چه تعدادی از سالمندان ایرانی بدون حقوق ماهیانه هستند؟
اقتصاد۲۴- سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در نشست خبری امروز که به مناسبت روز جهانی سالمندان برگزار شد، با تأکید بر رشد سریع جمعیت سالمندان در ایران، اظهار داشت: یکی از ۱۳ چرخش کلیدی سازمان بهزیستی، تغییر رویکرد از سالمندی مخاطره‌آمیز به سمت سالمندی سالم است. در سطح جهانی، چهار سناریو مرتبط با سالمندی شناسایی شده است: سناریوی سپیده دم، سایه روشن، سالمندی مخاطره آمیز و سالمندی سالم.
وی در خصوص وضعیت سالمندی در ایران بیان کرد: کشور ما در حال حاضر با بحران سالمندی مواجه نیست؛ به این معنا که تنها حدود ۱۳ درصد از جمعیت ما سالمند هستند. بر اساس تقسیم‌بندی‌های جمعیت‌شناختی، اگر درصد سالمندان بالای ۶۰ سال یک کشور ۷ درصد باشد، آن جامعه جوان تلقی می‌شود و اگر بین ۷ تا ۱۴ درصد باشد، در حال ورود به مرحله سالمندی می‌باشد و اگر این رقم به ۱۴ تا ۲۱ درصد برسد، سالمند و در حد ۲۱ تا ۲۷ درصد، شدیداً سالخورده است. ما در آستانه ورود به شیوه‌ای از سالمندی هستیم و از لحاظ جمعیت‌شناسی در وضعیتی بحران‌زده قرار نداریم.
ایران یکی از ۵ کشور با سریع‌ترین روند سالخوردگی
حسینی همچنین بیان کرد: ایران به عنوان یکی از پنج کشور در جهان با سریع‌ترین رشد سالخوردگی شناخته می‌شود و رشد جمعیت سالمندی ما بیش از چهار برابر رشد عمومی جمعیت است. به‌گونه‌ای که پیش‌بینی می‌شود در سال‌های ۱۴۲۰ تا ۱۴۲۲، پنجره جمعیت سالمندان بسته خواهد شد.
وی در ادامه توضیح داد: انتظار می‌رود تا سال ۱۴۳۰، بین ۳۱ تا ۳۳ درصد از جمعیت کشور را افراد سالمند تشکیل دهند و بنابراین به سرعت وارد مرحله‌ای شدید از سالخوردگی خواهیم شد و از این منظر به بحران سالمندی نزدیک می‌شویم.
رئیس سازمان بهزیستی کشور به اهمیت مسائل اجتماعی مرتبط با سالمندی اشاره کرد و افزود: بحران‌های سالمندی، بحران‌های اجتماعی هستند که فرایندی دارند اما بر کل جامعه تأثیر می‌گذارند. به همین ترتیب، بحران‌های سیاسی، اجتماعی، امنیتی و نظامی، ناشی از بحران‌های اجتماعی هستند و حکومت‌داری هوشمند باید بتواند این بحران‌ها را پیش‌بینی کند.
حسینی ادامه داد: در صورت عدم طراحی برنامه‌های مناسب برای مقابله با بحران سالمندی، با سناریوهای سالمندی مخاطره آمیز و دشواری روبرو خواهیم شد.
۲۲ درصد از افراد معلول سالمند هستند و ۲۳ درصد جمعیت فعال کشور مرتبط با سالمندی هستند
وی به ابعاد چندگانه سالمندی در ایران اشاره کرد و افزود: حدود ۲۶۰ هزار نفر از سالمندان ما دارای معلولیت هستند، بنابراین سالمندی یک پدیده چندوجهی در کشور ماست. از این رو، ۲۲ درصد از افراد دارای معلولیت در ایران، سالمند هستند. همچنین تعداد سالمندانی که سرپرست خانوار هستند به ۷۷ هزار نفر می‌رسد.
حسینی در ادامه افزود: در حال حاضر، ۲۳.۵ درصد از جمعیت فعال کشور درگیر موضوعات مربوط به سالمندان هستند و به ازای هر ۱۰۰ سالمند، ۱۸۰ فرد غیراسنادی درگیر مسائل سالخوردگی هستند.
