فرایند برقراری ارتباط با بحرین و مصر در حال شروع است
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبهای با برنامه مردمدار، به تشریح خاطرات خود با شهید «حسین امیرعبداللهیان» وزیر خارجه فقید کشورمان، انجام عملیات وعده صادق، و روابط ایران با عربستان و کشورهای همسایه پرداخت.
عراقچی در آغاز به یاد شهید امیرعبداللهیان اشاره کرد و گفت: هرگز نمیتوانستم تصور کنم که روزی درباره «شهید امیرعبداللهیان» سخن بگویم، اما باید به خواستهای الهی تسلیم شویم. این موضوع به معنای افزایش مسئولیتها است. زمانی که انسان جانشین فردی میشود که در اوج شکوفایی بوده و ناگهان در پی یک حادثه به شهادت میرسد، احساس بار سنگینی میکند. من همواره دعا میکنم که خداوند ما را در بر عهدهگیری این مسئولیت یاری کند.
او به سابقه دوستی و آشناییشان اشاره کرد و افزود: دوستی ما به سالهای دور برمیگردد. هر دو در دانشکده وزارت خارجه تحصیل کردیم و به فاصله چند سال به وزارتخانه وارد شدیم. حوزه مأموریت شهید امیرعبداللهیان شامل جهان عرب و من در بخش سازمانهای بینالمللی بود. پیوند دوستی ما به مرور زمان بهویژه با ورود به شورای معاونین، بیشتر شد. من همیشه به تواضع و اخلاق نیک ایشان ارادت داشتم و همه او را دوست داشتند.
عراقچی ادامه داد: وقتی به وزارتخانه پیوست، وفاق و اقبال عمومی در وزارت خارجه درباره او وجود داشت و همگان بر این باور بودند که او یکی از بهترین انتخابهاست. ما از دولت یازدهم و در زمان دکتر صالحی به شورای معاونین پیوستیم و بیشتر از قبل با هم دیدار کردیم. ما در آن شورا به یکدیگر نزدیکتر بودیم و ایشان به دقت مسائل را پیگیری میکرد و جزئیاتی را مطرح میساخت که ممکن بود دیگران کمتر به آنها توجه کنند.
در خصوص اختلاف نظرها در دوران خود، عراقچی تاکید کرد: داشتن دیدگاههای مختلف نه تنها بد نیست بلکه به مفهوم بهبود و رسیدن به یک دیدگاه جامعتر است. در شورای معاونین این اختلافات با نگاهی مثبت مورد بحث قرار میگرفت و بهترین نتایج به دست میآمد. شهید امیرعبداللهیان از ردههای پایین وزارت خارجه به سمتهای بالاتر رسیده بود و به همین دلیل در بدنه این وزارتخانه مورد قبول واقع شده بود. ورود او آرامشی عمیق را در وزارت خارجه ایجاد کرد.
عراقچی در ادامه درباره چالشهای دولت سیزدهم صحبت کرد و گفت: این دوره با مسائل خاص خود همراه بود، از یک سو مذاکرات برای احیای برجام و از سوی دیگر مسائل ناشی از بحران اوکراین و اتهامات واردشده به ایران. شروع عملیات طوفانالاقصی نیز بخش اعظمی از سیاست خارجی ما را مختل کرد. تحرکات شهید امیرعبداللهیان در حمایت از ملت فلسطین در این برهه مشهود بود؛ پس از آن حمله به سفارت ما در دمشق و آغاز عملیات وعده صادق ۱ رخ داد. من همیشه به عملیات وعده صادق ۱ به عنوان مثال بارز و موفقی از میدان و دیپلماسی اشاره کردهام و شخصیت شهید امیرعبداللهیان در آن بسیار بارز بود.
ایران با اشاره به هماهنگی میان میدان و دیپلماسی اظهار داشت: پیش از عملیات، وزارت خارجه مواضع لازم را اتخاذ کرد. در حین عملکرد، پیامهایی منتقل شد و پس از خاتمه آن تماسهایی برقرار گردید تا پاسخ ما به اسرائیل به جنگ تمامعیار نینجامد. این اقدامات به نظر من موفقیتآمیز بود؛ همانطور که بعد از وعده صادق ۲ و سقوط سوریه، مشابه این صحنه دوباره رخ داد.
او در ادامه بیان کرد: موضوع میدان و دیپلماسی به هیچ عنوان مباحثی زائد نیست، بلکه اینها دو مقولهای هستند که یکدیگر را تکمیل میکنند و دیپلماسی معمولاً نتایج حاصل از میدان را مورد بررسی قرار میدهد.
