شگفتی از کشف ستارهای که در احاطه ستارهای دیگر در حال گردش است
محققان به تازگی یک منظومه ستارهای دوتایی بسیار نادر را شناسایی کردهاند که در آن یکی از ستارهها به دور دیگری میچرخد و به نظر میرسد تنها بین ۱۶ تا ۸۴ مورد دیگر از این نوع در کل کهکشان ما موجود باشد.
ستارهشناسان موفق به شناسایی یک نوع خاص و نادر از منظومههای دو ستارهای شدهاند که در آن یک ستاره در اطراف دیگری میچرخد.
طبق اطلاعات منتشر شده از اسیپیس، ستارهشناسان مشغول بررسی یک تپاختر به نام PSR J۱۹۲۸+۱۸۱۵ بودند که در فاصله تقریبی ۴۵۵ سال نوری از ما قرار دارد. تپاخترها نوعی از ستارههای نوترونی هستند. ستارههای نوترونی عموماً حاصل مرگ ستارههای بزرگ هستند که در فرآیند فاجعهبار ابرنواختر به وجود میآیند. نیروی گرانشی موجود در این بقایا به حدی قوی است که میتواند پروتونها و الکترونها را به هم متصل کرده و نوترونها را تشکیل دهد، به همین دلیل این ستارهها از مواد بسیار متراکمتری تشکیل شدهاند.
تپاخترها، ستارههای نوترونی هستند که به صورت چرخشی عمل میکنند و پرتوهای قوی امواج رادیویی را از قطبهای مغناطیسی خود انتشار میدهند. این اشعهها به گونهای مشاهده میشوند که گویی دارای نبض هستند، زیرا ستارهشناسان تنها زمانی آنها را میبینند که قطب تپاختر به سمت زمین باشد. تحقیقات نشان میدهد که تپاختر مذکور از ستارهای آبی داغ با وزنی بیشتر از هشت برابر خورشید متولد شده است.
با استفاده از تلسکوپ رادیویی FAST در چین که بزرگترین تلسکوپ تک بشقابی در جهان محسوب میشود، اخترشناسان دریافتند که PSR J۱۹۲۸+۱۸۱۵ دارای یک همدم هلیومی است که جرم آن بین یک تا ۱.۶ برابر جرم خورشید تخمین زده میشود. این ستاره بخش عمدهای از لایههای بیرونی هیدروژن خود را از دست داده و تنها هستهای هلیومی از خود باقی گذاشته است.
جین-لان هان (Jin-Lan Han)، پژوهشگر همکار این مطالعه و رئیس بخش نجوم رادیویی در رصدخانههای ملی نجوم آکادمی علوم چین در پکن اذعان دارد که این دو ستاره در این سیستم دوتایی اکنون تنها حدود ۷۰۰ هزار مایل (معادل ۱.۱۲ میلیون کیلومتر) از یکدیگر فاصله دارند و این فاصله تقریباً ۵۰ برابر نزدیکتر از فاصله بین عطارد و خورشید است. آنها در عرض فقط ۳.۶ ساعت یک دور کامل به دور یکدیگر میچرخند.
PSR J۱۹۲۸+۱۸۱۵ یک تپاختر با دوره چرخش میلیثانیهای است، به این معنی که با سرعت فوقالعادهای در حال چرخش است و تقریباً ۱۰۰ بار در ثانیه میچرخد. این تپاخترها معمولاً با بلعیدن ستارههای همدم نزدیک به خود به این سرعتهای بالا دست مییابند، که موجب میشود تا با جذب مواد محیطی، با سرعت بیشتری به چرخش خود ادامه دهند.
مطالعات پیشین نشان میدهد که تپاخترهای میلیثانیهای به دلیل بلعیدن همدمهای خود ممکن است مرحلهای به نام «پوشش مشترک» را تجربه کنند، که در این مرحله تپاختر در لایههای خارجی ستاره همدم خود میچرخد. هرچند دانشمندان هرگز چنین منظومههای دوتایی عجیب و غریب را شناسایی نکرده بودند، اما به نظر میرسد که این کشف نویدبخش تغییراتی باشد.
هان میگوید که با استفاده از مدلهای محاسباتی، محققان فرض میکنند که اعضای این منظومه تازه کشف شده در ابتدا در فاصلهای حدود دو برابر فاصله بین زمین و خورشید از یکدیگر قرار داشتهاند. سپس تپاختر شروع به جذب لایههای بیرونی همدم خود کرده و پوشش مشترکی در اطراف آنها ایجاد میکند. پس از گذشت تقریباً ۱۰۰۰ سال، این تپاختر به هسته ستاره همدم خود نزدیک شده و به احتمال زیاد آخرین تکههای این پوشش را به بیرون پرتاب کرده و یک سیستم دوتایی منسجم را تشکیل داده است.
با توجه به تخمینهای انجام شده در مورد تعداد ستارههای دوتایی در کهکشان راه شیری که میتوانند مشابه این سیستم تازه کشف شده باشند، محققان به این نتیجه رسیدند که ممکن است تنها ۱۶ تا ۸۴ ستاره همتای PSR J۱۹۲۸+۱۸۱۵ و همدم آن در کهکشان ما وجود داشته باشد. برای درک بهتر چنین موضوعی، باید دانست که کهکشان راه شیری میتواند میزبان حدود ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره باشد.
