نمایش همایون غنی‌زاده نه «متوقف»، بلکه «ادامه» نیافت
نمایش «دیوانه‌خانه زری‌بوره»، اثر گروه «کارگاه تئاتر (قالی قهری)» به سرپرستی همایون غنی‌زاده، از تاریخ ۷ خرداد ۱۴۰۵ در «کارگاه تئاتر همایون غنی‌زاده» واقع در محله ایرانشهر، ضلع شرقی خانه هنرمندان، خیابان عاصم ترابی، پلاک ۳ به روی صحنه رفت و در تاریخ سه‌شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ به دور دوم اجرای خود خاتمه داد. در حالی که اطلاعات ثبت شده در «تیوال» (پلتفرم فروش بلیت) حاکی از آن بود که همایون غنی‌زاده برنامه داشت تا حداقل تا جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵، روایت «گیر افتادن مراد و شازده و خسرو در دیوانه‌خانه زری‌بوره» (خلاصه داستان نمایش) را ادامه دهد.
علاوه بر این، «تیوال» پیش‌فروش بلیت برای روزهای پس از ۱۷ مهر را نیز آغاز کرده بود. به رغم آن که در حال حاضر پیام «دیوانه‌خانه زری‌بوره» تا اطلاع ثانوی اجرا نمی‌شود، پس از مراجعه به صفحه فروش بلیت این نمایش، اما در زمان ذکر شده امکان خرید بلیت برای روزهای بعد از هفدهم مهر (تاریخ رسمی صدور مجوز اجرا از سوی شورای نظارت و ارزشیابی اداره‌کل هنرهای نمایشی در زمان ریاست میثم جمالی) نیز وجود داشت. نشانه‌ای از این موضوع را می‌توان در کامنت‌های ناامیدکننده مخاطبان این نمایش در صفحه فروش بلیت مشاهده کرد، از جمله این کامنت: «من برای ۲۰ مهر ۴ تا بلیت دارم؛ چرا هیچ اطلاع‌رسانی شفافی درباره وضعیت برنامه و روزهای آینده انجام نمی‌شود؟ حداقل به مردم احترام بگذارید و وضعیتشان را مشخص کنید تا بتوانند برنامه‌ریزی کنند. اگر نمایش کنسل شده، وضعیت هزینه بلیت‌ها چه خواهد شد؟»
ماجرای چه بوده است؟/ چرا گروه اجرا، «عدم تمدید» را «توقیف» دانست؟
«به اطلاع می‌رسد که اجرای نمایش «دیوانه‌خانه زری‌بوره» در تاریخ چهارشنبه ۱۵ و پنجشنبه ۱۶ مهر لغو شده است. لطفا منتظر خبرهای بعدی از طرف پشتیبانی باشید.» این پیام، یکی از آخرین پاسخ‌های پشتیبانی سایت فروش بلیت «دیوانه‌خانه زری‌بوره» به شکایت‌های مشابه شکایت‌های ذکر شده بود. پیگیری‌های خبر آنلاین بیانگر آن است که عدم اجرای «دیوانه‌خانه زری‌بوره» در روزهای چهارشنبه ۱۵، پنجشنبه ۱۶ و جمعه ۱۷ مهر، و به عبارت دقیق‌تر، عدم اجرای آن تا پایان تاریخ مشخص‌شده در مجوز صادر شده به دلیل اطلاع گروه اجرایی از «عدم موافقت با تمدید» بوده است.
بر اساس اخبار کسب شده، «عدم موافقت با تمدید» اجرای «دیوانه‌خانه زری‌بوره»، به خاطر وجود «موانع اصولی» بوده که از «فضای اجرایی (کارگاه تئاتر همایون غنی‌زاده در خیابان عاصم ترابی، پلاک ۳) تا دیگر موارد» را شامل می‌گردیده است. بنابراین، موافقت با «تمدید» اجرای «دیوانه‌خانه زری‌بوره» مستلزم گفت‌وگو برای حل و فصل این «موانع اصولی» بوده، که این گفت‌وگو درنهایت صورت نگرفته و به دنبال آن نهاد بالادستی شورای نظارت و ارزشیابی اداره‌کل هنرهای نمایشی موفق به اعلام موافقت خود با «تمدید» اجرا نشده است.
در نهایت، خبر مربوط به عدم اجرای «دیوانه‌خانه زری‌بوره» از تاریخ چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ به سبب اطلاع گروه اجرایی از وجود «موانع اصولی» بر سر راه «تمدید» اجرا پس از تاریخ مقرر در مجوز شورای نظارت و ارزشیابی به ریاست میثم جمالی بوده و گروه به‌نوعی در این شرایط «عدم موافقت با تمدید» را به «توقیف» تعبیر کرده است، در حالی که هیچ‌یک از نهادهای رسمی، «توقیف» این اثر را تایید نمی‌کنند.
