چگونه کار از راه دور میتواند بر سلامت روان افراد تنها تأثیر منفی بگذارد؟
تحقیقی که بهتازگی در نشریه «ساینس» (Science) منتشر شد، نشان میدهد که افرادی که بهتنهایی زندگی میکنند و قادر به دورکاری هستند، در مقایسه با کسانی که شغلشان ایجاب میکند در محل کار حاضر باشند، فشار روانی و انزوای اجتماعی بیشتری را تجربه میکنند.
طبق گزارش سیانان، محققان در این مطالعه دادههای بیش از یک دهه پیمایشهای ملی را بررسی کرده و مشاغل قابلیت دورکاری مانند بازاریابی را با مشاغل نیازمند حضور فیزیکی نظیر جراحی مقایسه کردند. یافتههای این تحقیق نشان داد که افرادی که بهتنهایی زندگی میکنند و شغلشان امکان دورکاری دارد، ۲۵ درصد از روزها هیچ گونه تماس اجتماعی نداشتند؛ این میزان بیشتر از دو برابر نسبت به کارکنان مشاغلی است که نمیتوانند از راه دور کار کنند.
با توجه به اینکه برخی شرکتها کارکنان را به حضور در دفتر کار تا پنج روز در هفته ترغیب میکنند، شاید حضور بیشتر در محیط کار چندان هم نامطلوب به نظر نرسد. با این حال، دکتر کنستانس نونان هدلی، روانشناس سازمانی که در این پژوهش مشارکت نداشت، بر این باور است هرچند دورکاری تماموقت ممکن است به احساس تنهایی دامن بزند، اما حضور بیشتر در محل کار همواره راهحلی مطلوب نیست.
هدلی شرح میدهد که این باور مبتنی بر آن است که وقتی به محل کار میروید، در محیطی قرار میگیرید که شامل تعاملات اجتماعی معنادار و رضایتبخش است. در حالی که مقابله با احساس تنهایی و انزوا زمانی مؤثر خواهد بود که در محیطهایی وقت بگذرانید که احساس کنید دیگران به شما اهمیت میدهند و شما را درک میکنند. بنابراین، این محیط میتواند هم محل کار باشد و هم در جاهای دیگر.
مزایا و معایب دورکاری
سالها پس از آغاز همهگیری کرونا، دورکاری همچنان بهعنوان یک گزینه محبوب مطرح است. بر اساس گزارشی از موسسه گالوپ، در ماه نوامبر از کارمندانی در آمریکا که امکان دورکاری داشتند، همنظر پرسیده شد؛ ۶۱ درصد کار ترکیبی، ۳۳ درصد دورکاری کامل و ۶ درصد کار حضوری را انتخاب کردند.
پاسخدهندگان تعادل بین کار و زندگی را بهعنوان یکی از مهمترین دلایل علاقهمندی خود به کار ترکیبی معرفی کردند. همچنین مدارک دیگری نشان دادهاند که دورکاری میتواند موجب افزایش بهرهوری شود.
اگرچه تحقیق منتشرشده در نشریه ساینس اثبات کرده که کارکنان مشاغل با قابلیت دورکاری فشار روانی بالاتری را تجربه میکنند، کارشناسان دیگر نسبت به این برداشت که دورکاری بهتنهایی سلامت روان را تحت تأثیر منفی قرار میدهد، هشدار دادهاند.
در پژوهشی که در ماه ژوئیه در نشریه «فرانتیرز این سایکولوژی» (Frontiers in Psychology) منتشر شد، از میان تقریباً هفت هزار و ۷۰۰ نفر از کارکنان در بخش سلامت که در موقعیتهای کاملاً دورکار، ترکیبی و حضوری فعالیت میکردند، دورکارها بالاترین سطح سلامت روان مطلوب را گزارش کردند.
مطالعه ساینس نشان داد که از زمان شیوع کرونا، میزان فشار روانی بر افرادی که بهتنهایی زندگی کرده و شغلشان قابلیت دورکاری داشته، دو برابر افرادی بوده است که با دیگران زندگی میکنند. علاوه بر این، زمانی که چند روز بدون تماس با فرد دیگری سپری میشد، این افراد از طریق تماسهای اجتماعی بعد از ساعت کاری قادر به جبران کمبود تعامل اجتماعی خود نبودند.
