گزارش «سنجاق»: فقط یک درصد از مشتریان از طریق پیام‌رسان‌های داخلی به پلتفرم‌ها جذب شدند
در حالی که سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی از رقم خیره‌کننده ۱۱۰۰ میلیارد بازدید در چهار پیام‌رسان داخلی در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ خبر می‌دهد، نتایج نظرسنجی «سنجاق» از کسب‌وکارها نشان می‌دهد که تنها یک درصد از مشتریان متخصصان فعال در این پلتفرم از طریق این پیام‌رسان‌ها جذب شده‌اند؛ آماری که شک و تردیدهایی اساسی را درباره موفقیت‌های ادعای شده برای این سکوها به وجود می‌آورد.
پس از قطع اینترنت، «سنجاق» که پلتفرم حرفه‌ای متخصصان به شمار می‌آید، نظرسنجی‌ای از هزار متخصص انجام داد و از آن‌ها پرسید که در دوران محدودیت اینترنت چگونه و از چه طریقی موفق به جذب مشتریان خود شده‌اند. بر اساس نتایج حاصل شده، فقط یک درصد از جذب مشتری از طریق پیام‌رسان‌های داخلی انجام شده و ۴۰ درصد متخصصان نیز اعلام کرده‌اند که در این دوره هیچ مشتری‌ای نداشته‌اند.
این دو آمار به وضوح سوالات جدی‌ای را درباره روایت‌های رسمی از موفقیت پیام‌رسان‌های داخلی ایجاد می‌کند: آیا افزایش بازدید در شرایط محدودیت‌های دسترسی به اینترنت بین‌الملل واقعا نشاندهنده استقبال کاربران و موفقیت این سکوهاست یا باید آن را به عنوان نتیجه اجبار و کاهش گزینه‌های موجود برای کاربران تحلیل کرد. سوال دیگری که مطرح می‌شود این است که در صورت اجبار مردم به استفاده از این سکوها، وضعیت کسب‌وکارها چگونه خواهد بود؟
بازدید بالا، مشتری کجاست؟
نظرسنجی انجام شده توسط سنجاق از هزار متخصص فعال در این بستر، یکی از جوانب کمتر دیده‌شده ماجرا را نمایان می‌سازد. بر اساس این نتایج، تنها یک درصد از متخصصان اعلام کرده‌اند که جذب مشتری آن‌ها بیشتر از طریق پیام‌رسان‌های داخلی مانند روبیکا، ایتا و بله صورت گرفته است. در عین حال، ۴۰ درصد هم تاکید کردند که در دوره مورد نظر هیچ مشتری‌ای نداشته‌اند.
این آمار به‌ویژه در شرایطی قابل توجه است که به مدت بیش از ۵۰ روز دسترسی به پیام‌رسان‌های خارجی که محل اصلی حضور بسیاری از کاربران و کسب‌وکارهاست، به شدت محدود یا قطع شده و بسیاری از فعالان اقتصادی ناگزیر به انتقال فعالیت‌های خود به سکوهای داخلی شده‌اند. با وجود این محدودیت‌ها، سهم پیام‌رسان‌های داخلی از پنجره جذب مشتری متخصصان سنجاق همچنان یک درصد گزارش شده است.
وقتی قطعی اینترنت، کسب‌وکارها را هدف می‌گیرد
بخشی از نتایج نظرسنجی سنجاق به ۴۰ درصد متخصصانی اختصاص دارد که بیان کرده‌اند در دوره تحلیل، هیچ مشتری‌ای نداشته‌اند. این عدد می‌تواند نشانه‌ای از افت شدید فعالیت‌ها در بازار خدمات آنلاین باشد.
برای متخصصی که از طریق پلتفرم‌های آنلاین به مشتریان دسترسی دارد، قطع اینترنت صرفاً به معنای عدم دسترسی به یک اپلیکیشن یا دشواری در ارسال پیام نیست؛ این مقوله به دست رفتن فرصت‌های شغلی، کاهش درآمد و اختلال در ارتباط با مشتریان را به همراه دارد. در چنین شرایطی، انتقال اجباری ارتباطات به یک پیام‌رسان داخلی از نظر زیرساختی جایگزین نمی‌شود، زیرا کسب‌وکارها برای معرفی خدمات، ارتباط با مشتری و تکمیل سفارشات به این زیرساخت‌ها نیاز دارند.
به علاوه، کسب‌وکارها برای حضور در یک سکوی جدید، به امکاناتی فراتر از ساخت حساب کاربری نیاز دارند. آن‌ها به وجود مشتریان، ابزارهای ارتباطی مطمئن، دسترسی پایدار، توانایی پاسخگویی به نیازهای بازار و امکان تبدیل تعاملات به درآمد نیازمندند. اگر این زنجیره برقرار نشود، افزایش تعداد بازدیدها لزوماً به افزایش میزان فروش نمی‌انجامد.
فیلترینگ، جایگزین اعتماد و رقابت نمی‌شود
کاهش دسترسی به پلتفرم‌های خارجی ممکن است کاربران را به سمت گزینه‌های داخلی هدایت کند؛ اما این جابجایی نباید به سادگی به عنوان موفقیت رقابتی پیام‌رسان‌های داخلی محسوب شود. کاربری که به خاطر فیلترینگ یا قطع اینترنت به یک سرویس داخلی متوسل می‌شود، الزماً همان کاربر نخواهد بود که پس از رفع محدودیت‌ها نیز به آن پایبند خواهد بود.
این تفاوت برای سیاست‌گذاری در عرصه اقتصاد دیجیتال از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر هدف، توسعه پیام‌رسان‌های داخلی و افزایش سهم آن‌ها در بازار باشند، معیارهای ارزیابی باید فراتر از تعداد بازدید و حجم ترافیک برود. رضایت کاربران، استمرار استفاده پس از رفع محدودیت‌ها، کیفیت خدمات و نقشی که این سکوها در ایجاد درآمد و رونق کسب‌وکارها ایفا می‌کنند نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد.
اگر هر بار با محدودیت اینترنت بین‌الملل، افزایش بازدید از سکوهای داخلی به عنوان یک موفقیت معرفی شود، بدون اینکه تأثیر این سیاست بر اشتغال، درآمد و فعالیت کسب‌وکارها به‌طور شفاف مورد بررسی قرار گیرد، تصویر ارائه شده از وضعیت اقتصاد دیجیتال ناتمام خواهد بود.
