تکریم پیشکسوتان صدا با حضور اصغر فرهادی/ تصویر دیده میشود اما صدا در خاطرهها ماندگار میشود
به نقل از روابط عمومی خانه سینما، آیین پاسداشت اسحاق خانزادی، محمد شهامت و حسن زاهدی، سه چهره پیشکسوت در حوزه صدابرداری و صداگذاری، با عنوان «شب صدای سینمای ایران» روز دوشنبه ۳۰ شهریور در سالن سیفالله خانه سینما برگزار شد.
هادی معنویپور که اجرای این برنامه را بر عهده داشت، در آغاز مراسم گفت: امروز گرد هم آمدهایم تا از استادان حسن زاهدی، اسحاق خانزادی و بهروز شهامت تقدیر کنیم. این هنرمندان به صدها قاب بیجان، روح بخشیدهاند و آثارشان بخش جدانشدنی تاریخ سینمای ایران به شمار میرود. خانه سینما وظیفه خود میداند که در بزرگداشت بزرگان سینما پیشقدم باشد و حضور شما هنرمندان و فرهیختگان در این محفل، گواه روشن جایگاه و اعتبار این بزرگان است.
در ادامه، همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما اظهار کرد: با افتخار میگویم شاگرد هر سه این بزرگواران بودهام و از اینکه دوستان چنین برنامهای را در خانه سینما تدارک دیدند، بسیار خوشحالم.
وی افزود: برایم جالب است که این مراسم همزمان با رونمایی از اصغر فرهادی برگزار میشود و گمان میکنم حضور اصغر عزیز در این شب، نشانه احترام او به عنصر صدا در سینماست. خرسندم که اصغر شاهوردی و همسرشان نیز در این مراسم حضور دارند. من هم به حرفه صدا بیارتباط نیستم؛ همکاری نزدیکی با مسعود بهنام داشتهام.
سینما را نمیتوان بیصدا تصور کرد
بهمن اردلان، رئیس صنف صدابرداران و صداگذاران سینما نیز در سخنانی گفت: مایه افتخار است که امروز در جمع شما هستم. ما اهالی صدا حرفهایی در دل داریم که میخواهم امروز با شما در میان بگذارم. مگر میشود شبی برای صدا باشد و از بسیاری از کسانی که در این عرصه نقش داشتهاند یاد نکنیم؛ هنرمندانی که این مشعل را در دست گرفتند تا به امروز به ما برسد.
وی ادامه داد: از هیأترئیسه و مدیرعامل خانه سینما سپاسگزارم که زمینه برگزاری این شب را فراهم کردند.
اردلان تصریح کرد: بسیار دوست داشتیم در کنار این سه عزیز، چهرههایی چون محسن روشن، محمد سفاکباشی، جهانگیر میرشکاری، محمدرضا دلپاک، بهمن حیدری، اصغر شاهوردی، بهروز معاونیان و عباس رستگارپور هم حضور میداشتند و به امید خدا در آینده از این دوستان نیز تجلیل خواهد شد.
وی در ادامه گفت: یکی از اهداف انجمن، برگزاری مراسمی سالانه برای صدای فیلمهاست و امیدوارم با همکاری نهادهای مرتبط، هر سال این برنامه برگزار شود و به صدابرداران و صداگذاران فیلمها جایزه اهدا کنیم. تلاش کردیم در این دوره آییننامه اجرایی آن را تدوین کنیم، اما متأسفانه همواره موانعی پیش آمد و نتوانستیم این برنامه سالانه را آغاز کنیم.
او با اشاره به جایگاه صدا در سینما افزود: سینما را بدون صدا نمیتوان تصور کرد و از نخستین روزهای تولد سینما، صدا جزئی جدانشدنی از فیلم بوده است. مطمئنیم که نمیتوان بهترین آثار تاریخ سینما را بدون صدا تماشا کرد و از آنها لذت برد. باید اهمیت صدا را با صدایی رسا بیان کنیم، به امید آنکه جایگاه واقعی آن شناخته شود.
