آیا هر دستگاه موبایل در واقع نمایانگر بخشی از اسرائیل است؟
کاهش تمامی آسیبپذیریهای پایانههای رایانهای به وجود backdoor در برخی سختافزارهای تولیدی کمپانیهای آمریکایی فعال در اسرائیل، نوعی تقلیلگرایی غیرمنصفانه است و تعمیم این آسیبپذیریها به همگان، اعم از گوشیهای هوشمند و غیرهوشمند در سرتاسر دنیا، نشاندهنده ناتوانی یا جهل است.
ادعای نتانیاهو در خصوص اینکه تمامی گوشیهای تولیدی جهانی تحت کنترل اسرائیل هستند، بسیار بزرگنمایی شده است.
پس از این ادعا که در خبرگزاریهای جمهوری اسلامی ایران انتشار یافت، چالشهای ناشی از جنگ 12 روزه سبب شد تا برخی از کارشناسان و روزنامهنگاران ما این ادعای غیرواقعی را به حقیقت بپندارند.
ماجرا از این قرار است:
حدود دو هفته پیش (از چهاردهم تا هجدهم سپتامبر 2025)، دولت اسرائیل به میزبانی بیش از 250 نفر از قانونگذاران پنجاه ایالت آمریکا در همایش «پنجاه دولت، یک اسرائیل» بود. یکی از سخنرانان این همایش، نخستوزیر اسرائیل بود که در مقابل هیأت قانونگذاران آمریکایی ادعا کرد: «در هر گوشی تلفن همراه یک تکه از فناوریها و نوآوریهای اسرائیلی قرار دارد و اسرائیل به این طریق بر تمامی گوشیهای تولیدی جهان نفوذ دارد!»
این خبر تقریباً در تمامی شبکههای اجتماعی و خبرگزاریهای ایران به طرز قابلتوجهی منتشر گردید و به طور “وایرال” شد، در حالی که تعداد معدودی از خبرگزاریهای اروپایی و آمریکایی صرفاً به نقل قول از نتانیاهو بسنده کردند و تقریباً هیچگونه واکنش تحلیلی یا انتقادی به این گزافهگویی از خود نشان ندادند.
اگر برخی از کارشناسان عرصهی فناوری اطلاعات و ارتباطات ما که بهطور فعال در رسانههای اجتماعی حضور دارند، به سادگی این اظهارات را نادیده میگرفتند یا پاسخی در رد آن ارائه میکردند، من نیز لزومی نمیدیدم که نوشتار این هفتهام را به تحلیل این ادعای بیپایه اختصاص دهم. اما اخیراً مشاهده کردهام که برخی از این کارشناسان، بدون هیچ تأمل یا منتقدانه نسبت به ادعای نتانیاهو، نه تنها به آن اعتقاد پیدا کرده و آن را پذیرفتهاند بلکه در بسط و ترویج آن نیز کوشیدهاند؛ به عنوان مثال، یکی از آنها نوشته است: «شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه حتی گوشیهای غیرهوشمند نیز کاملاً تحت نفوذ و ردیابی اسرائیل قرار دارند.» و برای تقویت ادعای خود چنین افزوده است: «نقش اسرائیل در ردیابی گوشیهای همراه غیرقابل انکار است. نمیتوان آن را بزرگنمایی یا صرفاً یک تلاش برای ایجاد ترس انگاشت!» و ادامه داد: «اینتل و کوالکام در اسرائیل کارخانه دارند و محصولات این شرکتها بهطور انبوه از backdoorهای سختافزاری برخوردار هستند.»
این گزارهها که برخی از آنها نادرست(به عنوان مثال: اینتل مدتی است که در حوزه گوشیهای هوشمند فعالیت نمیکند) و برخی بهصورت نسبی صحیح هستند (مثل امکان شنود از طریق نصب پگاسوس در گوشیهای پرچمدار اسرائیل)، در کلیت خود نشان میدهند که نیت نویسنده این گزارهها در پی باور و تعمیم پروپاگاندای دشمن، مورد رد و باطل است.
در یادداشت حاضر، سعی میکنم با تأکید بر نظارت راهبردی پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا بر پروژههای دفاعی و امنیتی که مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل انجام میدهند (که نمونههایی از آن را در ادامه ارائه میکنم)، ادعای نتانیاهو مبنی بر «وجود تکهای از اسرائیل در هر گوشی تلفن همراه» را نقد کرده و روشن سازم که این “برادر بزرگ” است که نه تنها به همه گوشیهای موبایل در دنیا، بلکه به برخی از گوشیهای پرچمدار در دنیا (و بنابراین در اسرائیل) هم دسترسی اطلاعاتی دارد!
در پایان این نوشتار، به بررسی دلایل روان شناختی رفتار و سخنرانیهای اغراقآمیز نخستوزیر اسرائیل میپردازم و به این موضوع میپردازم که چرا باید شخصیت و ویژگیهای سیاسی او را شناخت تا به سادگی تحت تأثیر اظهارات غیرواقعیاش قرار نگیریم!
