رصد روباه‌ها در مناطق شهری تهران، این حیوان ممکن است حامل بیماری هاری باشد / در برخی نقاط، گروه‌های زیادی از سگ‌های ولگرد وجود دارند
مشاهده روباه در خیابان‌های تهران دیگر به چیزی فراتر از داستان‌های غیررسمی تبدیل شده است؛ در سال‌های اخیر، مدارکی از حضور این جانور در موقعیت‌های مختلف شهر به ثبت رسیده و تصاویری نیز در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. روباه‌هایی که در حاشیه شهرها گاه و بی‌گاه دیده می‌شدند، حال در برخی موارد به محله‌ها و خیابان‌های بافت شهری وارد شده‌اند؛ پدیده‌ای که نشان‌دهنده همزیستی حیات‌وحش با زندگی روزمره تهرانی‌ها را به وضوح نمایان می‌کند.
آنا در یک خبر گزارش کرد: برای بسیاری از ساکنان، روبه‌رو شدن با روباه در خیابان یا کوچه‌های مسکونی می‌تواند واقعی غیرمنتظره باشد؛ به‌ویژه هنگامی که این حیوان بی‌هیچ ترسی در اطراف انسان‌ها جابجا می‌شود. این مواجهات باعث شده که توجه به موضوع حضور روباه‌ها در تهران بیشتر شود و درباره چگونگی برخورد با این موجودات و پیامدهای نزدیک شدن آنان به محیط شهری بحث و بررسی‌هایی صورت گیرد.
اما حضور روباه در زندگی شهری تنها به یک مشاهده عجیب یا تصویر پرمخاطب محدود نمی‌گردد. این حیوان، مشابه دیگر گونه‌های حیات‌وحش، در صورت نزدیک شدن به نواحی انسانی قابلیت تماس با انسان‌ها و سایر حیوانات شهری را دارا است و این نکته ضرورت آگاهی شهروندان در مواجهه با آن را به شدت افزایش می‌دهد.
علت کوچ روباه‌ها به شهرها چیست؟
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، با اشاره به افزایش موارد مشاهده روباه در مناطق شهری گفت: رشد جمعیت حیوانات بلاصاحب در حاشیه شهرها و تغذیه کردن آنها، به شرایطی منجر شده که برخی جانوران از زیستگاه‌های طبیعی خود دور شده و به ساحت‌های شهری وارد شوند؛ این موضوع با توجه به احتمال انتقال بیماری‌هایی مانند هاری، نیازمند توجه و احتیاط فراوان است.
پیام محبی، دامپزشک و رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، تصریح کرد که موضوع روباه‌ها به این دلیل اهمیت دارد که این حیوان می‌تواند ناقلی برای بیماری هاری باشد و بنابراین باید نسبت به حضور آن در عرصه‌های شهری و تعاملات بیشتری که بین حیوانات و انسان‌ها شکل می‌گیرد، هوشیار بود.
افزایش تعداد حیوانات بلاصاحب و تغییر زیستگاه روباه‌ها
وی ادامه داد: یکی از تغییراتی که در حاشیه شهرها رخ داده، رشد غذارسانی و در پی آن افزایش شمار حیوانات بلاصاحب است. در برخی نواحی، تعداد زیادی از سگ‌های بی‌خانمان به صورت گروهی زندگی می‌کنند و می‌توانند برای بشر از لحاظ ایمنی دغدغه‌زا شوند.
محبی افزود: افزایش جمعیت حیوانات بلاصاحب به‌طور مستقیم بر سایر گونه‌های جانوری نیز اثر می‌گذارد. تغییر شرایط زیستگاهی و افزایش تعدادی از حیوانات ممکن است سبب جابه‌جایی روباه‌ها، شغال‌ها و کفتارها از زیستگاه‌های طبیعی‌شان شود.
وی همچنین به ویژگی‌های رفتاری روباه اشاره کرد و گفت: روباه معمولاً می‌تواند به خوبی از چشم انسان‌ها پنهان بماند و معمولا در ساعات خاصی از شب یا صبح زود دیده می‌شود؛ اما اکنون مشاهده این جانور در برخی نقاط شهری بیشتر شده است.