وی تاکید کرد: خوشبختانه در سالهایی، اهمیت این بخش درک شده و هنرمندان این حوزه کارنامهای درخشان از آثار ماندگار خلق کردهاند؛ آثاری که علاوه بر دریافت جوایز مهم داخلی، موفق به کسب افتخارات بینالمللی نیز شدهاند. امروز از بزرگان صدای سینمای ایران دعوت میشود تا در ژاپن کلاس برگزار کنند یا عضو آکادمی اسکار شوند.
اردلان در پایان گفت: مسئولان محترم، لطفاً با صدا مهربانتر و دقیقتر برخورد کنید و نسبت به آن کماعتنا نباشید. صدا در سینما آمیزهای از هنر و فناوری است و این هنرمندان این حوزهاند که به فیلم معنا و احساس میبخشند. هرچه هنرمند بیشتر دیده شود، کارش نیز درخشانتر میشود. هرچه به این عرصه بیشتر بها بدهیم، نسلهای توانمندتری وارد این حرفه خواهند شد؛ در غیر این صورت، روزبهروز با صدایی کمرنگتر و نحیفتر روبهرو خواهیم شد.
در ادامه برنامه، برای گرامیداشت حسن زاهدی، ویدیویی از این هنرمند برای حاضران پخش شد.
حسن زاهدی گوهر روانش همچنان همان است که بود
سپس منوچهر شاهسواری، تهیهکننده پیشکسوت سینما، اظهار کرد: در ذات انسان دو گوهر نهفته است؛ یکی گوهر جان و دیگری گوهر روان. در گوهر روان، نیکخواهی، نیکاندیشی، محبت و آدمیت حضور دارد. از روزگاری که شاگرد حسن زاهدی بودم و پس از آن در دوستی و همکاری با او، گوهر روانش همچنان همان مانده است. همه ما باید به چنین حال و منش غبطه بخوریم.
وی افزود: در فرهنگ ما، وقتی کسی را با نامی کوتاه و صمیمی صدا میزنیم، نشانه بزرگی اوست. من و اصغر شاهوردی روی یک نیمکت درس خواندیم و او امروز روی ویلچر است. نمیتوانم بگویم خوشحالم یا ناراحت، اما ناامیدی اهریمنی است که در دل انسان رخنه میکند و وای بر ما اگر اجازه دهیم اهریمن در وجودمان جای بگیرد.
این تهیهکننده یادآور شد: همه ما از وضعیت سینما، دشواریهای معیشتی همکاران و چالشهای این حوزه آگاهیم؛ گاهی کوششهایی میکنیم که نتیجه میدهد و گاهی نیز نه.
وی ادامه داد: حسن جان، تو اهل همان محله سینمایی هستی و همیشه با رویی گشاده با دیگران رفتار کردهای. حسن جان، تو فرزند سینمایی و هرجا که اهل آن حضور داشته باشند، اصالت هم همانجاست.
اثر صدا در زنده ماندن فیلم
سپس اصغر فرهادی، کارگردان سینما، روی صحنه آمد و در سخنانی گفت: خوشحالم که پس از مدتها اینجا هستم. من با آقای حسن زاهدی چهار فیلم کار کردهام و به این سه عزیز و نیز بزرگوارانی که در اینجا حضور دارند یا نتوانستهاند حضور یابند، تبریک میگویم. از بهمن اردلان هم بابت برگزاری این برنامه سپاسگزارم.
وی درباره اهمیت صدا در سینما بیان کرد: صدا در سینما آنقدر مهم است که من آخرین فیلمم را اساساً در ادای دین به صدا ساختم و کار برایم به جایی رسیده که هنگام نوشتن، حتی پیش از تصویر، صدا را مینویسم؛ شاید چون این کار کمک میکند بیشتر خیالپردازی کنیم. صدا عنصری اساسی است که در جاندار بودن و خوندار بودن فیلم نقش بسیار تعیینکنندهای دارد.