زندانی هزارتو؛ هم‌بند ایکاروس
نگاهی به فعالیت‌های حرفه‌ای غنی‌زاده نشان می‌دهد که ورود او به عرصه تئاتر همواره با چالش‌ها و رویکرد‌های خاص در برابر روندهای مرسوم همراه بوده است؛ کارگردانی که برای اولین بار با اجرای نمایش «ددالوس و ایکاروس» در تالار سایه مجموعه تئاتر شهر (۱۵ تیر تا ۱۵ آذر ۱۳۸۵) به‌عنوان یک استعداد تازه به جامعه تئاتری معرفی شد. او، که پیش از این نمایشنامه «در انتظار گودو» اثر ساموئل بکت را روی صحنه برده بود، در ابتدا قصد داشت «ددالوس و ایکاروس» را در بیست‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر به نمایش گذارد، اما با عدم پذیرش کار از سوی هیئت انتخاب آن زمان روبه‌رو شد. پس از این، اجرای عمومی این اثر در تالار سایه با بازخورد شدید مخاطبان روبه‌رو شد و به‌دنبال آن به چندین دوره تمدید رسید که در نهایت موفقیت غنی‌زاده در کسب جایزه برگزیده کارگردانی بیست‌وپنجمین جشنواره تئاتر فجر را رقم زد. نمایش «ددالوس و ایکاروس»، داستان ددالوس، صنعتگر و معمار ماهری است که برای پادشاه کرت، مینوس، هزارتویی می‌سازد تا می‌نوتور را در آن به بند بکشد. اما پس از این‌که به خیانت به پادشاه متهم می‌شود، خود و پسرش ایکاروس در همان هزارتو زندانی می‌شوند. این اجرا نه فقط به‌خاطر متن حساب‌شده و جذابش، بلکه بخاطر طراحی صحنه و ساخت دستگاه پرنده‌ای که در آن زمان (۱۳۸۵) نوآورانه به‌شمار می‌رفت، به‌شدت تحسین‌شده بود.
این اجرا در حافظه بسیاری از تماشاگران و منتقدان تئاتر ماندگار شد و تصویری شفاف از توانمندی‌های اجرایی و زیبایی شناختی غنی‌زاده ارائه داد. به همین دلیل، اجرای سال ۱۴۰۴ نمایش «ددالوس و ایکاروس» به نویسندگی و کارگردانی همایون غنی‌زاده، با انتظار بالایی از سوی مخاطبان و منتقدان مواجه بود. هرچند آنچه در پردیس باغ کتاب به نمایش درآمد، نه یک تولید جدید بلکه بازاجرایی از اثری محسوب می‌شد که برای نخستین بار در میانه‌های دهه هشتاد (۱۳۸۵) در تالار سایه مجموعه تئاتر شهر و سپس در اوایل دهه نود در تالار حافظ صحنه رفته بود.
غنی‌زاده در دهه ۸۰ با اجراهایی مانند «کالیگولا»، «آنتیگونه» و «پادشاه نمی‌میرد» که دو اثر آخر، همکاری مشترک ایران و استونی بودند، در بخش بین‌المللی جشنواره فجر حضور داشت. در اوایل دهه ۹۰، همچنین دور دوم اجرای «در انتظار گودو» و «ملکه زیبای لی‌نین» را در تالار اصلی تئاتر شهر به اجرا درآورد. او به علاوه با بازتولید «کالیگولا» و اجرای «می‌سی‌سی‌پی نشسته می‌میرد» توانست جلب توجه گسترده‌ای از مخاطبان و فروش بالایی کسب کند. همچنین، با ساخت فیلم سینمایی «مسخره‌باز» در سال ۱۳۹۷ موفق به دریافت جایزه سینمای هنروتجربه از سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر شد. اما بررسی روند فعالیت‌های این کارگردان نشان می‌دهد که غنی‌زاده نیز مثل برخی از هم‌نسلانش، پس از مدتی حضور در رویدادهای رسمی، تمایلی به ارائه اثر در این نوع بسترها نداشته و این رویکرد ممکن است ریشه حواشی اخیر و نوع مواجهه‌اش با تصمیمات نظارتی درباره نمایش جدیدش باشد.
عکس اصلی: از ایران‌تئاتر- حمیدرضا نعیمی در نمایش «ددالوس و ایکاروس»
۲۴۲۲۴۲
