تقابل والت دیزنی با کمیته ضدکمونیسم؛ زمانی که سیاست به دنیای هالیوود نفوذ کرد

والت دیزنی در اذهان عمومی بیشتر به خاطر میکی‌ماوس، سفیدبرفی و خلق دنیای خیال‌انگیز مخصوص کودکان شناخته می‌شود؛ اما در تاریخ ۲۴ اکتبر ۱۹۴۷، این تهیه‌کننده و انیماتور آمریکایی در موقعیتی کاملاً متفاوت قرار گرفت. او در واشنگتن، در برابر کمیته فعالیت‌های ضدآمریکایی مجلس نمایندگان ایالات متحده حضور یافت و به ارائه شهادت در مورد نفوذ کمونیسم در صنعت سینما پرداخت.

در این جلسه، دیزنی تعدادی از فعالان صنفی و کارکنان سابق استودیوی خود را به ارتباط با کمونیسم متهم کرد؛ این اتهام‌ها در فضایی پر تنش ناشی از جنگ سرد مطرح شدند و بخشی از یک مناقشه وسیع‌تر در مورد آزادی‌های سیاسی و امنیت ملی در ایالات متحده به شمار می‌رفتند.

از میکی‌ماوس تا ساختار شواهد

در اکتبر ۱۹۴۷، هالیوود تنها با چالش‌های مربوط به رقابت استودیوها، فروش فیلم‌ها و تغییرات سلیقه‌های تماشاگران مواجه نبود. جنگ جهانی دوم به پایان رسیده بود و روابط میان ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی به سرعت رو به تیرگی می‌رفت. در چنین وضعیتی، نگرانی‌ها درباره نفوذ کمونیسم به عرصه‌های مختلف جامعه آمریکا، از جمله نهادهای دولتی، دانشگاه‌ها، و صنعت سرگرمی رشد پیدا کرده بود.

کمیته فعالیت‌های ضدآمریکایی مجلس نمایندگان ایالات متحده، که به اختصار «هواک» خوانده می‌شد، در همین فضای ملتهب، به تحقیق درباره نفوذ احتمالی کمونیسم در صنعت سینما پرداخت. اعضای این کمیته خواستار بررسی وضعیت حضور فعالان کمونیست در هالیوود و امکان بهره‌گیری از سینما برای ترویج ایده‌های سیاسی خود بودند. این تحقیقات، به ویژه به دلیل تأثیر سینما در شکل‌دهی به افکار عمومی، از اهمیت بیشتری نسبت به یک پرونده صنفی برخوردار بود.

والت دیزنی به عنوان یکی از شاهدان در صف مخالفان کمونیسم، در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۷ در این جلسه حاضر شد و درباره فعالیت‌های استودیوی خود، تجربه اعتصاب کارکنان در سال ۱۹۴۱ و آنچه تحت عنوان نفوذ کمونیسم در میان برخی فعالان صنفی برمی‌شمرد، توضیحاتی ارائه کرد.

اعتصاب قدیمی و اتهامات جدید

بخش عمده‌ای از شهادت دیزنی به منازعه‌ای مربوط می‌شد که شش سال پیش از آن استودیوی او را تحت تاثیر قرار داده بود. در سال ۱۹۴۱، گروهی از کارکنان استودیوی دیزنی در اقدامی اعتصابی به اوضاع اعتراض کردند؛ اعتراضی که در بستر اختلافات کارگری و نزاع بر سر نمایندگی صنفی کارکنان شکل گرفت.

دیزنی در جلسه کمیته اظهار داشت که این اعتصاب فقط یک اختلاف کارگری نبود و اتهام‌ها به گروهی کمونیستی مرتبط بود که در سازمان‌دهی آن دست داشتند. او به وضوح از هربرت سورل، یکی از فعالان صنفی در هالیوود، نام برد و ادعا کرد که او و برخی افراد وابسته به اتحادیه‌های کارگری به کمونیسم تعلق داشته‌اند. دیزنی همچنین به ذکر نام‌های دیوید هیلبِرمن و ویلیام پومرانس پرداخت.

اما باید توجه داشت که میان اظهارات دیزنی و واقعیت‌های تاریخی اثبات‌شده، فاصله‌ای وجود دارد. او در این جلسه دیدگاه و اظهارات خود را مطرح می‌کرد؛ صرف ادعای یک اتهام در مقابل کمیته به معنای واقعی بودن آن نیست. آنچه از نظر تاریخی اهمیت دارد، تأثیر این اظهارات در پدید آمدن فضای توهمات سیاسی و ارتباط میان اختلافات صنفی و اتهام‌های ایدئولوژیک در صنعت سینماست.

سکوت هالیوود ده؛ قیمت سکوت زندان شد

چند روز پس از شهادت دیزنی، گروهی از نویسندگان و فیلم‌سازان موضعی کاملاً متفاوت در برابر کمیته اتخاذ کردند. این گروه که بعدها به نام «هالیوود ده» مشهور شدند، از پاسخ به سؤالات کمیته در خصوص وابستگی‌های سیاسی خودداری کردند و روش تحقیقات را نقض‌کننده حقوق بنیادین شهروندان خواندند.

در این جمع، افرادی چون دالتون ترامبو، آلوا بسی، رینگ لاردنر جونیور و ادوارد دمیتریک به چشم می‌خوردند. آنها به خاطر نافرمانی از تحقیقات با اتهام توهین به کنگره مواجه شدند؛ ادعایی که نهایتاً منجر به زندانی شدن اعضای این گروه و محرومیت حرفه‌ای آنها گردید.

در نوامبر ۱۹۴۷، تعدادی از مدیران استودیوهای بزرگ هالیوود اعلام کردند که افرادی که با تحقیقات کمیته همکاری نکنند، استخدام نخواهند شد. این تصمیم به گسترش فهرست سیاه در صنعت سینما انجامید؛ فهرستی که نه تنها شامل اعضای هالیوود ده می‌شد، بلکه در سال‌های بعد بر تعداد بیشتری از نویسندگان، بازیگران، کارگردانان و دیگر فعالان عرصه سرگرمی نیز تأثیر گذاشت.

پیامدهای این دوره تنها جنبه‌های سیاسی نداشت. برای برخی از هنرمندان، از دست دادن شغل در استودیوهای بزرگ به معنای سال‌ها دور ماندن از حرفه‌ای بود که تمام زندگی خود را وقف آن کرده بودند. برخی با نام‌های مستعار یا از طریق همکاری با نویسندگان دیگر به فعالیت ادامه دادند؛ اما آسیب‌های وارده به اعتبار و مسیر شغلی‌شان به سادگی قابل جبران نبود.

میراثی فراتر از یک جلسه

شهادت والت دیزنی در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۷، به‌تنهایی نقطه آغاز فهرست سیاه هالیوود نبود؛ بلکه تحقیقات کمیته، فشارهای سیاسی و تصمیمات مدیران استودیوها به شکل‌گیری آن کمک کردند. با این حال، حضور یکی از برجسته‌ترین چهره‌های صنعت سرگرمی در مقام شاهدی همسو با تحقیقات، نشان‌دهنده این است که چگونه ترس‌های سیاسی توانستند به شکل‌گیری ساختار حرفه‌ای سینما نفوذ کنند.

مترجم: ریحانه اسکندری

منبع: آرشیو ملی آمریکا – متن شهادت والت دیزنی

۵۹۲۴۴