فرهادی با اشاره به مسعود بهنام و شاهوردی، که صدای سر صحنه را وارد سینما کردند، درباره حسن زاهدی گفت: در سینمای ایران نکتهای وجود دارد که در خارج از ایران تجربهاش نکردهام و آن حس پدرانگی صدابرداران ایرانی است.
فرهادی در پاسخ به اردلان و سخنان او گفت: صدا در سینمای ایران تحسینبرانگیز بوده و در دنیا، بارها شنیدهام که میگویند: چطور چنین چیزی ممکن شد؟!
این کارگردان بینالمللی تاکید کرد: صدا باعث میشود ما در فیلمها خیالورزی کنیم. یکی از فیلمسازان ما که توجه ویژهای به صدا داشت، استاد مهرجویی بود. شلختگی در فیلمهای او ابتدا از صدا آغاز میشود و بعد به تصویر میرسد. اگر فیلمسازان بتوانند بهدرستی از عنصر صدا بهره ببرند، به زندهتر شدن فیلم کمک شایانی خواهند کرد.
کارگردان «درباره الی» اظهار داشت: نسل صدابردارانی که اینجا حضور دارند، دو ویژگی برجسته دارند؛ نخست اینکه صدا را وارد سینما کردند و دوم اینکه از نخستین کسانی بودند که صدای سر صحنه را به سینما آوردند. صدابرداران در ایران، حضورشان در صحنه فقط برای ضبط صدا نیست؛ نوعی حس پدرانه نیز با خود دارند.
وی ادامه داد: فیلم «شهر زیبا» را در مکانی فیلمبرداری کردیم که شرایط بسیار دشواری داشت و به یاد دارم حسن زاهدی به خانه یکی از اهالی محل رفت و از آنان اجازه گرفت تا بتوانیم کار را ادامه دهیم.
سپس جهانگیر میرشکاری، صدابردار پیشکسوت، در سخنانی کوتاه گفت: صدای سینمای ایران امروز به جایی رسیده که در همه دنیا دلنشین است. کاش در سینمای امروز اندکی بیشتر به حال و روز صدابرداران از نظر دستمزد توجه شود. این بچهها با تمام وجود کار میکنند، اما در مقایسه با دیگر صنوف، دستمزد کمتری دریافت میکنند.
بزرگداشت حسن زادهدی
در ادامه این مراسم، حسن زاهدی که با تشویق حاضران روی سن آمده بود، گفت: اصغر شاهوردی که امروز در جمع ما حضور دارد، عشق من است. اگر در زمینه صدابرداری سر صحنه به موفقیتی رسیدهام، همه به برکت وجود این مرد بزرگ بوده است؛ چرا که او به من آموخت چگونه باید در صحنه کار کرد. در «زیر بامهای شهر» من بوم صدابرداری را در دست گرفتم و ایشان صدابرداری کردند و همان سال سیمرغ گرفتیم.
وی افزود: اسحاق خانزادی و بهروز شهامت نیز در اینجا حضور دارند و من همیشه از آنان میآموزم.
او در پایان گفت: پنجاه سال است با جهانگیر میرشکاری رفاقت دارم و تا آخر عمر هم این دوستی ادامه خواهد داشت.
سپس با حضور منوچهر شاهسواری، اصغر فرهادی، بهمن اردلان و جهانگیر میرشکاری از حسن زاهدی تجلیل شد.
در ادامه برنامه، برای گرامیداشت اسحاق، ویدیویی از این هنرمند برای حاضران پخش شد.
سپس جواد طوسی، منتقد سینما، روی سن آمد و گفت: هر سه عزیز، ویژگیهای خاص خود را دارند. برای نمونه، آقای زاهدی وقتی همکاری مداوم با عباس کیارستمی و اصغر فرهادی دارد، این همراهی مشترک بر پایه نگاهی کارشناسانه شکل گرفته است. همکاری او با بهمن فرمانآرا، کیانوش عیاری و دیگر فیلمسازان نیز نشان میدهد که بیتردید پیوند او با این آثار با نوعی دغدغهمندی همراه بوده است.