خلاصه ای از متن خبر
در همایش، نتانیاهو با تأکید بر صادرات اسرائیل به ایالات متحده، از هیأت قانونگذاران آمریکایی پرسید: «آیا شما تلفن همراه دارید؟ آیا اینجا یکی از این گوشیهای هوشمند را در دست دارید؟ اگر چنین است، شما یک قطعه از اسرائیل را در دست دارید. تلفنهای همراه، غذایی که میخورید – حتی گوجهفرنگی گیلاسی که مصرف میکنید – آیا میدانید که این محصولات در کجا توسعه یافتهاند؟ […] این محصولات، اسرائیلی هستند، درست مانند بسیاری از چیزهای دیگر که شما استفاده میکنید.»
معنی «هر تلفن همراه، یک تکه از اسرائیل است»
منظور نتانیاهو از این عبارت، این است که بخشهای زیادی از فناوریهای مورد استفاده در گوشیهای همراه شامل چیپها، دوربینها، حافظه و نرمافزارهای امنیتی از سوی شرکتها و استارتاپهای اسرائیلی تولید یا ارتقاء یافتهاند.
به نظر او، وقتی فردی از یک گوشی تلفن همراه استفاده میکند، به واقع یک “تکه” از فناوریهای اسرائیلی را در دست دارد. بنابراین، نتایج منطقی این ادعا این است که اسرائیل از این طریق میتواند کنترل و نفوذ معناداری بر عرصه ارتباطات جهانی داشته باشد. به عبارت سادهتر، او تأکید دارد که اسرائیل در فناوری تولید گوشیهای موبایل دست برتر را دارد که این نفوذ را در زندگی روزمره مردم در نقاط مختلف دنیا نشان میدهد.
در واقع، سخن نتانیاهو که “هر تلفن همراه، یک تکه از اسرائیل است” را میتوان تا حد زیادی در راستای جنگ روانی و پروپاگاندا تعبیر کرد. او معمولاً در سخنرانیهای خود در سالهای اخیر سعی در برجستهسازی نفوذ و برتری فناوری اسرائیل دارد تا تصویری اغراقآمیز از قدرت و نفوذ جهانی اسرائیل ارائه دهد؛ تصویری که نهفته در یک پیام رسمی و تبلیغاتی
برخی از کارشناسان فاوا بدون ذرهای تأمل و تفکرِ انتقادی نسبت به رجزخوانی نتانیاهو، نه تنها ادعا و بلوف او را پذیرفتهاند بلکه به بازتولید و بسط آن میپردازند
است و به صورت هدفمند طراحی شده است.
این اظهارات با وجودواقعیتهایی در زمینه همکاریهای امنیتی و نظامی میان اسرائیل و آمریکا کمتر از حد تصوری اغراقآمیز و بیشتر معطوف به اوضاع سیاسی و مناقشات منطقهای و بینالمللی است. این زمینه به وجود آمده تا این اظهارات تبدیل به ابزاری برای تقویت مقاصد سیاسی و تبلیغاتی در کنگره آمریکا و جامعه جهانی شود؛ به ویژه زمانی که او در جستجوی تأمین حمایت نظامی و سیاسی بیشتری از قانونگذاران آمریکاست. واقعیت قضیه این است که اسرائیل موفق به پیشرفتهایی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات شده است اما این موفقیت را مدیون همکاری نزدیک با پنتاگون و وزارت دفاع ایالات متحده است که مسئول واگذاری پروژههای فوق امنیتی در زمینه فناوریهای اطلاعات و ارتباطات به مراکز تحقیق و توسعه ارتش اسرائیل هستند.
برخی از همکاریهای پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا با اسرائیل
نمونههایی از همکاریهای پنتاگون و وزارت دفاع (جنگ) آمریکا با مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل به شرح زیر است:
– پنتاگون در پروژهای به نام Open6G که بخشی از برنامه Innovate Beyond 5G محسوب میشود، با هدف توسعه فناوریهای نسل آینده شبکههای بیسیم با همکاریهای دانشگاهی و صنعتی اقدام به حمایت از یک مرکز تحقیقاتی میکند. اما در حال حاضر، ذکر همکاری مستقیم با مراکز اسرائیلی به شکل رسمی مشاهده نمیشود.
– همکاریهای فناوری دفاعی و هوش مصنوعی بین آمریکا و اسرائیل مدتی است که بهصورت جاری بوده و شامل پروژههای مشترکی در زمینه فناوریهای نظامی از قبیل سیستمهای مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی، دفاع موشکی، و فناوریهای پیشرفتهای که بر اساس تجربیات اسرائیل ساخته شدهاند، میباشند. این همکاریها اغلب به شکل تبادل فناوری، توسعه مشترک و حمایت از نوآوریهای دفاعی شکل گرفتهاند، اما پروژههای دقیق که بهطور خاص به مرکز تحقیق و توسعه اسرائیل واگذار شدهاند، بهطور شفاف گزارش نمیشوند.
