تحلیل اطلاعات مربوط به سرویس خرید اعتباری دیجی پی در سال ۱۴۰۴؛ رفتار مشتریان در دوره‌های بحرانی سال چگونه شکل گرفت؟

اقتصاد۲۴- در نظریه‌های اقتصادی کلاسیک، انتظار می‌رود که نوسانات عمیق اقتصادی، به موازات افت توان خرید و کاهش تقاضا، منجر به یک موج از نکول و تعویق در پرداخت بدهی‌های کوچک گردد. با این وجود، بررسی اطلاعات سرویس خرید اعتباری دیجی‌پی در مقاطع پرتنش سال ۱۴۰۴، تصویری متفاوت به نمایش می‌گذارد. بر اساس اطلاعات منتشر شده در گزارش سالانه ۱۴۰۴ گروه دیجی‌کالا، در زمان‌هایی که میزان خرید اعتباری به علت شرایط خارجی کاهش یافته، نسبت عدم پرداخت در دوره مورد بررسی تغییری نداشته است. به عبارت دیگر، افت خرید جدید به طور خودکار با افزایش عدم پرداخت تعهدات قبلی مرتبط نبوده است.

این اختلاف، سوال مهم‌تری را مطرح می‌سازد: آیا در شرایط ناپایدار، تصمیم به «خرید نکردن» از تصمیم به «پرداخت نکردن» مجزا است؟ بررسی شیوه‌های خرید اعتباری و بازپرداخت کاربران دیجی‌پی می‌تواند سرنخ‌هایی برای پاسخ به این پرسش فراهم آورد.

انقباض آگاهانه؛ بحران تنها تقاضا را تغییر نمی‌دهد

بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی معمولاً نخستین اثر خود را بر رفتار مصرف‌کننده می‌گذارند. در زمان‌های ابهام و عدم قطعیت، مصرف‌کنندگان به طور طبیعی تمایل به اتخاذ استراتژی «صبر و مشاهده» پیدا می‌کنند. در این بازه‌ها، اولویت تخصیص منابع مالی خانوارها به سمت کالاهای اساسی و حفظ منابع نقدی تغییر می‌کند و خرید کالاهای بادوام یا غیرضروری که اغلب از طریق خدمات BNPL تامین می‌شوند، به تعویق می‌افتند.

بر اساس آنچه در نمودار «رشد خالص فروش (NMV)» مشهود است، از ابتدای سال ۱۴۰۴، الگوی خرید اعتباری دستخوش تغییراتی است و در حول و حوش اثر جنگ دوازده‌روزه، کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد. پس از این دوره، خرید اعتباری مجدداً روند افزایشی را به خود می‌گیرد و در ماه‌های آتی به سطوح بالاتری می‌رسد.

اما در ادامه سال، در مقطعی که در گزارش با عنوان «اثرات وقایع دی‌ماه» اشاره شده، بار دیگر تغییر در روند خرید مشاهده می‌شود. بعد از این دوره، رشد خالص فروش دوباره افزایش می‌یابد و در ماه‌های بعد به یکی از بالاترین نقاط نمودار می‌رسد. در نهایت، در بازه مشخص‌شده به‌عنوان «اثر جنگ چهل‌روزه» نیز کاهش دیگری در حجم خرید اعتباری به چشم می‌خورد؛ بنابراین، طبق این نمودار، میزان خرید اعتباری در برابر تغییرات محیطی و شرایط اجتماعی، نوسانات بیشتری را نشان داده است.

بیشتر بخوانید: آغاز همکاری جاباما و دیجی‌پی با امکان رزرو اقامتگاه‌ها

این پدیده چندان غیرمنتظره نیست. خرید، به ویژه خریدهای غیرضروری، یکی از جنبه‌هایی است که مصرف‌کننده می‌تواند در زمان بالا رفتن نااطمینانی، به سرعت تصمیماتش را تغییر دهد. ممکن است مشتری خریدی را که قرار بود امروز انجام دهد، به ماه بعد موکول کند یا به طور کل از آن صرفنظر نماید.

