چگونه بیخوابی مزمن میتواند روند پیری مغز را تسریع بخشد؟
تحقیقی که در مجله «نورولوژی» (Neurology) منتشر شده، نشان میدهد افرادی که با بیخوابی مزمن دست و پنجه نرم میکنند، یا حداقل سه شب در هفته به مدت سه ماه یا بیشتر با مشکلات خواب مواجه هستند، به میزان ۴۰ درصد بیشتر از افرادی که خواب منظم دارند، در معرض خطر ابتلا به زوال عقل یا اختلالات خفیف شناختی قرار میگیرند.
پژوهشگران معتقدند این وضعیت به معنای معادل ۳.۵ سال پیری مغز است.
به نقل از ایتنا و به گزارش یورونیوز، دکتر دیهگو ز. کاروالهو، یکی از نویسندگان این تحقیق و متخصص مغز و اعصاب در کلینیک مایو ایالات متحده، در اظهارات خود گفت: «یافتههای ما به گنجینه شواهد فزایندهای میافزاید که حاکی از آن است خواب نه تنها برای استراحت بلکه برای حفظ و سلامت مغز نیز ضروری است.»
تیم تحقیقاتی به رهبری کاروالهو بیش از ۲۷۵۰ بزرگسال سالم را به مدت نزدیک به شش سال مورد مطالعه قرار دادند. در این میان، ۱۶ درصد از شرکتکنندگان با تشخیص بیخوابی مواجه بودند و تحت آزمایشهای منظم حافظه و تفکر قرار گرفتند، همچنین برخی از آنها اسکن مغزی نیز شدند.
به طور کلی، ۱۴ درصد از افرادی که بیخوابی داشتند به زوال عقل یا اختلال خفیف شناختی دچار شدند، در حالی که این آمار برای افراد بدون بیخوابی ۱۰ درصد بود. علاوه بر این، آن دسته از افرادی که با بیخوابی مزمن مواجه بودند، در طول سالها کاهش چشمگیری در نتایج تستهای تفکر را تجربه نمودند.
کاروالهو تصریح کرد: «ما شاهد کاهش سریعتر مهارتهای تفکر و تغییرات در ساختار مغز بودیم که نشان میدهد بیخوابی مزمن میتواند بهعنوان نشانهای اولیه یا حتی عامل زمینهساز در مشکلات شناختی آینده مطرح باشد.»
این نتایج حتی پس از درنظر گرفتن عواملی چون سن، فشار خون بالا، آپنه خواب و عوارض ناشی از مصرف داروهای خوابآور نیز همچنان ثابت ماند.
با این حال، این مطالعه دلیلی قطعی برای اثبات اینکه بیخوابی باعث بروز مشکلات مغزی میشود، ارائه نمیدهد و فقط نشاندهنده وجود ارتباطی بین بیخوابی و وضعیت مغز است. تحقیقات بیشتری برای یافتن دلایل دقیق این ارتباط نیاز است.
علاوه بر این، مطالعه نشان داد که بیخوابی مزمن ممکن است تأثیرات متفاوتی بر سلامت مغز افراد مختلف داشته باشد. شرکتکنندگانی که اعلام کردند خوابشان کمتر از حد معمول است، در اسکنهای مغزی خود شاهد نقاط سفیدی بودند که نشاندهنده آسیب مغزی است و همچنین تجمع پلاکهای آمیلوئید نیز بیشتر مشاهده شد؛ این پلاکها پروتئینهایی هستند که در مغز انباشته شده و با بیماری آلزایمر مرتبطند.
سطح پلاکهای آمیلوئید در این افراد مشابه افرادی بود که دارای ژن APOE4 هستند، ژنی که خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش میدهد. همچنین در میان داوطلبانی که این ژن را داشتند، افت بیشتری در حافظه و تواناییهای تفکر مشهود بود.
کاروالهو اظهار داشت: «نتایج ما نشان میدهند که بیخوابی میتواند مغز را به شیوههای مختلف تحت تأثیر قرار دهد، نه فقط از طریق پلاکهای آمیلوئید، بلکه از طریق اختلال در رگهای خونی کوچک که به مغز خونرسانی میکنند.»
این یافتهها جدیدترین شواهد درباره ارتباط خواب و سلامت مغز را تقویت میکند. بیخوابی مزمن و کیفیت پایین خواب همچنین میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا، بیماریهای قلبی، دیابت، افسردگی و چاقی را افزایش دهد.
طبق گفته سازمان جهانی بهداشت، زوال عقل تقریباً ۵۷ میلیون نفر در سطح جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد و بیخوابی حدود ۱۶.۲ درصد از جمعیت کشورهای با دادههای معتبر را درگیر میکند.
کاروالهو خاطرنشان کرد: «این مطالعه بر اهمیت درمان بیخوابی مزمن تأکید میکند، نه فقط برای ارتقای کیفیت خواب، بلکه احتمالاً برای حفظ سلامت مغز در سالهای پیری نیز بسیار حائز اهمیت است.»
