ایران دیگر به شیوه گذشته با آژانس همکاری نخواهد کرد

در شامگاه جمعه ۲۴ خرداد، «کاظم غریب‌آبادی» معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه، در مصاحبه‌ای با صدا و سیما به پرسش‌هایی درباره تداوم تهدیدات رژیم صهیونیستی علیه ایران و واکنش قانونی تهران به این اقدامات پرداخت. وی تصریح کرد: تا زمانی که شورای امنیت برای متوقف کردن این تجاوزات اقدامی انجام ندهد یا متجاوز خود به این رفتار پایان ندهد، دفاع مشروع و مشروعیت اقدامات ما طبق حقوق بین‌الملل محفوظ خواهد بود. رفتارهای این رژیم هیچ پایه و اساسی قانونی ندارند و ادعای دفاع از خودشان قابل پذیرش نیست. این استدلال پیش‌تر نیز در زمینه جنایات رژیم صهیونیستی در غزه مطرح شده بود.

اسرائیل از دو دهه پیش ادعای دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را مطرح می‌کند

معاون وزیر خارجه ادامه داد: این رژیم نه تنها به هیچ یک از معاهدات بین‌المللی مربوط به خلع سلاح کشتار جمعی، که شامل سلاح‌های هسته‌ای، شیمیایی و میکروبی است، ملحق نشده، بلکه هم‌اکنون هر سه نوع سلاح کشتار جمعی را در اختیار دارد. رژیم صهیونیستی بیش از 20 سال است که به طور مستمر ادعای تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را مطرح می‌کند و هشدار می‌دهد که ایران ممکن است به زودی توانایی تولید آن را پیدا کند. اما در این مدت، هیچ مدرکی مبنی بر وجود چنین سلاحی در ایران به نمایش گذاشته نشده است. این ادعاها به منظور فریب افکار عمومی و توجیه فعالیت‌های تجاوزگرانه و غیرقانونی این رژیم مطرح می‌شوند.

آیا موشک‌های ایران به آمریکا رسیده‌اند؟

غریب‌آبادی خاطرنشان ساخت: رژیمی که خود به سلاح‌های کشتار جمعی مسلح است و تهدید به استفاده از آن‌ها کرده، نخواهد توانست ایران را به دنبال‌کردن چنین تسلیحاتی متهم کند. ایران هیچ‌گاه آغازگر خشونتی در خاورمیانه نبوده و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز هیچ گونه سوابق تجاوزگری نداشته است. برای مثال در جنگ تحمیلی، رژیم صدام با حمایت همین کشورها به ایران حمله کرد. امروز نیز تعدادی از پایگاه‌های نظامی در نزدیکی ایران مستقر هستند. با وجود فاصله چند هزار کیلومتری میان ایران و آمریکا، آیا موشک‌های ایران به آن کشور رسیده‌اند؟ آیا هیچ‌گاه ایران اقدام به پرتاب موشک یا عملیات ترور در خاک ایالات متحده کرده است؟ این پایگاه‌ها و ادعاها جزء پروژه‌های فریب افکار عمومی هستند. ایران هیچ‌گاه تهدیدی برای دیگر کشورها نبوده و نیست.

شورای امنیت و اعضای سازمان ملل وظیفه دارند اقدامات لازم را برای توقف تجاوز انجام دهند

وی افزود: بسیاری از کشورها، به ویژه همسایگان ایران، به شدت این تجاوزات اخیر را محکوم کرده‌اند. از زمان وقوع این تجاوز تا به حال، وزیر امور خارجه ایران، آقای دکتر عباس عراقچی، تماس‌های متعددی با همتایان خود و مقامات بین‌المللی نظیر دبیرکل سازمان ملل و دبیرکل سازمان همکاری اسلامی برقرار کرده است. هدف این تماس‌ها توضیح وضعیت کنونی و درخواست از این کشورها و سازمان‌ها برای انجام وظایف خود طبق حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل بوده است. طبق منشور ملل متحد، تجاوز و تهاجم نه تنها باید محکوم شده و بلکه شورای امنیت و اعضای سازمان ملل موظف به انجام اقدامات لازم برای متوقف کردن آن هستند.

