آیا ابرپروژه لاین عربستان به آخرین مرحله خود نزدیک شده است؟
طرح اولیه شهر خطی از خود شاهزاده نشأت گرفت. این کنسپت اولیه به دست شرکت معماری مورفسیس واقع در لسآنجلس طراحی شد که شامل یک نوار دو کیلومتری از سکونتگاهها بود که از ساحل تا کوهها امتداد یافته و به شبکه ریلی متصل میشد. اما در پایان سال ۲۰۲۰، شاهزاده محمد ایدهای نو مطرح کرد: «چطور خواهد بود اگر این دو کیلومتر را تبدیل به دو برج کنیم؟»
دستورات ولیعهد تنها در خصوص مشخص کردن عرض لاین به ۲۰۰ متر نبود. او به تیم خود اظهار داشت: «نیاز دارم که این پروژه به شکلی یکپارچه و آینهوار باشد.» لاین که دارای سقفی ثابت در ارتفاع ۵۰۰ متری از سطح دریا است، یکی از بلندترین ساختمانهای دنیا بهشمار میآید. در حالی که بیشتر آسمانخراشها غیرقابل سکونت در ارتفاعات بالا هستند، اوج لاین قابل سکونت است. برخی مشاوران پیشنهاد کردند که ارتفاع را به ۱۰۰ متر محدود کنیم تا مناظر حفظ شود و هزینهها کاهش یابد، اما شاهزاده بر نظر خود ایستاد: «ارتفاع باید ۵۰۰ متر و عرض ۲۰۰ متر باشد.»
طرح لاین در سال ۲۰۲۱ رونمایی شد و به تدریج روند استخدام نیروی کار آغاز گردید. هزاران معمار، مهندس، مدیر اجرایی و طراح برای پروژه نئوم استخدام شدند. بسیاری از آنها مجبور شدند در دل بیابان ساکن شده، در کابینهای کوچک زندگی کنند و در سالنهای غذاخوری عمومی غذا صرف کنند.
برنامهریزی برای این پروژه جاهطلبانه به شدت تحت فشار بود: ۱۶ کیلومتر از لاین شامل ۲۰ «ماژول» باید تا سال ۲۰۳۰ به پایان برسد و پیشبینی شده بود که اولین ساکنان از سال ۲۰۲۵ به آنجا نقل مکان کنند. بودجه اولیه ۱٫۶ تریلیون دلار برآورد شده بود؛ اما بعداً تخمینها به حدود ۴٫۵ تریلیون دلار افزایش یافت.
به گفته یکی از کارمندان سابق، تصمیمات هیئت نئوم بر اساس تصاویر رندر شده اتخاذ میشد و بررسیهای دقیقی برای ارزیابی امکانسنجی پروژه انجام نشده بود.
شهری که منابع جهان را میبلعد
ابعاد بینظیر لاین فقط یک مزیت نبود، بلکه بار سنگینی را نیز به دوش میکشید. نیازهای شدید آن به مصالح، زیرساختهای محلی و منابع مالی پروژه را تحت فشار گذاشت. تنها برای ساخت ۲۰ ماژول ابتدایی، میزان سیمان مورد نیاز از کل تولید سالانه فرانسه بیشتر میشد. هر ماژول ۸۰۰ متری به تقریباً ۳٫۵ میلیون تن فولاد سازهای، ۵٫۵ میلیون مترمکعب بتن و ۳٫۵ میلیون تن میلگرد نیاز داشت. پوشش شیشهای هر ماژول برای تولید به اندازه سرمایهگذاریهای کلان سالانه بزرگترین کارخانه پوششدهی دنیا بود و هزینه ساخت هر ماژول حدود ۴۸ میلیارد دلار تخمین زده میشد.
درون ساختمان، طراحان سکوهای بتنی را با فاصله ۱۴۰ متر از یکدیگر منصوب کردند که شامل آسانسورها، پلکان و کانالهای خدماتی بود. هر ۱۰۰ متر یک سکوی اصلی به اندازه ۱۶ متر ایجاد میشد که بلوارها و ساختمانهای تا ارتفاع ۸۰ متر بر روی آن بنا میشدند. برای جابجایی در خود لاین، یک سیستم ریلی سبک و وسایل نقلیه خودران طراحی شده بود. پلکانهای بزرگ فضایی عمومی را به یکدیگر متصل کرده و طراحی فضاها چشماندازهای دیدنی با خود داشت.
دیوار دحیمی لاین چندین مسیر مهاجرت پستانداران را در کوهها مسدود خواهد کرد.
ساخت فرودگاه بینالمللی نئوم با پنج باند برای ارائه خدمات به ۱۰۰ میلیون مسافر در سال آغاز شد، اما مشخص شد که فرودگاه نزدیک به دریای سرخ به جذب گردشگران اولویت دارد. به تعویق افتادن پروژه فرودگاه بینالمللی سبب شد برنامههای ساخت تونل زیرزمینی و ریلی سریع نیز به کنار گذاشته شوند، هرچند حفاری و تونلزنی انجام شده بود.
برخی چالشهای طراحی لاین غیرقابل حل باقی ماندند. اگر این دیوار عظیم سرانجام ساخته شود، مسیر مهاجرت چندین گونه پستاندار در کوهها را مسدود کرده و مسیر پرواز میلیونها پرنده را از اروپا و آسیا به آفریقا قطع میکند. در اوایل سال ۲۰۲۴، کارشناسان حفاظت از محیط زیست لاین را به عنوان یک «مسئله نوظهور نگرانکننده برای تنوع زیستی جهانی» معرفی کردند.
وجود مزرعه بادی در شمال لاین نیز نگرانیهایی را افزایش داد. طراحان پیشنهاد کردند که پنجرهها را دارای نشانهگذاریهایی کنند تا برای پرندگان قابل مشاهده باشند، اما کارشناسان پرندهشناسی اعلام کردند که این اقدام نمیتواند مشکل را حل کند چراکه پرندگان برای دور زدن مجبور خواهند شد ۹۰ کیلومتر فاصله را طی کنند.
کاهش بلندپروازیها
به منظور رعایت مهلت ۲۰۳۰، ساخت لاین به سرعت آغاز شد و فرایند فونداسیونگذاری حتی قبل از تکمیل طراحی به اجرا درآمد. ستونهای با قطر بزرگ در بیابان به حفر درآمدند که هزینهای چند میلیارد دلاری به دنبال داشت. اما به دلیل فشارهای مالی، تعداد ماژولها از ۲۰ به ۳ کاهش یافت و پروژه به سمت «غیرقابل سرمایهگذاری» پیش رفت.
