زمستانی با ویژگی‌های خاص در ایران؟ بررسی ال‌نینوی ۲۰۲۶ و اخطارهای مربوط به خطر سیل

«مجید حبیبی نوخندان»، مدیر گروه پیش‌آگاهی مخاطرات جوی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، در گفت‌وگویی با ایسنا درباره سازوکار ال‌نینو اظهار داشت: این پدیده قسمتی از چرخه بزرگ «ال‌نینو ـ نوسان جنوبی» (ENSO) است که با تغییر دمای سطح آب اقیانوس آرام و الگوهای جوی توانایی دارد مسیر سامانه‌های بارشی و انتقال رطوبت در نواحی مختلف دنیا را دستخوش تغییر کند.

او با بیان این نکته که ال‌نینو به‌تنهایی نمی‌تواند آب‌وهوای ایران را تعیین کند، خاطرنشان کرد که عوامل دیگری مانند نوسان اطلس شمالی، نوسان مادن-جولیان، وضعیت اقیانوس هند و مسیر سامانه‌های جوی اطلس و مدیترانه می‌توانند تأثیر ال‌نینو را تقویت یا تضعیف نمایند؛ به همین دلیل پیش‌بینی‌های فصلی طبیعتی احتمالی دارند.

حبیبی نوخندان در خصوص ال‌نینوی سال جاری بیان کرد: در ژوئیه ۲۰۲۶ ناهنجاری دمای سطح آب در ناحیه Niño-۳.۴ حدود ۱.۴ درجه سلسیوس گزارش شده و احتمال وقوع یک ال‌نینوی قوی در پاییز و زمستان مطرح است؛ اما این نکته حائز اهمیت است که قوی بودن ال‌نینو به معنای اجتناب‌ناپذیری بارش‌های فراوان یا بروز سیلاب در ایران نیست.

به گفته او، افزایش بارش می‌تواند پس از سال‌ها خشکسالی به افزایش رطوبت خاک، تقویت پوشش گیاهی و تغذیه سفره‌های زیرزمینی منجر شود؛ اما اگر بارش‌ها در مدت زمان کوتاهی و با شدت بالا انجام شوند، ممکن است به سیلاب و رواناب بیشتری تبدیل شوند.

این کارشناس همچنین نسبت به این نکته هشدار داد که افزایش بارش لزوماً به معنای افزایش ذخایر آبی نیست؛ زیرا اگر بارش بیشتر به صورت باران به جای برف باشد، ذخایر طبیعی آب در ارتفاعات کاهش یافته و ذوب سریع برف نیز می‌تواند منابع آب تابستان سال آینده را تحت فشار قرار دهد.

او تصریح کرد: ایران باید به موازات استقبال از بارش‌های احتمالی، برای مواجهه با سیلاب، فرسایش خاک و تغییر ذخایر برف آماده باشد و پیش از اوج بارش‌های پاییز و زمستان، وضعیت آبخیزها، سازه‌های آبخیزداری، نقاط پرخطر و سیستم‌های هشدار سریع را ارزیابی کند.