پیدا شدن یک غول کیهانی تازه: دورترین و نیرومندترین «دایره رادیویی مرموز» تا به امروز دیده شده است
در یک همکاری استثنایی میان منجمان برجسته و داوطلبان علمی، قدرتمندترین و دورافتادهترین «دایره رادیویی عجیب» (ORC) که بهطور رسمی شناسایی شده، کشف گردید. این جرم کیهانی که به شکل خاصی دو حلقهای طراحی شده، میتواند نگرش ما را نسبت به فرایند شکلگیری این پدیدههای مرموز و کهکشانهایی که در درون آنها وجود دارند، برای همیشه دگرگون سازد.
به گزارش لایوساینس، آناندا هوتا، مؤسس پروژه پژوهش نجوم RAD@home و یکی از نویسندگان مقالهای که جزئیات این کشف را شرح میدهد، اظهار داشت: «دایرههای رادیویی عجیب از زیباترین و شگفتانگیزترین ساختارهای کیهانی بهشمار میروند و احتمالاً سرنخهای کلیدی از چگونگی تکامل همزمان کهکشانها و سیاهچالهها در خود نهفته دارند.»
دایرههای رادیویی عجیب اطلاعات با ارزشی درباره چگونگی تکامل همزمان کهکشانها و سیاهچالهها در اختیار میگذارند
در سال ۲۰۱۹، گروهی از دانشمندان با بهرهگیری از رادیوتلسکوپ آرایه کیلومتر مربعی استرالیا، موفق به شناسایی دایرههای رادیویی عجیب برای نخستین بار شدند. این اجرام در واقع حلقههای وسیع و کمرنگی از پلاسما هستند که بهنظر میرسد اطراف برخی کهکشانها را در بر گرفته و از خود امواج رادیویی برمیتابانند. تا کنون، تنها حدود ۱۲ نمونه از این غولهای کیهانی که معمولاً ۱۰ تا ۲۰ برابر بزرگتر از کهکشان راه شیری به شمار میروند، مشاهده شده است.
دایره رادیویی تازه کشف شده که با نام RAD J131346.9+500320 شناخته میشود، به خاطر دو ویژگی خاص بسیار قابل توجه است. اولاً، این جرم از دو حلقه درهمتنیده تشکیل شده که شباهت بسیاری به یک دیاگرام ون دارند و این تنها دومین باری است که چنین ساختاری در کیهان شناسایی شده است. ثانیاً، این نمونه دورترین و پرانرژیترین نمونه از نوع خود تلقی میشود.
بیشتر بخوانید
کشف اولیه حلقهها بهدست داوطلبان در پروژه بینالمللی رصد نجوم RAD@home صورت گرفت و پس از آن، گروهی از دانشمندان حرفهای با استفاده از آرایه تلسکوپی LOFAR (شبکهای از رادیوتلسکوپها در اروپا) این کشف را تأیید کردند.
پراتیک داباده، اخترشناس از مرکز ملی پژوهشهای هستهای لهستان و یکی از نویسندگان مقاله، بر اهمیت این همکاری تأکید کرده و میگوید: «ظهور چنین ساختاری بهوسیله دانشمندان داوطلب، نشاندهندهی قدرت ایستادگی تشخیص الگوهای انسانی است، حتی در دورانی که یادگیری ماشینی در حال پررنگ شدن است.»
نظریههای قبلی، تشکیل دایرههای رادیویی عجیب را به امواج شوک ناشی از برخورد سیاهچالههای کلانجرم نسبت میدادند. اما ساختار جدید این جرم که دو حلقهاش در کنار یک فواره گازی قرار دارد، مفهومی نو را پیش میآورد. پژوهشگران اعتقاد دارند ممکن است این دایرهها از «ابربادهایی» ناشی شده باشند که از کهکشانهای مارپیچی درون آن به سمت بیرون جریان دارند. اگر این فرضیه درست باشد، میتواند دیدگاه ما را درباره سایر دایرههای رادیویی عجیب نیز تغییر دهد، هرچند برای تأیید این نظریه به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
علاوه بر این کشف عظیم، این همکاری همچنین منجر به شناسایی دو جرم دیگر نیز شده است: یکی کهکشان بزرگ با قطر سه میلیون سال نوری است که توسط یک حلقه رادیویی محاصره شده و دیگری کهکشان دیگری است که یکی از فوارههای قدرتمندش را احاطه کرده است. انتظار میرود رصدخانههایی چون ورا سی. روبین در آینده اطلاعات بیشتری از این ساختارهای اسرارآمیز کیهانی در دسترس قرار دهند.
جزئیات این کشف در مجلهی Monthly Notices of the Royal Astronomical Society منتشر شده است.