سفرای چند کشور اروپایی به وزارت خارجه احضار خواهند شد

غریب‌آبادی با اعلام اینکه وزیر امور خارجه ایران تا غروب روز گذشته با بیش از ۳۰ نفر از همتایان خود و مقامات بین‌المللی در ارتباط بوده، افرود این افراد مواضع خود را بیان کرده‌اند. به ویژه برخی کشورهای اروپایی و نماینده اتحادیه اروپا بر لزوم توقف تنش و تجاوز و جایگزینی دیپلماسی تاکید کرده‌اند. بخشی از کشورها مواضع نامناسبی اتخاذ کردند که ایران مراتب اعتراض خود را از طریق تماس‌های وزیر امور خارجه با همتایان این کشورها و نیز احضار سفرای آنان در روز آینده اعلام خواهد کرد. این موضوع به طور دقیق تحت نظارت قرار دارد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه در ادامه گفت: همچنین ما در زمینه اقدامات با نهادهای بین‌المللی نیز پیگیری‌های زیادی داشته‌ایم. به عنوان مثال بعد از گفت‌وگو با دبیرکل سازمان ملل، بیانیه‌ای مبنی بر محکومیت این تجاوز صادر شد و به دنبال آن نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل به درخواست جمهوری اسلامی ایران و با حمایت برخی اعضای شورای امنیت چون روسیه برگزار شد.

استفاده از ظرفیت آژانس بین المللی انرژی اتمی برای تحت فشار قرار دادن رژیم اسرائیل

غریب‌آبادی ادامه داد: بسیاری از اعضای شورای امنیت، شامل اعضای غیردائم و دو کشور دائمی روسیه و چین، در جلسه اخیر به محکومیت این تجاوز پرداختند و خواستار توقف هرچه سریع‌تر این اقدام شدند. همچنین، در چارچوب سازمان کنفرانس اسلامی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، وزیر امور خارجه کشورمان نامه‌ای به مدیرکل آژانس ارسال کرد تا ضمن اعتراض، وظایف او را یادآوری نماید. این نامه حاوی درخواست محکومیت تجاوز و برگزاری نشست فوق‌العاده شورای حکام برای بررسی این وضعیت بود. دیروز مدیرکل آژانس نیز بیانیه‌ای صادر کرد و مقرر شد بنا بر درخواست روسیه نشستی اضطراری در روز دوشنبه در شورای حکام برگزار شود تا موضوع رسیدگی شود. از ظرفیت آژانس هم برای تحت فشار قرار دادن رژیم صهیونیستی استفاده شده است.

طرح موضوع ایران در نشست آتی وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی

وی ادامه داد: دکتر عراقچی همچنین با دبیرکل سازمان همکاری اسلامی تماس گرفتند و دبیرکل نیز بیانیه‌ای صادر کرد که در آن اقدام اخیر را به شدت محکوم کرد. موضوع ایران قرار است در نشست وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی که روز شنبه آینده در استانبول برگزار می‌شود، مورد بررسی قرار گیرد و بیانیه یا موضع‌گیری مشترک کشورهای اسلامی در این خصوص اعلام گردد. بدین ترتیب، کشورهای اسلامی به طور یک‌صدا این تجاوز را محکوم خواهند کرد.

ما همچنین عضو سازمان همکاری شانگهای هستیم. دبیرکل این سازمان نیز دیروز پیامی ارسال کرد و امروز کشورهای عضو که برخی از آنها مهم هستند، بیانیه‌ای قوی در محکومیت این تجاوز صادر کردند. این اقدامات در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی همچنان ادامه دارد. در حال حاضر نیز همکاران ما در نیویورک در حال گفت‌وگو با جنبش عدم تعهد، گروه بریکس و گروه دوستان منشور ملل متحد در نیویورک هستند تا آن‌ها نیز بیانیه‌هایی صادر کنند.

