حمله «مزراحی» مراکش به تسلط اشکنازی‌ها / گادی آیزنکوت؛ ژنرالی کم‌حرف و دوری گزین از رسانه‌ها که قصد پایان دادن به ۱۹ سال سلطه نتانیاهو را دارد
روزنامه یواس‌ای تودی به تحلیلی از وضعیت سیاسی متشنج تل‌آویو پرداخته و در آن، بسیاری از کارشناسان و شهروندان، گادی آیزنکوت، رئیس سابق ستاد کل ارتش اسرائیل و سرپرست حزب یشار را در تضاد با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی اسرائیل می‌دانند.
آیزنکوت، که ۶۶ سال سن دارد، در بیان خود صراحت دارد و رفتاری ساده و بی‌تکلف از خود نشان می‌دهد. او در تعاملات رسانه‌ای محتاط و کم‌حضور است و برخلاف چهره‌های غالب قدرت، رفتارهایی نزدیک به طبقات کارگری دارد.
او به بازی‌های پیچیدۀ سیاسی تمایلی نشان نمی‌دهد و صبوری نشان می‌دهد، مانند یک فرمانده نظامی در سنگر که منتظر اشتباهات محاسباتی دشمن است.
حزبی که او تأسیس و رهبری آن را بر عهده دارد، با نام «یشار» (Yashar!) شناخته می‌شود؛ کلمه‌ای عبری که در دایره‌المعارف سیاسی به معانی «راست‌قامت»، «صادق» و «سرراست» اشاره دارد.
شکستن محدودیت‌های طبقاتی؛ از تبار مزراحی تا شورش علیه النخبه‌گان اروپایی
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های بنیادی میان آیزنکوت و نتانیاهو، به موضوع تبار و هویت جغرافیایی برمی‌گردد.
آیزنکوت فرزند والدینی مهاجر از مراکش و خود از یهودیان مزراحی (خاورمیانه‌ای و شمال آفریقایی) است، در حالی که نتانیاهو با تبار اشکنازی و ریشه‌های لهستانی و لیتوانیایی شناخته می‌شود.
از زمان تأسیس ۷۸ ساله رژیم صهیونیستی، قدرت سیاسی را همواره الیت اشکنازی اروپایی در دست داشته و هیچ‌گاه شخصی از تبار مزراحی نتوانسته است به مقام نخست‌وزیری دست یابد.
شیرا افرون، پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه در مؤسسه رند (RAND)، در این رابطه می‌گوید که آیزنکوت به عنوان شخصیتی مورد اعتماد و متواضع، می‌تواند با طیف‌های مختلف اجتماعی ارتباط برقرار کند، به ویژه زمانی که بخشی از جامعه از تسلط زبان انگلیسی مجلل نتانیاهو و سبک ترسناکش از دشمنان خسته شده‌اند.
قمار انتخابات پس از طوفان؛ فرار از راست‌گرایی افراطی
انگیزه اصلی آیزنکوت برای دستیابی به بالاترین مقام‌های اجرایی، به گفته خود او «نجات اسرائیل» از عملکرد نتانیاهوست؛ شخصیتی که در طول ۱۹ سال از سه دهه گذشته قدرت را مدیریت کرده است.
در این مدت، دولت‌های تحت رهبری لیکود، سیاست‌ها را به سمت راست‌گرایی پیش برده و در تلاش برای اصلاحات قضایی به هدف انتصاب سیاسی قضات و محدود کردن استقلال نهادهای نظارتی برآمده‌اند.
همزمان، نتانیاهو با تکیه بر شرکای افراطی، اقدامات شهرک‌سازی در کرانه باختری را گسترش داده و با آغاز جنگی وسیع در غزه پس از عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جان هزاران غیرنظامی را گرفت؛ حادثه‌ای که به عنوان بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ اسرائیل شناخته شده و بسیاری از تحلیل‌گران او را عامل اصلی این رخداد می‌دانند.
در مقابل، حامیان نخست‌وزیر کنونی بر این نکته تأکید دارند که شیوه تهاجمی وی برای مقابله با دشمنان اهمیت بسیاری دارد.
اوفیر فالک، مشاور امور خارجی نتانیاهو، معتقد است که سوال کلیدی این است که چه کسی می‌تواند بهترین هماهنگی را با کاخ سفید در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ برای نهایی کردن اقدامات در قبال ایران ایجاد کند.
