پیش‌بینی سازمان هواشناسی برای نیمه دوم آبان/ وضعیت بارندگی در تهران/ تفاوت قابل ملاحظه بارش‌ها در ایران و ترکیه
احد وظیفه، سرپرست مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، در مصاحبه‌ای با خبرنگار ایلنا به بررسی آخرین وضعیت پیش‌بینی‌های جوی کشور پرداخته و بیان کرد: پیش‌بینی‌های آب و هوایی برای دوره‌های زمانی بین ۱۰ روز تا دو هفته عمدتاً به وضعیت جوی مرتبط است؛ اما عناصر مهمی چون رطوبت خاک و دمای سطح آب دریاها برای تحلیل روندهای بلندمدت از اهمیت بالایی برخوردارند.
وی تصریح کرد: در هفته‌های اخیر، موج گرما به‌طور چشمگیری بخش وسیعی از خاورمیانه، آسیای میانه و حتی بعضی نواحی از روسیه را دستخوش تغییرات کرده است. در این مناطق عمدتاً شاهد هوای گرم و آسمان صاف به همراه کمبود بارش بوده‌ایم. این شرایط شامل کشورهایی مانند عراق، سوریه، کشورهای عربی، ایران، افغانستان و بخش‌هایی از آسیای میانه تا نواحی شمالی روسیه می‌شود.
وظیفه به ادامه‌ی وضعیت اظهار داشت که در مقابل، بخش‌هایی از اروپای غربی و ترکیه تحت تأثیر سیستم‌های بارشی قرار داشتند. حضور توده هوای گرم در منطقه ممانعت از حرکت سامانه‌های جوی واردشده از شرق مدیترانه به سمت شرق را فراهم کرده است و این امر فلات ایران و خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داده است.
وظیفه همچنین به احتمال بهبود وضعیت بارشی در روزهای آینده اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که این شرایط طی یک تا دو هفته آینده تغییر کند و سامانه‌های بارشی فعالی به کشور وارد شوند. در عین حال، پیش‌بینی شده است که در روزهای آتی امواج بارشی ضعیفی عمدتاً در نواحی غربی و شمالی کشور بروز کند. بارش‌ها در شمال کشور از وضعیت مناسب‌تری برخوردار خواهند بود، در حالی که در شمال‌غرب و غرب، پراکنده و ضعیف‌تر ارزیابی می‌شوند.
پیش‌بینی بارش‌های پاییزی به معنای وقوع قطعی سیل نیست
وی در ادامه به مسأله ال‌نینو و احتمال بارش‌هایی فراتر از میانگین در اواخر تابستان و اوایل پاییز پرداخت و خاطرنشان کرد: پیش‌بینی‌های فصلی به‌طور قطع معتبر نیستند و تنها محتمل‌ترین سناریوها را ارائه می‌دهند. بنابراین نمی‌توان به‌طور قطع اعلام کرد که بارش‌ها حتماً بیش از حد نرمال خواهند بود یا پدیده‌های نظیر سیل وقوع خواهند یافت.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور خاطرنشان کرد که پیش‌بینی دقیق‌تر پدیده‌های مانند بارش‌های شدید و سیلاب معمولاً در بازه‌های زمانی کوتاه‌تر و از طریق پیش‌بینی‌های روزانه، به ویژه یک هفته تا ۱۰ روز قبل از وقوع، امکان‌پذیر است. همچنین، پیش‌بینی بارش فراتر از نرمال در فصل پاییز به میانگین بارندگی کل این فصل اشاره دارد و نمی‌توان آن را به‌طور مستقیم به یک ماه یا یک بازه زمانی دو هفته‌ای تعمیم داد.
وظیفه همچنین با اشاره به اینکه بارش‌های ثبت‌شده در برخی نواحی کشور تا کنون در محدوده نرمال و حتی بالاتر از آن بوده است، افزود که نمی‌توان گفت پیش‌بینی‌های فصلی تاکنون به‌طور کامل نادرست بوده‌اند. با این وجود، انتظارات عمومی درباره آثار ال‌نینو به‌دلیل بازتاب‌های رسانه‌ای به طور غیرمعمولی زیاد شده است.
وی تأکید کرد که ال‌نینو به معنای وقوع حتمی سیل یا شرایط ترسالی نیست و تنها می‌تواند شانس بروز الگوهای بارشی خاصی را دستخوش تغییر کند. بر اساس پیش‌بینی‌های کنونی، انتظار می‌رود که پس از حدود دو هفته، سامانه‌های بارشی بهتری به کشور بیایند و در نیمه دوم پاییز، وضعیت بارندگی بهبود یابد.