عراق باید از نقض حریم هوایی خود برای تجاوز به ایران جلوگیری کند

غریب‌آبادی در مورد ثبت این تجاوز به عنوان اقدام تجاوزکارانه مهم بود، تاکید کرد: چراکه هر عمل متقابل آتی از سوی ما، مبنای مشروعیت خواهد داشت. این تجاوز همچنین به فهرست سیاه اقدامات رژیم صهیونیستی افزوده خواهد شد، بسیاری از این تجاوزات نیز از زمین عراق انجام شده است. وزیر امور خارجه ایران، دکتر عراقچی، روز گذشته بلافاصله با همتای عراقی خود، آقای فواد حسین، صحبت کرد. هرچند عراق در حال حاضر کنترلی کامل بر قلمرو خود ندارد، اما از نظر ایران، به عنوان یک کشور مستقل و صاحب حاکمیت، مسئولیت دارد که از نقض حریم هوایی خود در راستای تجاوز به ایران جلوگیری کند. در این گفت‌وگو، حداقل انتظار ایران از عراق این بود که با ارسال نامه‌ای به شورای امنیت، اعتراض خود را نسبت به نقض حریم هوایی‌اش به رسمیت بشناسد. بر اساس همین روند، عراق روز گذشته نامه‌ای به شورای امنیت ارسال کرد.

ایران هرگز حمایت کشور‌هایی مانند هند را فراموش نخواهد کرد

وی گفت: همچنین روز گذشته وزیر امور خارجه ایران با همتای هندی خود گفت‌وگو کرد. ایران و هند به عنوان دو کشور بنیان‌گذار جنبش عدم تعهد در بسیاری از مسائل بین‌المللی دارای اشتراک نظر هستند. نکته حائز اهمیت این است که ایران حمایت کشورهایی مانند هند که در چنین شرایطی از جمهوری اسلامی ایران حمایت کرده‌اند، هرگز فراموش نخواهد کرد. همچنین ایران به کشورهایی که در کنار رژیم متجاوز قرار می‌گیرند و سعی می‌کنند با تنظیم روابط خود، میان دو طرف بازی کنند نیز توجه خاصی خواهد داشت و این مواضع در سیاست‌گذاری‌های آینده جمهوری اسلامی لحاظ خواهد شد.

مبنای حقوقی برای ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت وجود ندارد

معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه تاکید کرد: هیچ مبنای قانونی برای ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت وجود ندارد و موارد مطرح‌شده در قطعنامه، صرفاً به دو موضوع مربوط به ۲۵ سال پیش برمی‌گردد. به این ترتیب هیچ‌گونه ابهامی در اکتشافات هسته‌ای فعلی جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد و تنها چهار ادعای بی‌اساس مطرح شده که از میان این‌ها، دو پرونده پیش‌تر حل و فصل شده‌اند و دو پرونده دیگر باقی مانده‌اند. این موضوعات به‌هیچ‌وجه قابل تحلیل در راستای صلح و امنیت بین‌المللی نیست و نمی‌توان بر اساس آن، گزارشی جامع تهیه یا قطعنامه‌ای صادر و پرونده را به شورای امنیت ارجاع داد. اگرچه در این راستا تحرکاتی به منظور ابزارسازی جریان پیدا کرده و با توجه به آرای حمایتی در شورای حکام، این موارد در قطعنامه گنجانده شده تا در صورت بروز مشکلات در مذاکرات، زمینۀ ارجاع به شورای امنیت هموار گردد و بهانه‌هایی برای توجیه اقدامات احتمالی مانند «اسنپ‌بک» فراهم شود. البته آنها نیز به خوبی آگاه هستند که فعالسازی این مکانیزم می‌تواند هزینه‌هایی برای خودشان به همراه داشته باشد و نه تنها جمهوری اسلامی ایران آسیب خواهد دید.