وی افزود: همکاری بهروز شهامت با کارگردانان سینمای ایران نیز نشان میدهد که او توانایی آن را دارد که خود را با جهانهای متفاوت تطبیق دهد.
این منتقد باسابقه با اشاره به اسحاق خانزادی و کارنامه پربار او گفت: او پس از زندهیاد روبیک منصوری، در قلههای صدابرداری ایران قرار میگیرد. زمانی که من کودک و نوجوان بودم، آقای روبیک منصوری در میان فیلمهای تجاری و گیشهپسند، با صدابرداریاش به فیلمها اثر و اعتبار میبخشید. ما نمیتوانیم با نگاهی کارشناسانه حتی همان فیلمهای عامهپسند را هم نادیده بگیریم، چرا که حضور این عزیزان میتواند به چنین آثاری تشخص ببخشد.
وی افزود: تنوع و گستره کارنامه خانزادی بسیار جالب است؛ از سینمای ساکن سهراب شهیدثالث گرفته تا فیلم «ملکوت» که با صدا، دنیای کابوسوار بهرام صادقی را دلپذیر میکند. در «چریکه تارا» یا «دلشدگان» و «کمالالملک»، عناصر افکتیو و صدا اهمیتی دوچندان مییابد.
طوسی ادامه داد: سینمای عامهپسند را در نظر بگیرید؛ در این نوع فیلمها، صداگذار و صدابردار باید حواسشان باشد که مخاطب را با موسیقی یا تکگویی غافلگیر کنند. یعنی صدابردار و صداگذار باید خود را با جهانهای متفاوت فیلم هماهنگ کنند.
وی خاطرنشان کرد: اسحاق خانزادی، با وجود آنکه در مقطعی کارمند وزارت فرهنگ و هنر بود، هرگز به روحیه کارمندی صرف و دریافت یک حقوق بسنده نکرد. او فراتر رفت و تجربههای تازهای اندوخت. برای اسحاق خانزادی عزیز آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم سلامت باشند.
وی تاکید کرد: اصغر فرهادی، اینجا بهعنوان یک فیلمساز حضور دارد و باید در متن التهابها، کنار مردم خود بایستد و فیلم بسازد.
خاطرات عسگرپور از خانزادی
محمدمهدی عسگرپور، رئیس هیأترئیسه خانه سینما نیز در سخنانی گفت: از دهه شصت با استاد خانزادی آشنا شدم و آن زمان مسئولیت سینمای تجربی بر عهده من بود؛ بخشی که در ساختمان وزارت ارشاد قرار داشت. وقتی به روزهای جشنواره فجر نزدیک میشدیم، انگار هر روز در آنجا یک کلاس درس برپا بود و بسیاری از کارگردانان جوان آن دوره وقتی وارد آن مجموعه میشدند، با دنیایی از اطلاعات از آنجا بیرون میآمدند.
وی ادامه داد: زمانی که برای تدریس به دانشگاه دعوت شدم، اصرار داشتم در چند جلسه توضیح دهم روند فیلمسازی از منظر فنی چگونه بوده است؛ بیان این موضوع برای نسل جوانی که با دنیای دیجیتال سروکار دارد، برایم اهمیت داشت، زیرا باید بدانند درباره چند نسل پیشتر سخن میگوییم. این نسل باید بداند آنچه امروز با آن روبهرو هستیم، حاصل چه تلاشهایی بوده و آن کوششها چه ثمراتی داشته است. بخش بزرگی از موفقیت سینمای ایران، نتیجه همین زحمات دوستان است.
