عطر تازگی نظافت، آلودگی نهفته در فضای داخلی منزل
تحقیقات اخیر حاکی از آن است که عطر خوشی که از استفاده از مواد شوینده و معطر به مشام می‌رسد، همواره نشانه‌ای از پاکیزگی هوای داخلی منزل نیست؛ زیرا ترکیبات عطری موجود در این محصولات قادرند با ازون موجود در فضای داخل ساختمان واکنش نشان دهند و ذرات فوق‌ریزی را ایجاد نمایند که توانایی نفوذ به عمق ریه‌ها را دارند.
نتایج تحقیقات تحت سرپرستی براندون بور (Brandon Boor)، استادیار حوزه مهندسی عمران و ساختمان در دانشگاه پردو، نشان می‌دهد که ترکیبات شیمیایی معطر رها شده از شوینده‌های رایج، در عرض چند دقیقه با ازون موجود در هوای داخل خانه واکنش می‌دهند. این واکنش هم با محصولات معمولی و هم با جایگزین‌های گیاهی حاوی اسانس به وقوع می‌پیوندد؛ بنابراین نداشتن عطر در برچسب روی شوینده‌ها به معنای عدم بروز این نوع آلودگی نیست.
پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که فعالیت‌های روزمره‌ای مانند تی‌کشیدن، اسپری کردن روی سطوح و دستمال‌کشیدن می‌توانند میلیاردها یا حتی تریلیون‌ها ذره فوق‌ریز به وجود آورند. این ذرات به قدری کوچک هستند که غیرقابل رؤیت‌اند و اغلب از دید سیستم‌های پایش کیفیت هوای خانگی پنهان می‌مانند؛ به همین خاطر، افراد ممکن است به طور ناخواسته در حین تمیزکاری آنها را استنشاق کنند.
وقتی عطر خوش به آلودگی هوا تبدیل می‌شود
بور که بر کیفیت هوای داخلی تمرکز دارد، می‌گوید: ما نشان دادیم که زمانی که مواد معطر شوینده‌ها با ازون داخل خانه ترکیب می‌شوند، ذرات فوق‌ریزی تولید می‌شوند که فرد ممکن است به اندازه ایستادن در کنار یک خیابان شلوغ، یا حتی بیشتر از آن، آنها را تنفس کند. این ذرات از نظر ترکیب متفاوت هستند، ولی مقدار کلی مواجهه می‌تواند بیشتر باشد. شما دودی یا گرد و غباری در فضا مشاهده نمی‌کنید؛ بلکه احساس می‌کنید که هوا خوشبو است، بنابراین احتمال می‌دهید که تمیز نیز باشد.
بور و ارنست بلچلی (Ernest Blatchley)، استاد دانشگاه پردو، بررسی کردند که در صورت استفاده از شوینده‌های معطر به همراه لامپ‌های UV-C ضدعفونی‌کننده چه تغییراتی رخ می‌دهد. این لامپ‌ها برای ضدعفونی کردن هوا طراحی شده‌اند، اما واکنش آنها با اکسیژن می‌تواند منجر به تولید ازون شود؛ گازی که خود به عنوان یک آلاینده شناخته می‌شود.
پژوهشگران در این تحقیق، یک خانه کوچک در دانشگاه پردو را بازسازی کردند که شامل آشپزخانه، کف چوبی و حمام بود. این محیط به آنان امکان می‌داد تا واکنش‌های شیمیایی در فضای داخلی را در شرایطی واقع‌گرایانه، اما تحت کنترل، بررسی کنند.
نتایج آزمایش‌ها حاکی از آن بود که این لامپ‌ها غلظت ازون را به حدود ۲۰ تا ۴۰ قسمت در میلیارد افزایش دادند؛ بدین معنا که به ازای هر میلیارد مولکول هوا، ۲۰ تا ۴۰ مولکول ازون وجود دارد. این سطح نزدیک به غلظت ازون در هوای آزاد بود، هرچند کمی کمتر. زمانی که این ازون اضافی با ترپن‌های فراوان موجود در شوینده‌های معطر ترکیب می‌شود، ذرات فوق‌ریز بیشتری تولید می‌شود. ترپن‌ها ترکیبات عطری هستند که به طور طبیعی توسط گیاهان آزاد می‌شوند و در اسانس‌ها نیز به وفور یافت می‌شوند.
روش‌های ساده برای کاهش مواجهه
این یافته‌ها به معنای بی‌اهمیت بودن پاکسازی میکروب‌های مضر از سطوح نیست؛ بلکه نشان‌دهنده این است که برخی شیوه‌های تمیزکاری، در کنار ارتقای بهداشت، ممکن است به شکل نامحسوس بر کیفیت هوای داخلی تأثیر بگذارند.
برای کاهش این مواجهه می‌توانید چند اقدام ساده را انجام دهید:
استفاده از محصولات بدون عطر یا کم‌عطر.
کاهش تعداد شوینده‌های معطر در یک بار استفاده.
بهبود تهویه با باز کردن پنجره‌ها یا روشن کردن هواکش‌ها.
پژوهشگران همچنین توصیه می‌کنند که هنگام کار با دستگاه‌های تولید ازون، از جمله لامپ‌های UV، از شوینده‌های معطر استفاده نکنید.
بور تصریح می‌کند: تمیز کردن سطوح می‌تواند ویروس‌ها و باکتری‌ها را نابود کند، اما ممکن است آلودگی هوای نامرئی نیز تولید کند. در حالی که هیچ گرد و غباری یا دودی در هوا وجود ندارد، این ذرات به طور مداوم در حال شکل‌گیری هستند.
نتایج این تحقیقات توسط پژوهشگران در نشست فضایی‌های سالم داخل ساختمان: پل زدن میان میکروبیوم و شیمی در گردهمایی پاییزی انجمن شیمی آمریکا (ACS) ارائه شده است.
