کاهش «انتقال از فرزند اول به دوم» در خانواده‌های ایرانی

مرکز رصد جمعیت کشور در گزارش هفتگی خود با تحلیل روند تغییرات شاخص انتقال از فرزند اول به فرزند دوم تصریح کرد: تا سال ۱۳۸۵، تقریباً ۸۲ درصد از فرزندانی که در سال ۱۳۷۵ به‌عنوان فرزند اول به دنیا آمدند، به خواهر یا برادر جدید دست یافتند. در آن زمان، این نسبت در تمامی استان‌های کشور به جز چهار استان گیلان، تهران، البرز و اصفهان، بیشتر از ۸۰ درصد بود.

تحلیل روند این شاخص در سال‌های آتی، نشان‌دهنده کاهش مداوم انتقال به فرزند دوم است؛ به‌گونه‌ای که این نسبت در سال ۱۴۰۵ به ۶۲ درصد کاهش یافته و این بدان معناست که ۳۸ درصد از خانواده‌هایی که در سال ۱۳۹۵ نخستین فرزندشان را به دنیا آورده‌اند، تا سال ۱۴۰۵ همچنان دارای یک فرزند باقی‌ مانده‌اند.

در سال ۱۳۸۵، شاخص انتقال از فرزند اول به فرزند دوم در ۱۰ استان کشور بیش از ۹۰ درصد بود؛ به‌طوری‌که این میزان در استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و خراسان جنوبی ۹۴ درصد، سیستان و بلوچستان ۹۳ درصد، ایلام، بوشهر و خراسان شمالی ۹۲ درصد، هرمزگان ۹۱ درصد و چهارمحال و بختیاری، کرمان و خوزستان ۹۰ درصد گزارش شده بود.

تحلیل استانی شاخص‌های اخیر نشان می‌دهد که درصد خانواده‌هایی که پس از تولد فرزند اول، همچنان تنها فرزند باقی‌مانده‌اند، در استان‌هایی چون گیلان ۶۳ درصد، مازندران ۵۷ درصد، البرز ۵۱ درصد و تهران ۵۰ درصد می‌باشد که این داده‌ها بیانگر تفاوت‌های استانی در الگوی فرزندآوری و ضرورت توجه به تغییرات جمعیتی در مناطق گوناگون کشور است.

طبق گزارش مرکز رصد جمعیت کشور، این شاخص در سال‌های اخیر در تمامی این استان‌ها، به استثنای سیستان و بلوچستان، بیش از ۱۵ درصد کاهش یافته است. در حال حاضر، نسبت انتقال از فرزند اول به دوم در استان سیستان و بلوچستان ۸۸ درصد است.

براساس اعلام روابط عمومی سازمان ثبت احوال کشور، مرکز رصد جمعیت کشور همچنین متذکر شده است که تفسیر این شاخص باید با در نظر گرفتن عواملی نظیر افزایش سن ازدواج و طولانی شدن فاصله زمانی بین ازدواج و تولد فرزند اول صورت گیرد؛ عواملی که در سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته و می‌توانند بر زمان‌بندی فرزندآوری خانواده‌ها تأثیرگذار باشند.