خانزادی هرگز صدافروش نبود
در ادامه مراسم، محمدرضا دلپاک نیز گفت: این سعادت را داشتم که هشت سال دستیار استاد خانزادی باشم و از او اخلاق و معرفت بیاموزم. او هرگز صدافروش و هنربند نبود و به صدا بهعنوان یک هنر نگاه میکرد. آنقدر درست و دقیق کار میکرد که من صدای خارج از قاب را از او آموختم. ما اول باید به گوش شخصیت نگاه کنیم. اسحاق خانزادی با صدا قصه تعریف میکرد.
وی سپس فایل صوتیای از امیر نادری پخش کرد که در آن درباره اسحاق خانزادی سخن گفته بود.
بزرگداشت اسحاق خانزادی
اسحاق خانزادی در ادامه روی صحنه آمد و گفت: من همیشه از میکروفون میترسیدم. نزدیک به هزار و اندی فیلم کار کردهام و در هر فیلم، چه مستند و چه داستانی، کوچکترین بیاحترامی به میکروفون نکردم و با آن رفاقت داشتم.
وی ادامه داد: تلاش کردم از آنالوگ به دیجیتال حرکت کنم و «آتشبس» نخستین فیلمی بود که بهصورت دیجیتال روی آن کار کردم. هر فیلم برای من یک ارزش و یک زندگی است و نمیتوانم هیچکدام را از یاد ببرم.
خانزادی در پایان گفت: خوشحالم که تلاشهایم در عرصه صدای سینما بیثمر نبوده است. از دوستان خانه سینما و بهویژه خانم حیدرآبادی که برای من زحمات فراوانی کشیدهاند، صمیمانه سپاسگزارم. امسال فیلم «عشق در انفرادی» مسعود کیمیایی را کار کردم و امیدوارم باز هم فرصت حضور در این عرصه را داشته باشم.
سپس با حضور جواد طوسی، محمدمهدی عسگرپور و محمدرضا دلپاک از اسحاق خانزادی تجلیل شد.
بزرگداشت بهروز شهامت
در ادامه برنامه و برای بزرگداشت بهروز شهامت، ویدیویی از این هنرمند برای حاضران پخش شد.
علی قویتن، کارگردان سینما، در این بخش از مراسم روی سن آمد و گفت: من و آقا بهروز پنج، شش فیلم با هم کار کردهایم و او در کار خود سبک و امضای شخصی دارد؛ به جزئیات در فیلم توجه میکند و چیزهایی را وارد اثر میسازد که در تصویر دیده نمیشوند. او برای صدای صحنه زحمتی بسیار میکشد.
وی افزود: جوانان نسل جدید در کار با دیجیتال سرعت عمل دارند و دقیقاً مطابق تصویر کار میکنند، اما استادان ما در سینما از دهه شصت به بعد، رویکردی کاملاً متفاوت دارند و به ریزترین جزئیات توجه میکنند.
بهرام عظیمی، کارگردان انیمیشن، نیز گفت: من به نمایندگی از بچههای انیمیشن اینجا هستم. کارگردانان بخش بزرگی از فیلم را مدیون صدا و تصویرند، اما ما انیمیشنسازها بیش از دیگران مدیون صدا و دوبله هستیم. انیمیشن ذاتاً صدایی ندارد و باید برای آن صدایی ویژه خلق شود.
وی ادامه داد: کسانی که در حوزه صدا کار میکنند، آدمهای کمسخنی هستند، چون عادت کردهاند بیشتر بشنوند. آقای شهامت بسیار اخلاقمدار است و حتی با کارگردانان جوان نیز با حوصله و احترام برخورد میکند و نگاه از بالا به پایین ندارد.
عظیمی در ادامه گفت: آقای شهامت درک موسیقایی بالایی دارد و در حوزه موسیقی هم فعالیت میکند. در انیمیشن «تهران ۱۵۰۰» صحنهای بود که بهصورت مدرن دیزی میخوردند و او موسیقیای از فیلمفارسی را برای آن قرار داد که بسیار جذاب شد. ایشان به کار هنری چیزی اضافه میکند و برای ما بچههای انیمیشن جایگاهی ویژه دارد، زیرا همیشه فلفل و نمک بیشتری به اثر میافزاید.