تداوم هوای گرم‌تر از نرمال در هفته جاری و آینده
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در خصوص وضعیت بارش در تهران و سایر نواحی کشور اظهار کرد: در یک هفته تا ۱۰ روز آینده، بارش‌های ضعیفی، به‌ویژه در دامنه‌ها و ارتفاعات پیش‌بینی می‌شود، اما انتظار می‌رود بارش‌های گسترده‌تری بعد از حدود دو هفته آغاز شوند.
وی افزود: معمولاً، بارش‌های معنی‌دار در تهران و بسیاری از نقاط کشور از نیمه دوم پاییز شروع می‌شوند. به عقیده وی، تهران به‌طور معمول در مهرماه بارندگی زیادی ندارد، هر چند که بارش‌های اخیر در برخی مناطق در مقایسه با میانگین‌های تاریخی، عملکرد نسبتاً خوبی داشته‌اند. به طور کلی پیش‌بینی می‌شود که از نیمه دوم آبان، فعالیت سامانه‌های بارشی به‌ویژه در نواحی غربی و جنوب‌غربی کشور افزایش یابد.
وظیفه در مورد وضعیت دمای هوای کشور نیز بیان کرد که در ادامه هفته جاری و آینده، دمای هوا همچنان بالاتر از شرایط نرمال در این فصل خواهد بود. اگرچه روند کاهش دما مشاهده می‌شود، این کاهش به‌قدری نیست که موجب کاهش محسوس دما شود؛ بدین ترتیب، هوای گرم‌تر از معمول در روزهای آتی ادامه خواهد داشت.
چرا ترکیه پربارش‌تر از ایران است؟
وی همچنین به تفاوت وضعیت بارش در ایران و ترکیه و هم‌زمانی بارش‌های زیاد در ترکیه با خشکسالی در ایران پرداخت و گفت: اقلیم کشورها با یکدیگر تفاوت‌های چشمگیری دارد و این تفاوت‌ها تأثیر زیادی بر میزان و توزیع بارش دارند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور افزود: میانگین بارش سالانه ترکیه تقریباً ۵۷۰ میلی‌متر است؛ به این مفهوم که به‌طور متوسط، سالانه حدود ۵۷۰ لیتر بارش در هر مترمربع از این کشور ثبت می‌شود. در حالی که میانگین بارش سالانه ایران حدود ۲۳۵ میلی‌متر است که برابر با ۲۳۵ لیتر بارش در هر مترمربع در سال خواهد بود.
به گفته وی، این تفاوت ناشی از عوامل متعددی از جمله مسیر انتقال رطوبت، ویژگی‌های جغرافیایی، دسترسی به منابع آبی و نحوه تعامل و حرکت سیستم‌های جوی است. بنابراین، نمی‌توان تفاوت میزان بارش میان ایران و ترکیه را صرفاً به عملکرد یک سیستم بارشی یا یک عامل اقلیمی نسبت داد.
تفاوت چشمگیر بارش در کشورهای مختلف و مناطق ایران
وظیفه به تفاوت میانگین بارش در کشورهای مختلف اشاره کرد و گفت: میانگین بارش سالانه در امارات متحده عربی تقریباً ۷۰ میلی‌متر بوده که با اقلیم خشک و بیابانی این کشور همخوانی دارد. این رقم در ترکیه به حدود ۶۰۰ میلی‌متر می‌رسد؛ در سوییس، به دلیل ویژگی‌های کوهستانی و شرایط جوی، میانگین بارش سالانه تقریباً ۱۵۰۰ میلی‌متر است و در انگلیس نیز به حدود ۱۰۰۰ میلی‌متر می‌رسد.
وی افزود: در ایران نیز تفاوت‌های اقلیمی و بارشی قابل توجهی وجود دارد. مثلاً، میانگین بارش سالانه در استان گیلان به‌طور نزدیک به ۱۰۰۰ میلی‌متر است. در نواحی مرزی، از جمله آذربایجان غربی، نیز ویژگی‌های جغرافیایی، ناهمواری‌ها و مسیر انتقال رطوبت بر توزیع بارش تأثیرگذارند؛ به گونه‌ای که دامنه‌های کوهستانی معمولاً بارش بیشتری را دریافت می‌کنند، در حالی که در برخی از نواحی شرقی و اطراف دریای ارومیه، مقدار بارش کمتر است.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور تأکید کرد که این تفاوت‌ها نشان‌دهنده این است که میزان و توزیع بارش در هر ناحیه متأثر از چندین عامل اقلیمی، جغرافیایی و جوی است و برای ارزیابی وضعیت بارندگی و خشکسالی، شرایط هر منطقه باید به طور مستقل مورد بررسی قرار گیرد.
۴۷۴۷
