تحول رباتیک در چین؛ از سگ‌های هوشمند تا نیروهای پلیس رباتیک

اختلافات تجاری میان جمهوری خلق چین و اداره دونالد ترامپ، فرصتی بی‌نظیر برای شرکت‌های فناوری چینی، به‌خصوص در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی فراهم ساخته است. پس از سال‌ها فشار بر غول‌های فناوری، دولت شی جین‌پینگ به این درک رسید که این شرکت‌ها نقش حیاتی در تقویت اقتصاد کشور و کمک به خروج از بحران دارند؛ بحرانی که نتیجه کاهش شدید ارزش سرمایه‌گذاری در بخش املاک و افت تقاضای جهانی برای محصولات چینی بود.

یکی از نقاط عطفی که توجه حکومت چین را به عرصه فناوری جلب کرد، موفقیت قابل توجه شرکت DeepSeek بود؛ شرکتی که توانسته مدلی از هوش مصنوعی را ارائه کند که با هزینه‌ای بسیار پایین‌تر از مدل‌های آمریکایی، وارد عرصه رقابت شود. این موفقیت هر چند فشارهایی بر اقتصاد ایالات متحده وارد کرد، اما برای چین آغازگری بود که میلیون‌ها نفر را به سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها تشویق نمود.

سه‌گانه توسعه رباتیک

فرآیند توسعه ربات را می‌توان به سه مؤلفه اساسی تقسیم کرد: نخست، مغز یا هوش مصنوعی که مسئول پردازش و اجرای دستورات است؛ دوم، ساختار مکانیکی یا ماهیچه‌های فلزی که به دستورات مغز پاسخ می‌دهند؛ و سوم، خلاقیت و نگاه نوآورانه‌ای که موجب می‌شود ربات‌ها به شیوه‌ای با جامعه تعامل داشته باشند که هم کارا و هم قابل پذیرش باشد.

چین از همان ابتدا در دو مؤلفه دوم نوآوری‌هایی را به نمایش گذاشته بود، ولی چالش اصلی در توسعه هوش مصنوعی قوی و دقیق بود. در این میان، ظهور شرکت DeepScience نقش حیاتی در تکمیل این معادله پیدا کرد.

اگرچه شرکت‌های چینی نمی‌توانند به‌طور مستقیم از نسخه متن‌باز دیپ‌سیک استفاده کنند، ظهور این مدل نه تنها راه توسعه آن‌ها را هموار کرده، بلکه نشان داد که ایجاد مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی نیازی به دسترسی به تراشه‌های فوق‌پیشرفته ندارد.

چالش داده‌ها و تعامل فیزیکی

با این وجود، این بدان معنا نیست که مسیر توسعه برای شرکت‌های چینی بدون چالش است. مشکلاتی مشابه آنچه شرکت‌های آمریکایی با آن مواجه هستند، در پیش روی آن‌ها نیز وجود دارد. هرچند می‌توان یک مدل زبانی پیشرفته را با داده‌های رایگان موجود در فضای اینترنت آموزش داد، اما آموزش ربات‌ها برای تعامل با دنیای واقعی به داده‌های خاص و پیچیده‌تری نیاز دارد که اغلب در دسترس عموم نیست.

مفهوم «درجه آزادی» در رباتیک

در حوزه رباتیک، اصطلاح «درجه آزادی» به تعداد محورهایی اشاره دارد که یک ربات می‌تواند در آن‌ها حرکت کند. به عنوان مثال، بازویی که تنها یک مفصل داشته و قادر به چرخش ۳۶۰ درجه است، دارای یک درجه آزادی است. هر چه تعداد مفاصل افزایش یابد، سطح پیچیدگی و قابلیت‌های ربات نیز بالا می‌رود. به‌طور معمول، بازوهای رباتیک بین سه تا هفت درجه آزادی دارند.

شرکت چینی Unitree به‌تازگی رباتی به نام H1 را معرفی کرده که قادر به دویدن و انجام حرکات موزون است. این ربات که یکی از جاذبه‌های جشنواره بهاره چین بوده، دارای ۲۷ درجه آزادی است. با این حال، کارشناسان بر این باورند که رباتی که بتواند فعالیت‌های انسانی را به‌طور واقعی تقلید کند، باید حداقل ۶۰ درجه آزادی داشته باشد.