۶۰ درصد سالمندان مستمری یا حقوق ماهانه ندارند
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به موضوعات چندلایه مرتبط با سالمندی گفت: تعداد ۵۱ هزار زن سالمند تنها داریم و تقریباً ۶۰ درصد از سالمندان تحت پوشش مستمری نیستند. به این معنی که از هر ۱۰ سالمند، شش نفر هیچ مستمری بازنشستگی ندارند. همین وضعیت نشان‌دهندهٔ تعداد بالای سالمندانی است که خارج از دامنه کمک‌های بهزیستی، کمیته امداد و سایر نهاد‌های مربوط به تامین اجتماعی و بازنشستگی قرار دارند.
وی عنوان کرد: پس از رسیدن به سن ۷۰ سالگی، وضعیت درآمدی سالمندان در جامعه ایران به شکل قابل‌توجهی تنزل می‌یابد. میانگین دهک درآمدی برای سالمندان ۶۰ تا ۷۰ ساله حدود ۵.۷۶ می‌باشد، درحالی که برای سالمندان بالای ۷۰ سال این میانگین به ۴.۵۲ کاهش می‌یابد.
شاخص درآمدی و دارایی سالمندان بعد از ۷۰ سالگی تا ۷۰ و ۴۵ درصد کاهش می‌یابد
حسینی در ادامه به بحران سالمندی اشاره کرد و گفت: در تمامی ۳۰ استان کشور، میانگین دهک درآمدی سالمندان پایین‌تر از دهک کل جمعیت است. داده‌ها نشان می‌دهد پس از ۷۰ سالگی، شاخص درآمدی سالمندان با کاهش ۷۰ درصدی و شاخص دارایی آن‌ها با کاهش ۴۵ درصدی مواجه می‌شود.
وی همچنین اعلام کرد: ۹ درصد از سالمندان کشور به بیماری‌های خاص دچار هستند. نیمی از افراد مستمری بگیر سالمند بهزیستی، معلولین شدید و غیرشدید به حساب می‌آیند.
حسینی همچنین از ظرفیت‌های موجود در حوزه سالمندی گفته و بیان کرد: سالمندان به خدمات مراقبتی رسمی احتیاج دارند. در حال حاضر هیچ مجوز رسمی برای خدمات مراقبت از سالمندان نداریم، اما این مجوز در حال تدوین و به زودی رونمایی خواهد شد. همچنین دوره‌های آموزشی برای سالمندان نیز طراحی شده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور از ایجاد جایزه ملی تجربه سالمندی نیز خبر داد و گفت: سند جامع اشتغال سالمندی و نیز جایزه ملی تجربه سالمندی در حال تدوین و آماده‌سازی است.
در مورد «بانک زمان»، وی خاطرنشان کرد: در حال کار بر روی این ایده هستیم و آیین‌نامه آن تهیه و پلتفرم مربوطه نیز آماده خواهد شد.
حسینی در زمینه خدمات روان‌شناختی مرتبط با سالمندان اظهار داشت: در حال حاضر هیچ مرکز مشاوره روان‌شناسی ویژه سالمندان در کشور وجود ندارد. به همین خاطر، در ۳۵۰۰ مرکز مشاوره، ۳۵۰۰ مشاور با هدف ارائه خدمات تخصصی به سالمندان آموزش دیده‌اند.
وی درباره ظرفیت‌های اشتغال‌زایی در حوزه سالمندی افزود: در سال گذشته، ۱۳ هزار فرصت شغلی برای سالمندان بین ۶۰ تا ۶۵ سال ایجاد شده است.
حسینی همچنین اظهار داشت: شهرهایی که به عنوان دوستدار سالمند شناخته می‌شوند در حال شکل‌گیری هستند و در نظر داریم تا کیفیت و دسترسی این شهرها را برای سالمندان بهبود بخشیم.
وی در نهایت از تهیه لایحه‌ای قانونی برای حمایت از سالمندان خبر داد و بیان کرد: قوانین حمایتی از سالمندان، متأسفانه تنها یک درصد از قوانین موجود را تشکیل می‌دهد و به همین دلیل، لایحه‌ای قانونی در این خصوص آماده شده است.
