آخرین وضعیت کمبود داروهای حیاتی
“`html
سخنگوی سازمان غذا و دارو به روز رسانی‌هایی را به اطلاع رساند؛
سخنگوی سازمان غذا و دارو در خصوص وضعیت کنونی بازار دارویی کشور و روال تأمین آن، به گرایشات موجود در رابطه با تفاوت آمار کمبود دارو اشاره کرد و گفت: برای مقایسه آمارهای مربوط به کمبود، لازم است تا مشخص شود هر گزارشی بر چه تعریفی، معیارها، زمان و جامعه آماری پایه‌گذاری شده است؛ زیرا کمبود قطعی، کاهش موجودی و قرار گرفتن یک محصول در معرض کمبود، همگی نشانگرهای مشابهی محسوب نمی‌شوند.
محمد هاشمی در این خصوص بیان کرد: در نظام پایش دارویی، اقلام بر اساس سطوح موجودی، میزان مصرف، اهمیت درمانی و احتمال بروز کمبود ارزیابی می‌شوند. به عنوان مثال، قرار داشتن یک دارو در سطح موجودی کمتر از سه ماه به معنای کمبود قطعی آن دارو نیست، بلکه به عنوان یک نشانه هشداردهنده برای احتمال بروز کمبود در آینده‌اش تلقی می‌شود.
هاشمی ادامه داد: به همین دلیل ممکن است در یک گزارش، تعداد اقلام در معرض کمبود اعلام شده و در گزارشی دیگر تعداد اقلام با کمبود بالفعل ذکر شود و این دو عدد بدون توجه به تعریف شاخص‌ها، تحمل مقایسه مستقیم را ندارند.
وضعیت کنونی کمبود داروی اساسی
سخنگوی سازمان غذا و دارو تصریح کرد: در ارزیابی وضعیت بازار دارویی، باید تفاوت میان کمبود یک فرآورده دارویی، عدم وجود یک برند خاص و نبود گزینه‌های درمانی جایگزین در نظر گرفته شود. در برخی مواقع، داروی ایرانی یا محصولی با مواد اولیه معتبر در بازار وجود دارد، اما تقاضا برای یک برند خاص خارجی وجود دارد و عدم دسترسی به آن برند، لزوماً به معنای نبود داروی لازم برای بیمار نیست.
وی در خصوص وضعیت اقلام اساسی و ضروری افزود: گزارش اخیر وزیر بهداشت نشان می‌دهد که تعداد اقلام دارویی اساسی و ضروری با کمبود، از ۶۴ قلم به تقریباً ۳۲ قلم کاهش یافته است.
هاشمی ادامه داد: لذا برای تحلیل وضعیت واقعی بازار، می‌بایست روند تغییرات شاخص‌ها در گذر زمان مورد بررسی قرار گیرد و نمی‌توان با صرفاً کنار هم قرار دادن دو عدد مختلف، درباره وضعیت تأمین دارو نتیجه‌گیری کرد.
تخصیص ارز تنها یکی از زنجیره‌های تأمین است
سخنگوی سازمان غذا و دارو در مورد ارتباط تخصیص ارز و تأمین دارو بیان داشت: تخصیص ارز یکی از عناصر حیاتی زنجیره تأمین است، اما تخصیص ارز به تنهایی به معنای قرارگیری دارو در قفسه داروخانه‌ها نیست.
وی افزود: پس از تخصیص ارز، مراحل خرید مواد اولیه یا دارو، انتقال منابع، تولید یا تأمین، حمل‌ونقل، ترخیص، توزیع و عرضه را باید گذراند و اختلال در هر یک از این مراحل می‌تواند دسترسی به دارو را تحت تأثیر قرار دهد.
هاشمی ادامه داد: در ماه‌های اخیر، محدودیت‌های ارزی، مشکلات مربوط به انتقال منابع، شرایط حمل‌ونقل و آسیب‌های ناشی از شرایط جنگی همزمان بر زنجیره تأمین تأثیر گذاشته است و به همین خاطر مسیرهای جایگزین تأمین نیز برای برخی اقلام فعال شده‌اند.
عدم تناسب قیمت با هزینه واقعی تولید، می‌تواند بر تداوم تولید تأثیرگذار باشد
وی در مورد مسئله قیمت دارو اظهار داشت: عدم همخوانی قیمت با هزینه واقعی تولید می‌تواند ادامه تولید برخی اقلام را با چالش مواجه کند.
سخنگوی سازمان غذا و دارو افزود: هزینه‌های مربوط به مواد اولیه، بسته‌بندی، شیشه، درب، هزینه‌های مالی، نیروی انسانی و دیگر نهاده‌های تولید در سال‌های اخیر افزایش یافته است و اگر قیمت یک محصول مطابق با هزینه واقعی تولید تجدیدنظر نشود، ادامه تولید آن برای شرکت تولیدکننده ممکن است اقتصادی نباشد.