کاربردهای تجاری و روزمره

اگرچه ربات H1 توجه بسیاری را به خود جلب کرده، اما بیشتر به عنوان یک مدل نمایشی فعالیت می‌کند و تنها قادر به اجرای وظایفی است که به طور پیش‌تعریف شده برایش تعیین شده است. در مقابل، بسیاری از ربات‌های دیگر در چین برای انجام وظایف تجاری ساده طراحی شده‌اند.

برای مثال، در شهر شنژن – که به‌عنوان پایتخت پهپادها در چین شناخته می‌شود – پهپادهای کوچک با سرعت بالا، غذاها را در زمان کوتاهی به دست مشتریان می‌رسانند. شرکت Meituan، یکی از بزرگ‌ترین کمپانی‌های تحویل غذا در چین، با استفاده از ناوگان پهپادهای خود و ایستگاه‌های تحویل مستقر در پارک‌ها، توانسته زمان تحویل سفارش‌ها را کاهش دهد.

در خیابان‌های شانگهای نیز سگ‌های رباتیک را می‌بینیم که با کودکان بازی می‌کنند، کیسه‌ها را حمل می‌کنند یا در کنار صاحبانشان گردش می‌کنند. علاوه بر این، ناوگان تاکسی‌های خودران شرکت بایدو در چندین شهر چین فعال شده است.

در پکن، دولت از خودروهای خودران برای نظارت بر پارک‌ها و خیابان‌ها بهره می‌برد. این خودروها به دوربین‌های پیشرفته مجهز هستند که توانایی ردیابی دقیق حرکات را دارند و به‌منظور کاهش هزینه‌های نظارتی شهری و بهبود امنیت عمومی طراحی شده‌اند.

گسترش کاربردهای امنیتی

اگرچه هنوز از تمامی ظرفیت‌های ربات‌ها در حوزه امنیت بهره‌برداری نشده است، اما پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده ربات‌ها نقش بیشتری در این زمینه ایفا نمایند. نمونه‌هایی چون گشت‌زنی خودروهای خودران در پارک‌ها، تنها نمایی از چشم‌انداز آینده استفاده از فناوری‌های نوین در چین است.

بدیهی است که توسعه ربات‌های انسان‌نما و توانایی آنها در انجام حرکات پیچیده، در این مسیر نقش بزرگی ایفا خواهد کرد. بنابراین، مشاهده نیروهای پلیس یا امدادی رباتیک در آینده نه‌چندان دور غیرمعقول نخواهد بود.

حمایت دولت چین از فناوری

در ماه مارس گذشته، لی کچیانگ، نخست‌وزیر چین، در یک بیانیه رسمی اعلام کرد که او مسیر خلاقیت در اقتصاد دیجیتال را هموار خواهد کرد و تمرکز ویژه‌ای بر رویکرد «هوش مصنوعی تجسم‌یافته» یا ادغام هوش مصنوعی در رباتیک خواهد داشت.

دولت استان گوانگ‌دونگ نیز برنامه‌ای برای سرمایه‌گذاری نزدیک به هفت میلیون دلار به‌منظور ایجاد مراکز نوآوری و تقویت همگرایی فناوری‌های نوین ارائه کرده است.

پیش‌بینی‌های اداره هوانوردی غیرنظامی چین نشان می‌دهد که بخش پهپادهای پرواز در ارتفاع پایین در سال‌های آتی تا پنج برابر سطح فعلی رشد خواهد کرد و این رشد همچنان ادامه خواهد داشت.

در نهایت، باید به ملاقات اخیر جک ما، بنیان‌گذار شرکت علی‌بابا که در سال‌های گذشته تحت فشار دولت قرار گرفته بود، با رئیس‌جمهور چین اشاره کنیم. حضور او در کنار دیگر شخصیت‌های مهم در عرصه فناوری، نشان‌دهنده اراده دولت چین برای حمایت جدی از بخش خصوصی و تقویت زیرساخت‌های فناورانه کشور است.