هدلی بیان میکند که این نوع رفتار ممکن است از احساس تنهایی یا فقدان عادت به تعامل اجتماعی ناشی شود و اجتناب از تعاملات آینده را سادهتر میکند. او اضافه میکند که افراد تنها ممکن است در برابر طرد شدن در روابط اجتماعی حساستر باشند و برای حفاظت از خود، از تعاملات آتی دوری گزینند.
بازگشت به محل کار؟
در ظاهر، کار کردن در دفتر شرکت مزایای خاص خود را فراهم میآورد. طبق گزارشی که موسسه کیپیامجی (KPMG) در سال ۲۰۲۴ منتشر کرده، ۸۶ درصد مدیران عامل اعلام کردند که به کارکنانی که زمان بیشتری را در محل کار میگذرانند، پاداش خواهند داد. مطالعهای که در ماه مه در «شبکه پژوهشهای علوم اجتماعی» منتشر شد، همچنین به این نتیجه رسید که دورکاری میتواند فرصتهای شغلی آینده جوانان را کاهش دهد.
با این حال، حضور در محل کار خود به معنای تضمین ارتباطهای اجتماعی نیست. تمی آلن، روانشناسی که تمام تحقیقاتش بر دورکاری، شیوههای کار انعطافپذیر و سلامت شغلی متمرکز است، میگوید: «حتی اگر فردی در محل کار حاضر باشد، نمیتوان فرض کرد که واقعاً با دیگران در ارتباط است. همچنین، حضور در محل کار همیشه به این معنی نیست که روابط بین افراد حاضر در آنجا مثبت باشد.
هدلی بیان کرد که محیطهای مثبت و اجتماعی رضایتبخش، فضاهایی هستند که در آنها افراد از اطرافیان خود تأیید و اطمینان دریافت میکنند که دیده و درک شدهاند و برای دیگران اهمیت دارند. بر همین اساس، بهاعتقاد او، وادار کردن افراد به بازگشت به محل کار ممکن است تأثیر معکوس بر سلامت روان آنها داشته باشد.
او خاطرنشان کرد که کارفرمایان باید به کارکنان گوش فرا دهند و برنامههای مشاورهای حرفهای، گروههای اجتماعی و رویدادهایی را طراحی کنند که کارکنان واقعاً تمایل به حضور در آنها داشته باشند. کسانی که مدتی است با احساس تنهایی دست و پنجه نرم می کنند و اعتمادبهنفس اجتماعی پایینی دارند، ممکن است نیازمند حمایت بیشتری باشند. دعوتهای شخصی از این افراد به شرکت در رویدادها میتواند نگرانیهای آنان را در مورد طرد شدن کاهش دهد و انگیزه بیشتری برای مشارکت در آنها ایجاد کند.
ایجاد ارتباط اجتماعی، هرجا که باشید
اگر در خانه کار میکنید و زمان زیادی را به تنهایی میگذرانید، حتی اندک تعامل اجتماعی نیز میتواند تأثیر چشمگیری داشته باشد. بر اساس تحقیقی در سال ۲۰۱۳، حتی تعاملات کوچک، نظیر گفتوگو با متصدی کافیشاپ یا لبخند زدن به یک فرد ناشناس نیز میتواند حس تعلق را به افراد القا کند.
هدلی در تحقیق خود از شرکتکنندگان پرسید که کدام محیط کاری از نظر اجتماعی رضایتبخشتر است. یافتهها نشان داد که بهترین گزینه نه خانه و نه دفتر کار، بلکه فضایی بین این دو است. پاسخدهندگان به مکانهایی اشاره کردند که در آنها میتوانستند خود واقعیشان را ابراز کنند، از جمله فضاهای کار مشترک و کافیشاپها. در این محیطها، به دلیل اینکه افراد در حال انجام وظایف مشابه دیگر مراجعهکنندگان نبودند، تنش یا رقابت پنهانی وجود نداشت.
هدلی درباره افزودن زمان بیشتر برای تعاملات اجتماعی به برنامه روزانه اظهار داشت: «این تعامل الزاما نباید در محیط کار باشد.» بنابراین اگر شرایط کاریتان اجازه میدهد، بین تنهایی و تعامل اجتماعی توازن برقرار کنید و به مکانهایی بروید که در آنجا احساس تعلق بیشتری میکنید.
