هر روز یک نجوا، هر روز یک انتخاب
دیاکو عزیزی- بدون شک هیچ یک از اقتصاددانان یا کارشناسان حوزه انرژی، تداوم قیمت بنزین در سطح ۱۵۰۰ تومان و گازوئیل در ۳۰۰ تومان را منطقی نمیدانند. این قیمتها سالهاست که سبب مصرف ناپایدار، قاچاق گسترده و هدررفت منابع ملی شدهاند. در عین حال، جامعه نیز دیگر تحمل تصمیمهای بیمقدمه و خلقالساعه که فاقد پشتوانه کارشناسی لازم باشد را ندارد. اصلاح نظام انرژی و منابع کشور یک ضرورت جدی است، با این حال نمیتوان آن را از طریق تصمیمات مقطعی و واکنشی پیش برد.
واقعیت این است که بینظامی در سیاستگذاری انرژی و آب، امروز در تمامی جوانب زندگی مردم واضح است. قطع برق در فصل تابستان، کاهش فشار و کمبود گاز در فصل زمستان، و حالا نیز گمانهزنیهای مربوط به جیرهبندی آب در کلانشهرها، همگی نشانههای بارز مدیریت غیرعلمی و غیرمتوازن در این حوزه هستند. هیچکدام از این بحرانها بهصورت ناگهانی به وجود نیامدهاند؛ بلکه حاصل سالها نداشتن برنامهریزی، غفلت از نگاه آیندهنگر و ناهماهنگی میان نهادهای ذیربط میباشند.
اصلاحات واقعی زمانی میتوانند صورت بگیرند که تصمیمات بر مبنای دادهها، تحقیقات و تحلیلات علمی اتخاذ شوند. جهان نشان داده است که سیاستگذاری کارآمد در زمینه انرژی و آب بر چهار ستون اصلی استوار است: برنامهریزی درازمدت و مرحلهای، طراحی سیاستهای حمایتی برای اقشار آسیبپذیر، روشنگری در مورد نحوه هزینهکرد منابع حاصل از تغییر قیمتها، و برقراری گفتوگوی صادقانه با مردم. وقتی جامعه بداند که هر تصمیمی به چه دلیلی گرفته شده و چگونه منافع آن به بهبود زندگی جمعی کمک خواهد کرد، از آن حمایت خواهد کرد.
آنچه امروزه بیش از هر چیز دیگری کشور را تحت فشار قرار داده، عدم اعتماد به فرآیند تصمیمگیری است. مردم بهدرستی نمیدانند که پشت هر تصمیم چه مطالعاتی انجام شده و کدام نهاد به این مسئولیت پرداخته است، و درآمدهای ناشی از افزایش قیمتها به کدام بخشهای مختلف اختصاص مییابد. این ابهام، هر نوع اصلاحی که حتی ممکن است درست باشد را در نظر جامعه به یک تهدید اقتصادی تبدیل میکند.
اصلاحات در حوزه سیاستهای انرژی و آب، بهویژه به شجاعت در ارائه توضیحات نیاز دارند. باید از دیدگاه بخشی و تصمیمات واکنشی دوری جست و به سمت حکمرانی علمی، یکپارچه و شفاف حرکت کرد. آینده مدیریت منابع این کشور، نه در اعلام قیمتهای جدید یا جیرهبندیهای موقتی، بلکه در ایجاد نظامی علمی و پاسخگو رقم خواهد خورد. تا زمانی که تصمیمات بدون وجود یک نقشه مشخص و بدون گفتگو اتخاذ شوند، هر روز منتظر زمزمهای جدید و تصمیمی ناگهانی خواهیم بود و بحرانهای بیشتری بروز خواهند کرد.
