علائم آلزایمر ممکن است از سن ۲۰ سالگی نمایان شود
تحقیقی نوآورانه که در نشریه «سلامت منطقهای لانستــ آمریکا» (Lancet Regional Health – Americas) منتشر شده، پرسشهای بسیاری را درباره نشانگرهای بیولوژیکی ابتدایی بیماری آلزایمر مطرح و بررسیهایی در خصوص چگونگی حفظ سلامت مغز از سنین جوانی ارائه میدهد.
محققان برای این پژوهش، دادههای مربوط به موجهای چهار و پنج از مطالعه ملی طولی سلامت نوجوانان تا بزرگسالی را کاوش کردند؛ این پروژه سلامت، از اواسط دهه ۱۹۹۰ پیگیر وضعیت بهداشتی نوجوانان بوده است.
در این تحقیق، محققان با انجام مصاحبههای خانگی، آزمونهای شناختی و معاینات فیزیکی به جمعآوری اطلاعات پرداختند و از هزاران داوطلب در دهه ۲۰ و ۳۰ زندگی، نمونه خون برداشتند. نهایتاً، یک هزار و ۱۱۲ نفر از شرکتکنندگان، مصاحبههای خانگی را پشت سر گذاشته و آزمونهای شناختی را نیز گذراندند و تستهای ژنتیکی از آنها به عمل آمد. سپس این نتایج با نمرات مرتبط به عوامل خطر بیماریهای قلبی و عروقی، پیری و شیوع زوال عقل در ۵۲۹ نفر بررسی و تحلیل شد.
در نهایت، یافتهها نشان داد که برخی نشانگرها و عوامل خطر مرتبط با بیماری آلزایمر ممکن است از اواسط دهه ۲۰ زندگی، بهطور پیوسته بر فرآیند شناختی فرد تاثیر بگذارند و این محققان نتیجهگیری کردند که این عوامل خطر اصلی مرتبط با بیماری آلزایمر از سنین ۲۴ تا ۴۴ سال میتواند بر عملکرد شناختی فرد تاثیرگذار باشد، که ضرورت پیشگیری زودهنگام را برجسته میسازد.
محققان در این کار پژوهشی، تعدادی از مؤلفههای مختلف همچون سن، سطح تحصیلات، جنسیت، فشار خون سیستولیک (عدد نسبت به میزان بالا در بررسی فشار خون)، شاخص توده بدنی، سطح کلسترول، فعالیت بدنی و همچنین عوامل خطر ژنتیکی مرتبط با بیماری آلزایمر را مورد بررسی قرار دادند. همچنین، آنها پی بردند که نشانگرهای زیستی ایتیان (ATN) مانند آمیلوئید، تاو، نشانههای نورودژنراسیون و نشانگرهای ایمنی که در ارتباط با بیماری آلزایمر هستند، ممکن است در افراد جوانتر (افراد در دهه ۴۰ زندگی یا پایینتر) نیز حضور داشته باشند و با عملکرد شناختی آنها ارتباط داشته باشد.
آیا آزمونی برای شناسایی خطر وجود دارد؟
کلیفورد سیگیل، متخصص مغز و اعصاب در مرکز سنتجان در سانتا مونیکا، کالیفرنیا، اظهار میدارد: «زمانی که بیماران جوانی را میبینم که نگرانیهایی را درباره ابتلا به زوال عقل در سنین بالاتر دارند، من ابتدا به ارزیابی خطر آنها پرداخته و سپس آزمایشهایی را انجام میدهم که برای فردی ۸۰ ساله با نگرانی مشابه صورت میگیرد. این بدان معناست که برای پیدا کردن دلایل معکوس از دست دادن حافظه، آزمایشهایی بر روی تیروئید و ارزیابی سطح ویتامینهایی مانند ویتامین ب۱۲ انجام میشود. همچنین یک اسکن ساختاری مغز آنها صورت میگیرد تا مشخص شود آیا سکتههای خاموش یا آتروفی (کاهش حجم مغز) را تجربه کردهاند یا خیر.»
او اضافه میکند: «تنها آزمون واقعی که برای شناسایی آلزایمر در افراد جوانتر در دسترس است، بررسی سطح ایپیاوئی۴ (APOE 4)، به عنوان قویترین عامل خطر ژنتیکی برای بیماری آلزایمر میباشد. البته، اگر نتیجه این آزمایش در فردی جوان مثبت باشد، نمیتوان به راحتی و با اطمینان گفت که این مسئله به معنای خطر بالا برای ابتلا به بیماری آلزایمر است. واقعیت این است که ممکن است نتیجه این آزمایش مثبت باشد، اما همچنان ممکن است خطر بالینی (به معنای وقوع قطعی بیماری) را پیشبینی نکند یا در تشخیص زودهنگام بیماری چندان اهمیت نداشته باشد.»
برای حفظ سلامت مغز پیش از ۳۰ سالگی، بر روی رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی، اجتناب از مصرف نیکوتین و محدود کردن مصرف الکل تمرکز کنید. همچنین، با آموزش و ارتباطات اجتماعی و تعاملات انسانی مغز خود را فعال نگه دارید.
دکتر سیگیل نیز توصیه میکند که بهمنظور حفظ سلامت مغز، هم بدن و هم ذهنتان را درگیر کنید و اگر به دلیل وجود سابقه خانوادگی در نگرانی از ابتلا به زوال عقل هستید، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.
