حفظ تعادل و صداقت امری ضروری است
بر اساس اخبار منتشره از خبرگزاری خبرآنلاین و به نقل از روابط‌عمومی خانه هنرمندان ایران، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، صدوسیزدهمین قسمت از مجموعه برنامه‌های مستند یکشنبه‌های خانه هنرمندان ایران به نمایش فیلم مستند «نوزده-نَوَد و نُه» به کارگردانی لیلا رستمی‌شکوه اختصاص یافت. پس از اکران این مستند، نشستی برای نقد و بررسی آن با حضور محمد احسان مفیدی‌کیا (منتقد و مستندساز) برگزار گردید. سام سلیمانی نیز اجرای این برنامه را بر عهده داشت.
این مستند، بازتابی از مدیریت بحران همه‌گیری ویروس کرونا در ایران است که وقایع و چالش‌های این دوران را در طی سه سال به تصویر می‌کشد.
در آغاز نشست، لیلا رستمی‌شکوه (کارگردان) به شرح چگونگی آغاز ساخت مستند «نوزده-نَوَد و نُه» پرداخت و گفت: «پاندمی کرونا در بسیاری از نقاط جهان به نوعی تاثیرگذار بود، اما در کشور ما، هر گام به جلو که برداشته می‌شود، خود به بحرانی تازه بدل می‌گردد. در عرصه اطلاع‌رسانی، تأخیر در اعلام وضعیت وفور داشت. در زمینه پیشگیری نیز، همانطور که در مستند مطرح شد، به دلیل عدم وجود درمان قطعی برای این بیماری تا این لحظه، پیشگیری و مدیریت مؤثر از اهمیت حیاتی برخوردار است. من با توجه به اخبار و اطلاعاتی که دریافت کرده بودم، حس کردم اقدامات انجام‌شده به نوعی در یک چرخه تکراری گرفتار آمده‌اند. به عبارت دیگر، این اقدامات به سیرکلی تبدیل شده‌اند که بحران را در کشورمان به یک ابربحران مبدل ساخته است. این امر سبب شد که همزمان با آغاز بحران کرونا، ساخت مستند را شروع کنم، نه پس از آن؛ که این برای من به‌عنوان یک مستندساز تجربه‌ای ارزشمند به شمار می‌رود.»
سپس احسان مفیدی‌کیا (منتقد و مستندساز) در خصوص ارتباط بین بحران و مدیوم مستند توضیحاتی ارائه داد: «در تولید مستند، بحران‌ها به دو دسته طبیعی و انسان‌ساخت تقسیم می‌شوند و در سطوح ملی، منطقه‌ای یا فراملّی خود را نشان می‌دهند. مواجهه با بحران‌ها سه رویکرد اساسی دارد: برخی در ابتدا غافلگیر می‌شوند، عده‌ای کوشیده تا بحران را نادیده بگیرند یا تنها به پاسخگویی بسنده می‌کنند و گروهی بحران را فرصتی برای ارتقاء مدنیت جامعه می‌دانند. مدیریت بحران شامل چرخشی پیوسته از برنامه‌ریزی، آمادگی، پاسخگویی و ارزیابی است که نمونه آن بحران انسان‌ساخت کرونا می‌باشد. جایگاه این مستند در این چرخه، مرحله ارزیابی است؛ یعنی وقتی بحران رخ می‌دهد، هدف بررسی آن برای برنامه‌ریزی بهتر در مواجهه با بحران‌های آینده خواهد بود.»
او سپس ادامه داد: «انتخاب مستندساز در این اثر از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر از منظر تکنیک‌های سینمایی یا روایت بصری به این مستند نگاه کنیم، به موضوعی متفاوت مواجه خواهیم شد. اما مستند انتخابی مشخص را دنبال می‌کند و به نظرم این مسیر درستی است. انتظارات من از این اثر بیشتر متوجه کارکرد آن است تا جنبه‌های سینمایی. اگر این مستند همچنان با دقت در انتخاب جملات و پاسخ‌ها پیش برود، بی‌شک ارزش تماشا خواهد داشت. مستند دیگری به نام «بین مرگ و زندگی» که روایت‌گر تجربه‌ای شخصی از ابتلا به کرونا است، نیز توصیه می‌شود. هر مستند باید فرصتی برای پیشرفت داشته باشد و این اثر در مسیر مناسبی در حال حرکت است.»
سام سلیمانی (میزبان نشست) با تاکید بر ایدئولوژی کار بیان کرد: «در مستند «نوزده-نَوَد و نُه»، ما با دو نگرش یا ایدئولوژی متفاوت در سیاست‌گذاری مواجه هستیم. با این حال، شیوه تدوین به گونه‌ای است که احساس تقابل یا تضاد شدید بین این دیدگاه‌ها منتقل نمی‌شود. حتی اگر نظرات مختلف به‌صورت متوالی بیان شوند، به نظر نمی‌رسد افراد در جهت مخالف یکدیگر صحبت کرده‌اند.»
در پایان، لیلا رستمی‌شکوه به مبحث تدوین پرداخت و اظهار داشت: «در مراحل اولیه جمع‌آوری مواد خام مستند، رویکردی خشن و جانب‌دارانه داشتم. ویدئوهای اولیه تهیه‌شده برای پروژه به نشان‌دهنده این گرایش بودند که ممکن بود برای مخاطب عام جالب‌تر به نظر برسد. اما این رویکرد، اصل تعادل و صداقت در مستندسازی را زیرپا می‌گذارد. لازم است که تمامی دیدگاه‌ها مطرح شوند و تدوین نباید صرفاً نظر شخصی فیلمساز را به بیننده منتقل کند. بعداً با راهنمایی دریافت کردم که این تعادل تا چه حد حیاتی است.»
۲۴۲۲۴۳
