موسیقی محبوب شما داروی طبیعی است؛ نه موتزارت!
پژوهشگران در بیمارستان دانشگاه زوریخ واقع در سوئیس، ۲۰۴ بیمار را که قرار بود برای انجام MRI از نواحی سر، گردن یا ستون فقرات، کانول وریدی دریافت کنند، بررسی کردند. این بیماران به چهار گروه تقسیم شدند: یک گروه بدون موسیقی، گروهی که به موسیقی مورد علاقه خود گوش می‌دادند، گروهی که موسیقی آرامش‌بخش را انتخاب کردند و گروهی که به سونات موتزارت (قطعه‌ای که در مطالعات قبلی به کاهش درد و اضطراب مرتبط شناخته شده بود) گوش می‌دادند. شدت درد آنها در چهار مرحله مختلف مورد سنجش قرار گرفت.
نتایج بیانگر این بود که بیمارانی که به موسیقی دلخواه خود گوش سپردند، ۳۰ ثانیه و دو دقیقه پس از تزریق، کاهش قابل توجهی در احساس درد حس کردند. این اثر حتی در بیمارانی که قبل از تزریق نیز درد را تجربه کرده بودند، مشهود بود. در مقابل، موسیقی موتزارت تنها در گروهی از بیماران که از قبل دچار درد بودند، دو دقیقه پس از تزریق کارایی تسکینی داشت. در حالی که موسیقی آرامش‌بخش تقریباً هیچ تأثیری در کاهش درد نداشت و عملکرد آن مشابه گروهی بود که موسیقی نداشتند.
چرا تأثیر موسیقی آرامش‌بخش ناچیز بود؟
دکتر مریتکسل گارسیا آلزامورا، یکی از محققان این مطالعه، در این زمینه گفت: «موسیقی آرامش‌بخش معمولاً با سرعت کم و ولوم پایین مشخص می‌شود و از پویایی چندانی برخوردار نیست. این ویژگی‌ها ممکن است موجب شده باشد که بیماران نتوانند به آن توجه کنند که می‌تواند دلیل عدم تسکین درد باشد».
این یافته‌ها با نتایج یک تحقیق گسترده‌تر که در دانشگاه وریجه آمستردام با ۵۴۸ شرکت‌کننده انجام شد، همخوانی دارد. این مطالعه که در مجله Scientific Reports منتشر شده، نشان می‌دهد که تمایل کلی یک فرد به یک سبک موسیقی، پیش‌بینی کننده قوی‌تری برای توانایی تحمل درد است تا سبک موسیقی که فرد گمان می‌کند به کاهش درد کمک می‌کند. در واقع، افرادی که به ژانر محبوب خود گوش می‌دادند، صرف نظر از نوع آن (شامل شهری، راک، کلاسیک، الکترونیک یا پاپ)، نشان دادند که تحمل درد بیشتری دارند.
مکانیسم تأثیر: لرزهای موسیقایی
مطالعه‌ای دیگر که در Frontiers in Pain Research منتشر شده، به بررسی مکانیسم ممکن این تأثیر پرداخته است. محققان دانشگاه مک‌گیل کانادا کشف کردند که «لرزهای موسیقایی» — احساسی شبیه سوزن سوزن شدن، لرزش یا مور مور شدن پوست که برخی افراد هنگام گوش دادن به موسیقی مورد علاقه‌شان تجربه می‌کنند — با کاهش شدت درد ارتباط دارد. به‌نظر می‌رسد این پاسخ فیزیولوژیکی، سیگنال‌های درد را در سطح عصبی مسدود می‌کند.
داریوش والویسیوس، یکی از محققان این تحقیق، بیان می‌کند: «ما متوجه شدیم که گزارش‌های مربوط به تجارب احساسی عمیق یا تلخ‌وشیرین در واقع به کاهش شدت درد منجر می‌شود، که ناشی از لذت بیشتر ناشی از موسیقی و لرزهای موسیقایی است».
پیامدهای بالینی: توصیه به موسیقی شخصی‌سازی‌شده
دکتر آندری کریستنل-دراگنیا، نویسنده اصلی تحقیق زوریخ، بر این نکته تأکید می‌کند که هرچند تزریق وریدی یک اقدام جزئی به حساب می‌آید، اما میزان درد می‌تواند از فردی به فرد دیگر به‌طور قابل توجه متفاوت باشد. او می‌افزاید: «سیستم بهداشتی باید تنها بر روی تشخیص یا درمان مؤثر تمرکز نکند، بلکه باید با ایجاد شرایطی که بیمار کمترین احساس ناراحتی را تجربه کند، به دنبال بهبود کیفیت خدمات باشد».
این یافته‌ها به‌طور ویژه پیامدهای عملی مهمی برای محیط‌های درمانی دارند. بیماران می‌توانند از پزشکان یا پرستاران درخواست کنند که در طول مراحل پزشکی کوتاه‌مدت، موسیقی دلخواه آنان پخش شود. این روش برخلاف مداخلات دارویی، ایمن، مقرون به صرفه و بدون عوارض جانبی است.
با این حال، محققان هشدار می‌دهند که این مطالعه به دردهای کوتاه‌مدت و حاد ناشی از تزریق محدود می‌شود و تعمیم یافته‌ها به دردهای مزمن یا روش‌های طولانی‌مدت نیاز به پژوهش‌های بیشتری دارد. همچنین ابهاماتی در مورد تأثیر موسیقی دلخواه بر دردهای مکانیکی یا دردهای مزمن همچنان باقی مانده است.
نتیجه‌گیری: موسیقی دلخواه خود را انتخاب کنید
شاید مهم‌ترین پیامی که عموم مردم می‌توانند از این تحقیق دریافت کنند این باشد: اگر در انتظار یک اقدام پزشکی که ممکن است دردناک باشد، قرار دارید، موسیقی‌ای را انتخاب کنید که حقیقتاً به آن علاقه دارید، نه آنچه که فکر می‌کنید «آرامش‌بخش» است. سلیقه شما، نه توصیه‌های عمومی، تعیین‌کننده تأثیر تسکینی موسیقی است.
