دلایل افزایش خطر ابتلا به آلزایمر در زنان چیست؟

سازمان بهداشت جهانی در گزارشی منتشر شده، بیان کرده که در سال ۲۰۲۱ حدود ۵۷ میلیون نفر در داخل کشورها دچار زوال عقل بوده‌اند، و هرسال به طور میانگین حدود ۱۰ میلیون مورد جدید به این رقم افزوده می‌شود.

این گزارش همچنین فاش می‌کند که زنان به طور قابل توجهی تقریباً دو برابر مردان به آلزایمر مبتلا می‌شوند. بررسی‌های صورت‌گرفته نشان داده است که احتمال ابتلای زنان به این اختلال در سن ۴۵ سالگی یک به پنج است، در حالی که این رقم برای مردان یک به ده است.

مدت‌های طولانی است که محققان از این تفاوت حیرت‌زده هستند و این پرسش برایشان پیش آمده که آیا تفاوت‌های سنی در مغز مردان و زنان می‌تواند دلیل این اختلاف باشد. یافته‌های پژوهشی منتشر شده در «Proceedings of the National Academy of Sciences» نشان می‌دهد که احتمالاً این‌گونه نیست.

به‌منظور بررسی، پژوهشگران بیش از ۱۲ هزار تصویر مغزی از تقریباً ۵۰۰۰ فرد سالم که سنی بین ۱۷ تا ۹۵ سال داشتند، مورد مطالعه قرار دادند و دریافتند که مغز مردان در طول زمان، در مناطق مختلف مسئول حافظه، حرکات و پردازش بصری، افت حجم بیشتری را تجربه می‌کند.

به‌عنوان نمونه، لوب آهیانه‌ای مغز که وظیفه پردازش احساسات مانند لمس، درد و موقعیت جسم را بر عهده دارد، در مردان به‌طور متوسط سالانه ۲.۰ درصد و در زنان ۱.۲ درصد کاهش می‌یابد.

از طرف دیگر، زنان افزایش قابل توجه‌تری را در بطن‌های مغزی نشان دادند که این امر نشانه‌ای از تغییرات مرتبط با سن است، ولی کاهش کلی ساختار مغزی در آن‌ها به مراتب کمتر بود.

به‌علاوه، قشر مغز مردها با افزایش سن دچار نازک‌شدن می‌شود که این پدیده به‌خصوص در نواحی مانند پاراهیپوکامپال و فوزیفورم مشهود است.

علاوه بر این، آن‌ها کاهش حجم بیشتری در ساختارهای زیرقشری مانند پوتامن و هسته دم‌دار را تجربه کردند که این عوامل در عملکرد حرکتی نقش مهمی دارند.

اگر مغز مردان به سرعت کوچک‌تر می‌شود، پس چرا زنان بیشتر در معرض خطر ابتلا به آلزایمر قرار دارند؟

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بعید است که بیشتر بودن آمار مبتلایان زن به آلزایمر به تفاوت‌های جنسی مربوط باشد.

محققان سال‌ها به عوامل مختلفی اشاره کرده‌اند؛ از جمله تغییرات هورمونی پس از یائسگی، تفاوت در سیستم ایمنی و عروقی، و این واقعیت که زنان معمولاً طول عمر بیشتری نسبت به مردان دارند.

به‌طور خاص، میانگین امید به زندگی در سال ۲۰۲۱ برای زنان ۷۳.۸ سال و برای مردان ۶۸.۴ سال ثبت شده است. بنابراین، تعداد بیشتری از زنان به سنی می‌رسند که در آن احتمال ابتلا به آلزایمر بالاتر می‌رود. طبق داده‌های سرویس سلامت ملی بریتانیا، این بیماری در جمعیت‌های بالای ۶۵ سال شیوع بیشتری دارد.

دلایل زیستی که باعث آسیب‌پذیری بیشتر زنان در برابر این بیماری می‌شود هنوز به‌طور کامل درک نشده است، اما به‌طور فزاینده‌ای مشخص می‌شود که پاسخ در تصویر مغزی به تنهایی قابل فهم نیست.