– اسرائیل برنامههای ملی وسیعی در زمینه هوش مصنوعی دارد که همراه با وزارت دفاع و موسسات تحقیقاتی دفاعی این کشور دنبال میشود. این ابتکارات نیز برای پیشرفت فناوریهای نظامی و غیرنظامی طراحی شدهاند و در نهایت با همکاریهای دفاعی دوجانبه با آمریکا مرتبط هستند.
– یک گروه کاری فناوری عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل (OTWG)، با هدف ترویج همکاریهای پژوهشی و توسعه بین دو کشور ایجاد شده است که هدف اصلی آن پیشگیری از عقبماندگی تسلیحات دو کشور در قبال تهدیدات پیشرفته است. این همکاری، بسترهایی برای پروژههای مشترک فراهم میآورد اما لیست دقیقی از پروژههای بهطور مشخص واگذار شده به مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل بهدلیل ملاحظات امنیتی بهطور علنی ارائه نمیشود.
– همچنین، به تازگی پیشنهادهایی برای تشکیل یک دفتر نوآوری دفاعی آمریکایی در اسرائیل مطرح شده که میتواند بستری رسمی برای توسعه پروژههای مشترک در زمینه فناوریهای دفاعی و قابلیتهای نوآورانه فراهم آورد.
با توجه به موارد ذکر شده، گزاره «برخی از گوشیهای هوشمند، دارای تکهای از همکاری پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا با اسرائیل هستند» دقیقتر از گزاره قبلی است!
ریشههای رفتار متناقض و گفتار اغراقآمیز نخستوزیر اسرائیل
نتانیاهو، مانند بسیاری از همتایان سیاسیاش، فردی است که به شدت در معرض شکستهای مکرر قرار دارد و این شکستها را پشت پرده بلاغت فریبنده و نوعی خودمحوری فناوریمحور پنهان میکند. (دو هفته پیش، در نوشتهای تحت عنوان «آسیبپذیریهای گوشی آقای “رئیسجمهور”»، نمونه دیگری از خودمحوری فناوریزده را در اظهارات نیکلاس مادورو در عصر ارتباطات مطرح کردم.)
اگر «اریک فروم»، روانکاو و جامعهشناس برجسته آلمانی زنده بود و شخصیت اجتماعی نتانیاهو را مورد بررسی قرار میداد، احتمالاً با توجه به تحلیلهایش در مورد قدرت، فرار از واقعیت، گریز از آزادی و خودمحوری سیاسی در سیاستمداران، رفتار و گفتار نتانیاهو را بهعنوان نمونهای از خودشیفتگی سیاسی عمیق تحلیل میکرد.
اریک فروم (Erik Fromm) معمولاً افرادی را که به شیوههای خودمحورانه و قدرتطلبانه به تقویت مشروعیت و قدرت خود متوسل میشوند، نقد میکند و تأکید دارد که خودشیفتگی شدید شامل نمایش خودبزرگبینی، کاهش ارزشهای حقوق بشری و تجاوز به حریم خصوصی دیگران و ایدهآلسازی قدرت حاصل از ابزارهایی است که به کار میگیرند.
در این راستا، بر پایه نظریههای اریک فروم درباره شخصیتهای سیاسی میتوان نتیجه گرفت که او ویژگیهای اجتماعی نتانیاهو را بسیار مبتنی بر خودشیفتگی ارزیابی میکند، نه صرفاً به عنوان یک اختلال روانی، بلکه بهعنوان یک خصوصیت اجتماعی-سیاسی که به منظور حفظ و گسترش قدرت بر آن تأکید میشود.
جمع بندی و نتیجهگیری
پروپاگاندا در مدیریت جنگ نوعی پیامرسانی هدفمند است که در زمان بروز درگیری برای تأثیرگذاری بر احساسات، عقاید و رفتارها به کار میرود. ویژگیهای اصلی این تاکتیک جنگی عبارتند از: بسیج حمایت داخلی (تشویق به خدمت، همبستگی و گذر از سختیها)، تضعیف عزم و اعتبار دشمن (تحقیر، نفی اخلاق، ایجاد ترس یا نفرت)، کسب یا تغییر حمایت بینالمللی و مشروعیت بخشی به اقدامات نظامی.
ویژگیهای محتوایی و زبانی این تاکتیک نیز شامل سادهسازی پیام و تحریف یا جعل واقعیتها است.
بدین ترتیب، گفته نتانیاهو در همایشی که قانونگذاران آمریکایی شرکت دارند، مبنی بر اینکه «هر تلفن همراه، یک تکه از اسرائیل است» و اینکه تمام گوشیها تحت شنود اسرائیل قرار دارند، از ادبیات جنگ روانی ناشی از خودشیفتگی سیاسی برداشت میشود و قدرت فناوری امنیتی اسرائیل را همزمان بهگونهای ایدهآل و مطلق جلوهگر میکند و وابستگی عمیق این کشور به ایالات متحده را نادیده میگیرد./عصر ارتباط