آزمون اعتبارسنجی و مدیریت ریسک؛ واکاوی ثبات نرخ عدم پرداخت

نقطه عطف اطلاعات سال ۱۴۰۴ دیجی‌پی، در رفتار کاربران پس از دریافت اعتبار و در مرحله بازپرداخت نهفته است. بر اساس نمودار «نرخ عدم پرداخت BNPL تا روز پنجم ماه»، با وجود چالش‌های موجود و کاهش شدید تمایل به خریدهای جدید، ساختار بازپرداخت بدهی‌های پیشین دچار تزلزل نشده است. اگر چه در شرایط بحرانی، نوسانات اندکی در تسویه‌های روزهای ابتدایی ماه به چشم می‌خورد، اما این تأخیرهای کوچک هرگز به نکول قطعی و افزایش معنادار مطالبات سوخت‌شده تبدیل نشده‌اند.

تحلیل این ثبات آماری از نظر کارشناسی، کارایی ساختار مدل‌های ارزیابی ریسک را در صنعت لندتک نمایان می‌سازد. حفظ روند باثبات بازپرداخت‌ها در شرایط ناپایدار اقتصادی نشان‌دهنده این است که الگوریتم‌های اعتبارسنجی مبتنی بر داده، توانسته‌اند تناسب دقیقی بین سقف تسهیلات تخصیص‌یافته و توان مالی واقعی کاربران برقرار کنند. در واقع، عدم تغییر معنادار در نرخ نکول بیانگر این است که فرآیند تخصیص اعتبار بر اساس شناخت دقیق از ظرفیت‌های اقتصادی متقاضیان انجام شده است؛ به گونه‌ای که کاربران حتی در زمان بروز نوسانات تورمی، قابلیت انعطاف لازم برای مدیریت جریان نقدی و ایفای تعهدات خود را حفظ کرده‌اند.

این داده‌ها همچنین می‌توانند از منظر رفتار مصرف‌کننده تحلیل شوند. خرید جدید یک تصمیم قابل تغییر است. فرد می‌تواند خریدی را که ضروری نیست، به هفته یا ماه بعد موکول کند و در شرایط نامشخص، نقدینگی خود را برای هزینه‌هایی که اولویت بیشتری دارند، نگه دارد. اما تعهدی که قبلاً ایجاد شده، یک نوع متفاوت از تصمیم‌گیری است؛ پرداخت آن بخشی از برنامه مالی فرد را تشکیل می‌دهد و الزاماً با تصمیم او برای کاهش خریدهای جدید دچار تغییر نمی‌شود.

اعتباری که بر پایه اعتماد متقابل ساخته شد

برای یک سرویس BNPL، افزایش حجم خرید اعتباری در واقع یکی از نشانه‌های کلیدی به شمار می‌رود. اما رشد به تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از عملکرد سرویس را ارائه دهد. علاوه بر اینکه کاربران چقدر از اعتبار خود استفاده می‌کنند، باید بررسی شود که رفتار آنها در قبال تعهدات مالی چگونه است.

سال ۱۴۰۴ از این حیث یک نمونه قابل توجه است. شرایط ناپایدار سال، در مقاطع مختلف بر میزان خرید اعتباری تأثیر گذاشت؛ اما این تغییر در حجم خرید، به یک افزایش پایدار در نرخ عدم‌پرداخت منجر نشد. در واقع، این نمودارها نشان‌دهنده این نکته است که مشتریان دیجی‌پی، خدمات BNPL را نه به عنوان یک راهکار موقت برای فرار از هزینه‌ها، بلکه به عنوان یک شریک مالی بلندمدت و تسهیل‌کننده مداوم می‌نگرند.

داده‌های تحلیلی سال ۱۴۰۴ دیجی‌پی فراتر از یک گزارش عملکرد شرکتی، نمایانگر مسیر در حال شکل‌گیری صنعت لندتک در ایران است. کاهش مقطعی خریدهای اعتباری تحت تاثیر عوامل کلان خارجی، واکنشی طبیعی و اجتناب‌ناپذیر در بازار به شمار می‌رود؛ اما آنچه ضامن بقا و تاب‌آوری یک نهاد مالی است، توانایی آن در بازگرداندن سرمایه و کنترل نکول است. ثبات نرخ عدم پرداخت در یکی از متلاطم‌ترین سال‌های اقتصادی نشان می‌دهد که تمرکز بر توسعه سیستم‌های هوشمند مدیریت ریسک و جذب کاربرانی با رفتار مالی مسئولانه، اساس این پلتفرم را در برابر نوسانات شدید بیرونی محافظت کرده و مدلی پایدار از تامین مالی خرد را به نمایش می‌گذارد.

منبع: عصر ایران