روباه‌ها و سطل‌های زباله؛ نگرانی از انتقال بیماری هاری
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران اظهار داشت: حضور این حیوان در شهر منجر به افزایش احتمال تماس او با دیگر حیوانات شهری می‌شود. به‌عنوان مثال، ممکن است روباه و گربه‌ای در اطراف سطل‌های زباله بر سر غذا دچار نزاع شوند و در صورت وقوع گازگرفتگی، بیماری از یک حیوان به حیوان دیگر منتقل گردد.
محبی ادامه داد: نگرانی دیگری که وجود دارد، افزایش تماس مستقیم انسان‌ها با روباه‌هاست. این جانوران ممکن است توله داشته باشند و توله‌ها برای کودکان بسیار جذاب باشند؛ بنابراین امکان نزدیک شدن کودک به این حیوان و بازی کردن با آن وجود دارد، در حالیکه احتمال ناقل بودن بیماری در این حیوانات نیز وجود دارد.
وی درخصوص خطر هاری گفت: گاهی کودکان پس از گازگرفتگی توسط یک حیوان، به دلیل هراس از عواقب آن، موضوع را به والدین خود اطلاع نمی‌دهند و ممکن است خانواده دیر از حادثه باخبر شوند، یعنی زمانی که علائم بیماری نمایان می‌شود. هاری یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌هاست و حساسیت نسبت به گازگرفتگی حیوانات ضروری است.
روبه‌رو شدن با روباه‌ها حتی در مناطق کم‌درخت
محبی در اشاره به تجربیات خود در مشاهده روباه‌ها در تهران گفت: پیش‌تر هم در مکان‌هایی نظیر پارک ملت و محدوده صداوسیما این جانور را می‌دیدیم و با توجه به وجود فضای سبز و ویژگی‌های آن مناطق، این موضوع تأمل‌برانگیز نبود، اما اکنون روباه‌ها حتی در کوچه‌ها و مناطقی که فضای سبز کمی دارند نیز دیده می‌شوند.
وی تأکید کرد: این تغییرات نشان می‌دهد که نمی‌توان به موضوع حیوانات شهری و حیات‌وحش فقط از یک منظر نگاه کرد و باید ارتباط موجود میان حیوانات بلاصاحب، منابع غذایی و تغییرات زیستگاهی را مورد توجه قرار دهیم.
مدیریت حیوانات بلاصاحب نیازمند برنامه‌ریزی ملی است
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران در مورد مسئولیت مدیریت حیوانات شهری گفت: حیواناتی که در محدوده شهر قرار دارند، از نظر مدیریت شهری موضوعی هستند که به شهرداری مربوط می‌شود و در خارج از آن، فرمانداری یا دهیاری‌های محلی باید نسبت به کنترل آنها اقدام نمایند؛ با این وجود، انتظار نمی‌رود که شهرداری به تنهایی بتواند این مسئله را حل کند.
محبی تصریح کرد: مدیریت حیوانات بلاصاحب و تبعات ناشی از رشد جمعیت آنها نیازمند یک برنامه و اقدام ملی است و نمی‌توان انتظار داشت یک نهاد به تنهایی به حل این معضل بپردازد.
محبی: مسئولیت نگهداری از حیوانات اهلی
وی به تاریخچه همزیستی انسان و حیوانات اهلی اشاره کرد و گفت: حیواناتی چون سگ و گربه در طول تاریخ در کنار انسان زندگی کرده‌اند و انسان‌ها از سگ‌ها برای نگهبانی و حفاظت از دام و از گربه‌ها برای کنترل موش‌ها و حیوانات دیگر استفاده کرده‌اند.
محبی گفت: به همان میزان که انسان این حیوانات را به زندگی خود راه داده، باید مسئولیت نگهداری از آنها را نیز بپذیرد و نمی‌توان آنها را به حال خود رها کرد. به نظر من، هم شهرداری‌ها باید در این زمینه اقدام مؤثری داشته باشند و هم شهروندان باید به شیوه‌ای مسئولانه با حیوانات رفتار کنند.
وی نهایتاً بیان کرد: رفتار مسئولانه از سوی مسئولین و شهروندان می‌تواند نتایج متفاوتی در مدیریت حیوانات شهری ایجاد کند و نحوه برخورد با این قضیه در کشورهای مختلف به سیاست‌گذاری و رفتار اجتماعی شان وابسته است.
۲۳۳۲۱۷