هاشمی افزود: برای مثال، در مورد کلومیپرامین، قیمت محاسباتی حدود ۲۶۰۰ تومان اعلام شده، در حالی که تولیدکننده هزینه مورد نیاز برای ادامه تولید را در حدود ۵۰۰۰ تومان ذکر کرده است. در چنین شرایطی، ممکن است تولید داخلی یک دارو با مشکل مواجه شود، در حالی که مشابه خارجی آن با قیمت بالاتری وارد بازار می‌شود.
عوامل مؤثر در کمبودهای دارویی
وی تأکید کرد: البته کمبود دارو یک موضوع چندوجهی است و نمی‌توان آن را فقط به قیمت مرتبط دانست؛ تأمین ارز، مواد اولیه، نقدینگی، تولید، حمل‌ونقل و توزیع همگی در تسهیل دسترسی به دارو نقش دارند.
تقویت ذخایر راهبردی همزمان با مدیریت کمبودهای فعلی
هاشمی با اشاره به اقداماتی که در راستای تقویت ذخایر انجام شده، گفت: برای مواقع بحرانی، فهرست اقلام حیاتی و ضروری تهیه شده و منابعی برای خرید و تقویت ذخایر راهبردی تعیین شده است.
وی افزود: در این روند، ۷۳۵ قلم دارو شامل ۱۳۴ قلم حیاتی و ۶۰۱ قلم ضروری، همچنین ۳۲۲ قلم تجهیزات پزشکی و ۵۸ نوع شیرخشک به عنوان اقلام راهبردی شناسایی شدند.
سخنگوی سازمان غذا و دارو ادامه داد: حدود ۲۱ هزار میلیارد تومان از منابع ریالی برای خرید دارو و تجهیزات صرف شده و در بخش خرید داخلی نیز حدود ۲۴ همت منابع در نظر گرفته شده است. همچنین ۱۹۳ قرارداد با تولیدکنندگان داخلی منعقد گردیده است.
وی تأکید کرد: در خرید ذخایر راهبردی، یک اصل مهم مورد توجه قرار گرفته که این است که خرید از تولیدکننده نباید منجر به کاهش موجودی بازار و ایجاد کمبود برای بیماران شود.
بررسی سودآوری شرکت‌ها باید بر اساس داده‌های مالی انجام شود
هاشمی در مورد مباحث پیش آمده حول سود شرکت‌های دارویی گفت: ارزیابی عملکرد اقتصادی شرکت‌ها موضوعی قابل توجه است، اما برای رسیدن به نتایج دقیق، باید صورت‌های مالی، هزینه‌های تولید، مطالبات، هزینه‌های مالی، سرمایه در گردش و میزان تعهدات همزمان بررسی گردد.
وی افزود: نمی‌توان تنها بر اساس یک عدد یا درصد، در مورد وضعیت اقتصادی یک شرکت یا کل صنعت داروسازی قضاوت کرد و تجزیه و تحلیل دقیق باید با استفاده از اطلاعات مالی قابل راستی‌آزمایی انجام شود.
تخصیص ارز بر مبنای نیاز دارویی انجام می‌شود
سخنگوی سازمان غذا و دارو در مورد شیوه تخصیص ارز نیز گفت: تخصیص ارز دارو یک تصمیم شخصی از طرف مدیردوست یا مدیرکل نیست و درخواست‌ها در قالب فرآیندهای تخصصی و قانونی و با توجه به نیاز کشور، نوع دارو و اولویت‌های درمانی مرور می‌شوند.
وی ادامه داد: اطلاعات مربوط به تخصیص ارز، شرکت‌های دریافت‌کننده و میزان ارز تخصیصی نیز در سامانه‌های سازمان ثبت و منتشر می‌شود و نهادهای نظارتی امکان دسترسی و بررسی این اطلاعات را خواهند داشت.
هاشمی خاطرنشان کرد: هر گونه ارزیابی در مورد عملکرد ارزی می‌تواند بر اساس داده‌های مشخصی انجام شود؛ از مقدار ارز تخصیصی و زمان آن گرفته تا نوع دارو، میزان تأمین و زمان ورود یا تولید محصول.
هدف، جلوگیری از تبدیل کاهش ذخایر به کمبود است
وی با تأکید بر اینکه سیاست‌گذاری در حیطه دارو باید پیش از بروز کمبود صورت گیرد، اظهار داشت: کاهش تولید یا کاهش ذخایر باید پیش از آنکه به کمبود در بازار تبدیل شود، شناسایی و موضوع را بررسی و اصلاح کنیم.
سخنگوی سازمان غذا و دارو ادامه داد: این سازمان در کنار مدیریت کمبودهای موجود، مباحثی چون ذخایر، استمرار تولید، تأمین مواد اولیه و مسیرهای جایگزین تأمین را دنبال می‌کند تا تاب‌آوری زنجیره دارو تقویت گردد.
هاشمی در پایان تأکید کرد: برای شکافتن دقیق وضعیت دارو، باید تمامی اجزای زنجیره تأمین از تخصیص ارز و تولید تا ذخایر، حمل‌ونقل و توزیع به صورت همزمان بررسی شوند. اختلاف میان اعداد نیز فقط زمانی به دقت قابل تحلیل است که تعریف شاخص‌ها و بازه‌های زمانی گزارش‌ها یکسان باشد.
“`
