت ارتباطات و امور بین‌الملل دفتر مقام معظم رهبری همچنین به تأثیر منطقه‌ای و جهانی فعالیت‌های قرآنی جمهوری اسلامی ایران اشاره و خاطرنشان کرد: باید با برگزاری فعالیت‌های فاخر و مؤثر در زمینه قرآن بتوانیم جوابگویی کسانی باشیم که چشم‌انتظار اجرای این‌گونه فعالیت‌ها از سوی جمهوری اسلامی هستند.
دبیر کمیسیون توسعه فعالیت‌های قرآنی جمهوری اسلامی در عرصه بین‌المللی به سفر اخیر عوامل برنامه تلویزیونی محفل به کشور تانزانیا اشاره و افزود: در این سفر یکی از بزرگان قرآنی تانزانیا به اعضای کاروان گفت که حضور این کاروان قرآنی از ایران، راه را برای سایر فعالیت‌های فاخر هموار کرده است. این‌گونه تأثیرگذاری‌ها در عرصه بین‌المللی، مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند.
مصطفوی با اشاره به وضعیت بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: آن‌قدر در مسیر فعالیت‌های خارج‌از کشور تجربیات زیادی بدست آورده‌ایم که دشمنان دیگر توانایی تهاجم از طریق قدرت نرم را ندارند و لذا بر روی جنگ نرم تمرکز کرده‌اند. در این فضا، تمسک به قرآن کریم مهم‌ترین ابزار برای تقویت قدرت نرم مکتب تشیع در اقصی نقاط جهان است.
وی اعتقاد داشت که تمسک به قرآن اساس یک ارتباط گسترده با جهان اسلام، به‌ویژه اهل تسنن و پیروان دیگر ادیان الهی را فراهم می‌آورد و گفت: قرآن می‌تواند به‌عنوان زیرساختی برای دیپلماسی دینی در عرصه بین‌المللی عمل کند. همچنین مسابقات قرآن دانشجویان می‌تواند آثار و برکات بسیاری در سایه داشته باشد که اثرات آن شاید بلافاصله خود را نشان ندهد، اما به‌طور حتم در آینده نمایان خواهد شد.
مصطفوی در خاتمه با اعلام آمادگی کامل کمیسیون توسعه فعالیت‌های قرآنی جمهوری اسلامی ایران برای همکاری در برگزاری مسابقات قرآن دانشجویان مسلمان تأکید کرد که این همکاری‌ها با قوت ادامه می‌یابد و امیدواریم این رویداد قرآنی گام مهمی در رسیدن به تمدن نوین اسلامی باشد.
قائم‌مقام معاونت ارتباطات و امور بین‌الملل دفتر مقام معظم رهبری در پایان بیانات خود عنوان کرد: مسابقات قرآن دانشجویان مسلمان اهداف بلندی دارند که انشاالله به ترویج معارف قرآنی منجر خواهد شد و امیدواریم بتوانیم با این مسابقات نورانیت را به قلب دانشگاه‌ها وارد کنیم.

همچنین در ادامه این مراسم، تعدادی دیگر از نخبگان و اساتید قرآنی نیز نظرات خود را ارائه کردند.