گزارش اخیر گروسی کاملاً سیاسی است

وی به کشورهای غربی توصیه کرد که بهترین راهکار ادامه گفت‌وگو و مذاکره است و نه استفاده ابزاری از نهادهای بین‌المللی برای اعمال فشار به جمهوری اسلامی. تأکید کرد که تمام این اقدامات در حقیقت گونه‌ای پرونده‌سازی و ابزارسازی بر مبنای حمایت‌های موجود در شورای حکام است. همانطور که پیش‌تر نیز اشاره شد، مفهوم «عدم پایبندی» بر اساس ماده ۱۲ بند ۳۰ اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌تواند منجر به ارجاع موضوع به شورای امنیت شود؛ اما این احراز عدم پایبندی باید توسط بازرسان حاضر در محل تأیید و به مدیرکل آژانس گزارش شود؛ سپس مدیرکل می‌تواند آن را به شورای حکام برساند و در صورت تصویب، موضوع به شورای امنیت ارجاع خواهد شد. با این حال در گزارش اخیر آقای گروسی، هیچ یک از این موارد دیده نمی‌شود و این به وضوح سیاسی است. ما برای این وضعیت هشدارهای جدی داریم. در پاسخ به قطعنامه اخیر، رئیس محترم سازمان انرژی اتمی بلافاصله اعلام کردند که این تصمیم فاقد مبنای قانونی است و جمهوری اسلامی ایران به هیچ عنوان متخلف نبوده و همواره به تعهدات خود پایبند بوده است.

بحثی پیرامون فعال‌سازی اسنپ‌بک در جریان نیست

معاون حقوقی وزیر خارجه یادآور شد اما نکته مهم این است که جمهوری اسلامی ایران به وضوح اعلام می‌کند که در صورتی که برخی طرف‌ها از پایبندی ایران به تعهدات و اصول بین‌المللی سوءاستفاده کنند، اقدام متناسب و لازم انجام خواهد گرفت. این موضوع نه تنها پیشتر اعلام شده، بلکه در حال حاضر هم در حال پیگیری است.

وی در خصوص احتمال خروج ایران از NPT نیز افزود: هیچ بحثی درباره فعال‌سازی اسنپ‌بک وجود ندارد، اما توضیح داده می‌شود که جمهوری اسلامی ایران در سال‌های گذشته نامه‌ای به نهادهای مربوطه ارسال کرده که در صورت فعال‌شدن مکانیزم ماشه، اقدام متقابل ایران خروج از معاهده NPT خواهد بود. این تصمیم پیش از این اعلام شده و سال‌ها قبل نیز به اطلاع سازمان ملل و دیگر کشورها و اعضای برجام رسیده است.

ایران بر اساس منافع و مصالح ملی خود تصمیم‌گیری خواهد کرد

غریب‌آبادی بر این نکته تأکید کرد که حمله اخیر رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران، به وضوح مخالف با حقوق بین‌الملل، مغایر با قطعنامه‌های توصیه‌شده از سوی آژانس، شورای حکام و همچنین یک قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد است. به یاد داریم بعد از حمله رژیم صهیونیستی به راکتور تحقیقاتی در عراق، این مسئله در شورای حکام و شورای امنیت مطرح گردید و منجر به صدور قطعنامه‌هایی علیه اسرائیل شد که به صراحت تأکید داشتند حمله به تأسیسات هسته‌ای ممنوع است؛ زیرا این اقدامات می‌تواند خطرات زیادی به همراه داشته باشد و منجر به مسئولیت حقوقی مهاجم خواهد شد. در شرایط فعلی، این رویداد دوباره تکرار شده است و جمهوری اسلامی ایران برخی اقدامات متقابل را آغاز کرده و برخی از آن‌ها نیز به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی منتقل گردیده است؛ برای مثال برنامه‌هایی برای حفاظت بیشتر از مواد و تجهیزات هسته‌ای در دست اقدام است.

وی افزود: در عین حال، برخی تدابیر ویژه برای حفاظت از این مواد و تجهیزات اتخاذ خواهد شد که به دلیل ماهیت تهاجمی رژیم صهیونیستی، امکان انتشار آن به آژانس وجود نخواهد داشت. جمهوری اسلامی ایران تصمیم‌گیری‌های خود را براساس منافع و مصالح ملی انجام خواهد داد. ممکن است آژانس درخواست‌های متعددی درباره تأسیسات آسیب‌دیده مطرح کند، اما ایران دیگر مانند گذشته با این نهاد همکاری نخواهد داشت. این وضعیت قابل پذیرش نیست که آژانس در برابر حمله به تأسیسات صلح‌آمیز سکوت کند در حالی که بازرسان آن به طور عادی در ایران فعالیت می‌کنند. همه این مسائل در حال بررسی و تصمیم‌گیری هستند. باید گفته شود که موضوعات مورد بحث محدود به تعاملات با آژانس نیست و برخی اقدامات دیگر نیز در حال انجام است.