از فاجعه شخصی تا مسئولیت‌پذیری نظامی
دوره تحول‌آفرین در زندگی سیاسی و اجتماعی آیزنکوت زمانی رقم خورد که فرزندش گال آیزنکوت و دو برادرزاده‌اش در نبردهای زمینی غزه جان باختند.
گیورا اینبار، سرتیپ بازنشسته ارتش و یکی از فرماندهان ارشد سابق آیزنکوت، در خصوص ویژگی‌های شخصی او تأکید می‌کند که گادی همواره منافع کلی را بر منافع شخصی خود ترجیح می‌دهد.
آیزنکوت خود نیز در مورد تفاوت‌هایش با سبک رهبری نتانیاهو گفته است: «در نظامی‌گری به ما آموخته‌اند که هنگامی که اوضاع خوب پیش می‌رود، باید کسانی را که تلاش کرده‌اند به جلو بیاورید و وقتی که کارها به شکست منجر می‌شود، خود را پیش بیندازید و مسئولیت شکست را بپذیرید؛ رویکردی که به وضوح در تضاد با رفتار نتانیاهو در اجتناب از مسئولیت‌ها قرار دارد.»
دیپلماسی در زیر سایه دکترین ضاحیه؛ توهم صلح‌طلبی فرمانده
با وجود این رویکرد، تصور آیزنکوت به عنوان یک چهره صلح‌طلب یا مخالف نظامی‌گری، با واقعیت‌های سوابق ۴۰ ساله‌اش فاصله‌ای عمیق دارد.
او در طول انتفاضه دوم از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵، فرماندهی نیروهای عملیاتی در کرانه باختری را بر عهده داشت و در جنگ ۳۳ روزه سال ۲۰۰۶ علیه حزب‌الله لبنان نقش بسیار مهمی ایفا کرد.
از نظر تئوریک، آیزنکوت به عنوان معمار اصلی «دکترین ضاحیه» (Dahiya Doctrine) شناخته می‌شود؛ رویکردی مبتنی بر جنگ‌های نامتقارن و استفاده نامتناسب از قدرت آتش که هدف قرار دادن و تخریب سیستماتیک زیرساخت‌های غیرنظامی را به عنوان ابزاری برای تحميل هزینه به دشمن مجاز می‌شمارد؛ رویکردی که طی سال‌های اخیر در نوار غزه به اجرا در آمده است.
بیشتر بخوانید
>>>> نسل‌کشی جانشین نسل‌کش دیگر می‌شود؟ / همه چیز درباره گادی آیزنکوت؛ مراکشی‌تباری که می‌خواهد سلطه اشکنازی‌های غربی را بر اسرائیل بر هم بزند
با این حال، تفاوت‌های تاکتیکی روشنی میان او و راست‌گرایان ارتدوکس نظیر ایتمار بن‌گویر وجود دارد.
آیزنکوت میل بیشتری به گشایش مجاری دیپلماتیک با ایران نشان داده و بر اهمیت از سرگیری مناسبات کاربردی با تشکیلات خودگردان در کرانه باختری تأکید کرده و حتی در جریان مبارزات انتخاباتی، از اصطلاح «تروریسم یهودی» برای توصیف اعمال خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان علیه فلسطینی‌ها و مزارع آن‌ها استفاده کرده است.
بن‌بست شکننده پارلمانی و سایه انتخابات‌های بی‌پایان
اگرچه نظرسنجی‌های انتخاباتی حاکی از آن است که حزب «یشار» فاصله‌ای نسبت به حزب لیکود پیدا کرده است، اما راه رسیدن او به کرسی نخست‌وزیری بسیار پرچالش و پیچیده خواهد بود.
ساختار چندتکه کنست، هر دو ائتلاف راست‌گرا و میانه را وادار می‌کند به حزب‌هایی با گرایش‌های مختلف روی بیاورند تا کابینه‌ای تشکیل دهند؛ چالش‌های بنیادینی که ناظران را به این نتیجه رسانده که این انتخابات نیز ممکن است شروعی بر دور جدیدی از بن‌بست‌های ائتلافی و برگزاری انتخاباتی متوالی و بی‌پایان باشد.
۴۲/۴۲