عراقچی درباره دو سیاست دولت شهید رئیسی گفت: نخستین موضوع کار با سازمانهای منطقهای مانند شانگهای و بریکس است. شانگهای در دولت قبل آغاز شده بود، اما اقدام برای بریکس کاملاً به دولت شهید رئیسی تعلق دارد. این اقدام بسیار ارزشمندی بود که در زمان مناسب انجام شد و در غیر این صورت، فرصت پیوستن از دست میرفت. این یکی از دستاوردهای دولت شهید رئیسی است. در دیپلماسی همه چیز باید سر جای خود انجام شود.
او همچنین به دومین موضوع یعنی سیاست همسایگی اشاره کرد و گفت: در تاریخ جمهوری اسلامی همواره تلاش کردهایم با همسایگان خود روابط حسنهای داشته باشیم، اما در این دولت، اهمیت بیشتری به این مسأله داده شده و گامهای مؤثری برداشته شد. در دولت چهاردهم نیز این اقداماتی که صورت گرفت، بسیار عمدهتر و اثرگذارتر بود. اکنون شرایط همسایگی نسبت به سالهای گذشته به کلی تغییر کرده است.
عراقچی در خصوص سیاست همسایگی افزود: تاریخ سیاست جمهوری اسلامی بر این اساس است که همواره به دنبال ایجاد روابط مثبت با همسایگان بودهایم، اما در دوره شهید رئیسی، این موضوع تحت عنوان «سیاست همسایگی» به شدت مورد توجه قرار گرفت و در دولت چهاردهم گامهای بیشتری در این جهت برداشته شده. اکنون میتوان گفت شرایط ما در حوزه همسایگی به لحاظ کیفیت تغییرات چشمگیری داشته است.
وزیر امور خارجه در ادامه اشاره کرد: این سیاستی است که در دولت شهید رئیسی آغاز شد. روابط ما با کشورهای حاشیه خلیج فارس فراز و نشیبهای زیادی داشته و هزینههای بیشتری را به دنبال داشته است، که این موجب شده بود عدم اعتماد به جمهوری اسلامی آنها را به سمت دیگر قدرتها سوق دهد. اما با شروع سیاست حسن همسایگی، تحولی در این روند مشهود شد و روابط با عربستان به عنوان نمونهای برجسته نمایان شده است.
این دیپلمات ایرانی اضافه کرد: سیاستی که در دولت شهید رئیسی آغاز شد، شامل اعتمادسازی در روابط با همسایگان بود، به ویژه در عرصه خلیج فارس. باید بدانید که اعتمادسازی فرایندی دشوار و زمانبر است. در حالی که از بین بردن اعتماد بسیار آسان و فوری است، بازسازی آن کاری زمانبر است. ممکن است دو فرد برای رسیدن به اعتماد متقابل سالها در تلاش باشند، اما با یک اشتباه در یک شب ممکن است تمامی زحمات نابود شود.
او همچنین خاطرنشان کرد: به یاد دارید که چینیها بهعنوان واسطه وارد عمل شدند. اما اهداف چینیها، عربستان و همچنین ما موضوعات جداگانهای است که نیاز به بررسی و تحلیل دقیق دارد. این هم فرصتی بود که باید به موقع از آن استفاده میشد. مذاکراتی بین ما و عربستان در سطوح امنیتی در عراق قبل از این قضایا صورت گرفته بود. این روند از زمان دولت آقای روحانی آغاز و در دولت آقای رئیسی به سطح سیاسی رسید و دو طرف دریافتند که بهترین زمان برای برقراری روابط است.
وزیر امور خارجه با اشاره به وضعیت ارتقای روابط با بحرین و مصر خاطرنشان کرد: پرونده روابط با بحرین و عربستان بسیار به هم نزدیک است و بعد از برقراری ارتباط با عربستان، درخواستهایی برای ایجاد رابطه با بحرین نیز مطرح شده که در حال کار بر روی آن هستیم و امیدوارم به نتیجه برسد. ما همچنین ارتباطات بیشتری با مصر داریم و روسای جمهور دو کشور نیز چندین بار با یکدیگر دیدار کردهاند. وزرای خارجه نیز نزدیک به ۱۰ بار با یکدیگر ملاقات داشتهاند و تماسهای تلفنی مکرری صورت میگیرد.
او ادامه داد: با این حال، برقراری رسمی روابط هنوز نیاز به برخی اقدامات دارد و لازم است اعتماد بیشتری ساخته شود و شرایط میدانی و منطقهای فراهم گردد. به طور کلی، روندی که از دوره شهید رئیسی شروع شد، روندی مخاطبافته و مثبت است و همچنان ادامه دارد و نتایج آن به تدریج نمایانتر خواهد شد.