آرش قاسمی، صدابردار سینما، نیز گفت: لذت ۳۰ سال شاگردی استاد شهامت را داشتهام و از این بابت خوشحالم.
تصویر دیده میشود، اما صدا در خاطرهها میماند
در ادامه مراسم، بهروز شهامت روی سن آمد و گفت: سالهاست که با صداگذاری و صدابرداری، در سکوت و بیادعا کار کردهایم و عادت نداریم مقابل میکروفون بایستیم.
وی ادامه داد: هرچه به سالهای گذشته نگاه میکنم، میبینم بخش بزرگی از زندگی من با سینما و هنر صدا گره خورده است. برای من، صدا همیشه فقط یک شغل نبوده، بلکه جزئی از زندگیام بوده است؛ راهی برای بیان احساس، شنیدن ظرافتها و جانبخشی به تصویر. در تمام این سالها افتخار داشتم کنار هنرمندان بزرگ کار کنم، از استادان بیاموزم و با همکارانم تجربه بیندوزم و سهمی کوچک در ساختن و ماندگار شدن سینمای ایران داشته باشم.
این صدابردار سینما بیان کرد: امروز که به گذشته نگاه میکنم، شاید مهمترین چیزی که برایم باقی مانده، فقط نام و عنوانها نباشد، بلکه خاطره انسانهایی باشد که در این مسیر همراه من بودند؛ همکارانی که در کنارشان تجربه کردم و دوستانی که حضورشان این راه را زیباتر کرد.
وی افزود: اگر امروز از سالهای فعالیت من یاد شود، این افتخار را فقط متعلق به خودم نمیدانم. این حاصل سالها همکاری، اعتماد، دوستی و عشقی مشترک است. از همه کسانی که در این سالها به من اعتماد کردند، فرصت دادند و چیزی به من آموختند، از صمیم قلب سپاسگزارم.
شهامت در پایان گفت: همیشه باور داشتهام که تصویر دیده میشود، اما صدا در خاطرهها میماند. امیدوارم اگر چیزی از این سالها برای من باقی میماند، تنها نامی در تیتراژ فیلمها نباشد، بلکه یاد و خاطره روزهایی باشد که با عشق و تعهد در کنار سینمای ایران زیستم و کار کردم. امروز با تمام وجود در برابر شما سر تعظیم فرود میآورم؛ در برابر هنر، در برابر سینما، در برابر استادان و همکارانی که از آنان آموختم و در برابر شما که با حضورتان این لحظه را برای من ماندگار کردید.
در ادامه، با حضور اصغر فرهادی، بهرام عظیمی، آرش قاسمی، علی قویتن و بهمن اردلان از بهروز شهامت تجلیل شد.
در پایان مراسم، کیک تولد حسن زاهدی با حضور بهروز شهامت و اسحاق خانزادی روی صحنه آورده شد.
در این برنامه، چهرههایی همچون اصغر فرهادی، همایون اسعدیان، محمدمهدی عسگرپور، منوچهر شاهسواری، محمد آلادپوش، عادل تبریزی، کامران سحرخیز، بهمن اردلان، جهانگیر میرشکاری، علی قویتن، آرش قاسمی، علیاکبر ثقفی، عرفان یزدی، نادر فوقانی، امیر عابدی، بهرام بدخشانی، محمدعلی حسیننژاد، بهنود بختطالع، حسن آقاکریمی، جواد طوسی، هوشنگ گلمکانی، بهرام عظیمی، نادر رضایی، علیرضا علویان، حسین فشمی، فرامرز ابوالصدق، رامین ابوالصدق، علی ابوالصدق، زهره علیاکبری، محمدرضا مرتضوی، روحالله جعفربیگلو، اصغر شاهوردی، محمدرضا دلپاک، علیرضا نکولعل، داریوش صادقپور، پیمان شیرمحمدی، جعفر پهلواننشان، محمد کشفی، محسن کیوانفر، محمود جهرمی و… حضور داشتند.
59243
