ادعای پژوهشگر ناسا: ستارهای که نشانهی ظهور مسیح بود، احتمالاً دنبالهدار بوده است
قصه ستاره درخشان بیتالحم که سه حکیم شرقی را به سوی زادگاه عیسی مسیح رهبری کرد، مدتهاست که ذهن ستارهشناسان را بخود مشغول کرده است. نظریههای متعددی از ترکیب سیارهها تا انفجارهای ستارهای مطرح گردیده، ولی هیچیک نتوانستهاند تمامی جزئیات این افسانه باستانی را روشن سازند. اکنون، فرضیه جدید و جالبی وجود دارد که نگاهی کاملا متفاوت ارائه میدهد: این جرم درخشان در واقع یک دنبالهدار بوده است.
این ایده نوین توسط مارک متنی، سیارهشناس ناسا، در یک تحقیق مستقل به میان آمده است. او به دنبال پاسخها، به بررسی مدارک باستانی چینی پرداخته و به بهوجود آمدن یک دنبالهدار در سال پنج پیش از میلاد اشاره کرده است.
متنی میگوید که او به عنوان یک دانشجو در یک مرکز آسماننما فعالیت داشته است. در آنجا نمایشی درباره ستاره بیتالحم به نمایش گذاشته میشد که در آسمان جنوبشرقی طالع میکرد و به نظر میرسید که درست در بالای سر ثابت مانده است. نتیجهگیری این برنامه این بود که با توجه به چرخش زمین که موجب طلوع اجرام از شرق و غروب آنها در غرب میشود، هیچ جرم نجومی شناختهشدهای نمیتواند چنین رفتاری از خود نشان دهد.
متنی خاطرنشان میکند: «به یاد دارم که در آن جا نشسته بودم و در فکر بودم که میدانم چه چیزی میتواند چنین چیزی را ایجاد کند.» او داوری کرد که یک دنبالهدار با مداری بلند که از ابر مرموز اورت (منطقهای که به شدت دورتر از سیارات منظومه شمسی ماست) میآید، میتواند پاسخ این معما باشد.
تحقیقات نشان داد که اگر چنین دنبالهداری از فاصلهای بسیار نزدیک به زمین، تقریباً با فاصلهای معادل فاصلهی بین زمین و ماه، عبور کند، میتواند تصویری عجیب ایجاد کند: یک جرم ستارهمانند که در روز روشن طلوع کرده و سپس برای چند ساعت در همان مکان ثابت میماند. متنی در توضیح این پدیده میگوید:
یک دنبالهدار فقط در صورتی میتواند ثابت به نظر آید که مسیر حرکتیاش مستقیماً به سوی زمین باشد، یا به عبارت علمیتر، تقریباً در حال برخورد باشد. این رفتار دقیقاً مطابق با انتظارات اخترشناسان از جرمی است که قرار است با زاویهی دید مشخصی از مسافتی بسیار نزدیک به سیاره ما عبور کند.
– مارک متنی
برای اثبات این فرضیه، متنی به سوابق چینی رو آورد که به ظهور «ستارهای جارویی» در بهار ۵ پیش از میلاد اشاره داشتهاند. اصطلاح ستاره جارویی معمولاً برای توضیح دنبالهدارها به کار میرود و به دم متحرک آنها اشاره دارد. این اطلاعات سالهاست مورد بررسی پژوهشگران ستاره بیتاللحم قرار داشته است.
اما یک نکته در رکوردهای چینی وجود دارد که درک این ستاره را پیچیدهتر میکند: گزارشها بیان میکنند که این ستاره عجیب به مدت ۷۰ روز در یک صورت فلکی باقی مانده است. این مدت برای یک دنبالهدار بسیار طولانی است و همین عامل موجب شده که برخی از ستارهشناسان گمان کنند این جرم در واقع یک نواختر درخشان با ظاهری شبیه به نور ستاره بوده است. با این حال، متنی اعتقاد دارد که این توصیف دقیقاً از نظریه او در مورد دنبالهداری که در مسیر برخورد قرار دارد، حمایت میکند.
«این ستاره عجیب به مدت ۷۰ روز در یک صورت فلکی وجود داشته است»
با این حال، برخی از دانشمندان نسبت به این نظریه خوشبین نیستند. رالف نویهاوزر، اخترفیزیکدان و پژوهشگر تاریخی از دانشگاه فریدریش شیلر یِنا در آلمان، معتقد است که سوابق چینی ممکن است گمراهکننده باشند. او افزود: «با گذشت زمان، عموماً اطلاعات کمتری از سوابق قدیمی میماند.» برخی دیگر از دانشمندان نیز بر این عقیده هستند که تلاش برای پیدا کردن توضیحات بیشتر در این خصوص اساساً بیفایده و گمراهکننده است.
متنی به محدودیتهای موجود در سوابق اذعان میکند و تأکید دارد که او تمایل داشت منابع بیشتری برای حمایت از نظریهاش در اختیار داشته باشد. او توضیح میدهد که هدف اصلیاش کشف قطعی ستاره بیتاللحم نیست، بل اساساً پیشنهاد یک جرم نجومی است که میتواند با رفتار توصیف شده مطابقت داشته باشد.
در پایان، فردریک والتر، ستارهشناس دانشگاه استونی بروک، اشاره میکند: «بدون شک نظریه جدید به عنوان حرف نهایی در مورد ستاره بیتاللحم نخواهد بود، اما به نظر میرسد سهمی مهم و شایسته در عرصه نجوم قانونی باشد.»
این تحقیق در نشریه انجمن نجوم بریتانیا منتشر شده است.
