علت رونق کسب و کار شیادها در عرصه جراحی زیبایی چیست؟

طبق گزارشی که خبرآنلاین به نقل از روزنامه قدس منتشر کرده، جراح معروف در اینستاگرام نه تنها تخصصی در زمینه جراحی پلاستیک نداشت، بلکه به عنوان یک جراح عمومی نیز در بسیاری از عمل‌های زیبایی خودش دست به عمل نمی‌زد. بیمارانی که با هزینه‌های بالا و اعتماد کامل به او مراجعه می‌کردند، در واقع تحت عمل جراحی افرادی قرار می‌گرفتند که دستیار او بودند، افرادی که تنها مدرک دیپلم داشتند و هیچ مجوزی برای انجام جراحی بینی نداشتند.

متخلفی‌های عمده در جراحی‌های زیبایی

جلال غفارزاده، رئیس مرکز نظارت و اعتباربخشی امور درمان وزارت بهداشت، در گفت‌وگو با خبرنگار ما در خصوص روندهای معمول در اتاق عمل توضیح می‌دهد: حضور افراد کمکی در کنار جراح اصلی امری متداول و قابل قبول در سیستم درمانی کشور به شمار می‌آید. به‌طور کلی، جراح در اتاق عمل با یک تیم کامل شامل کمک‌جراح، متخصص بیهوشی، تکنسین‌ها و دیگر عوامل همکاری می‌کند؛ هر یک از این اعضا وظایف خاص و مشخصی دارند.

در مراکز آموزشی و درمانی، وجود دستیاران و رزیدنت‌ها نیز امری طبیعی و جزئی از فرآیند آموزشی به حساب می‌آید؛ افرادی که در عین یادگیری، به عنوان کمک‌رسان حرفه‌ای به جراح اصلی عمل می‌کنند. تمامی این موارد تحت چارچوب‌های مشخص و استانداردهای قابل قبول انجام می‌گیرد. در عین حال، مسئولیت اصلی هر عمل بر عهده جراح اصلی است و بسته به نوع عمل، مدت زمان و شرایط خاص، برخی از مراحل اولیه یا انتهایی ممکن است توسط کمک‌جراح انجام گیرد.

وی ادامه می‌دهد: مواردی که مربوط به انجام جراحی توسط افراد غیرمجاز است، عمدتاً در حیطه جراحی‌های زیبایی مشاهده می‌شود؛ هرچند این معضل خاص به این زمینه نیست، اما بیشترین تخلفات در این حوزه به چشم می‌خورد. تقاضای روزافزون برای جراحی‌های زیبایی به دلایل مختلف، که نیازمند بررسی دقیق‌تری است، یکی از علل اصلی ایجاد این پدیده شناخته می‌شود. در منابع معتبر پزشکی، اساساً واژه «زیبایی» به عنوان یک اقدام درمانی تعریف نشده و علم پزشکی مأموریت خاصی برای ایجاد زیبایی تعیین نکرده است. بر اساس گزارش‌های موجود، عمده تخلفات شناسایی‌شده به برخی عمل‌های زیبایی و تعداد محدودی از جراحی‌های دیگر مربوط می‌شود؛ مواردی که بعضاً با حضور افراد کم‌تجربه یا نیروهایی که وظیفه خدمت در مناطق کم‌برخوردار را دارند، در بیمارستان‌های خصوصی مشاهده می‌شود.

در مقابل، مراکز درمانی دولتی و آموزشی چنین ادعاهایی را تایید نمی‌کنند. بیمارستان‌های وابسته به نهادهای دولتی، مراکز دانشگاهی علوم پزشکی و بیمارستان‌های زیرمجموعه بیمه هیچ گزارشی مبنی بر وقوع چنین تخلفاتی ثبت نکرده‌اند. غفارزاده بر این باور است: طبق قوانین، مقررات و ضوابط موجود، این‌گونه اقدامات به‌طور واضح غیرقانونی است؛ زیرا تمامی افراد حاضر در یک عمل جراحی باید واجد شرایط خاص و قانونی باشند.

هرگونه تخطی از این قاعده، نشان‌دهنده مداخله غیرمجاز در حرفه پزشکی است؛ خواه این مداخله از جانب افرادی بدون صلاحیت باشد یا حتی پزشکی جوان که مجوز فعالیت در یک بیمارستان خصوصی را ندارد و به‌صورت غیرمجاز در آن‌جا مشغول به کار است. حتی اگر وی جراح باشد، حضور او در اتاق عمل از منظر قانونی تخلف محسوب می‌شود و با این موارد به‌طور جدی برخورد می‌گردد. بخش بزرگی از ریشه‌های این معضل به مشکلات اقتصادی برخی بیمارستان‌ها بازمی‌گردد.

با اینکه نظام سلامت، به ویژه بخش خصوصی، بعد از آزادسازی نرخ ارز و افزایش قیمت تجهیزات و ملزومات پزشکی با بحران اقتصادی و ناتوانی در پوشش هزینه‌ها مواجه شده و حتی برخی مراکز به ورشکستگی نزدیک‌اند، این مشکلات اقتصادی نباید به‌عنوان توجیهی برای چنین تخلفاتی عمل کند. وضعیت اقتصادی ممکن است بر رفتار برخی مراکز تأثیر منفی بگذارد، اما اکثریت جامعه پزشکی، چه در بخش دولتی و چه خصوصی، به همراه همکاران پیراپزشک، به‌طور قاطع با بروز این مشکلات مخالف‌اند و اجازه وقوع چنین اقداماتی را نمی‌دهند.
به گفته وی، در هر صورت، مجموعه‌ای از اقدامات اجرایی و قضایی برای مقابله با تخلفات اتاق عمل آغاز شده و به‌طور موازی پیش می‌رود. هماهنگی‌های مؤثری با مراجع قضایی و نهادهای مربوطه انجام شده تا افراد متخلف – هرچند شناسایی آن‌ها دشوار باشد – به‌طور دقیق شناسایی شده و واکنش‌های قانونی نسبت به آن‌ها انجام گیرد. در همین حال، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های زیادی در مورد ضوابط و مقررات اتاق‌های عمل منتشر و دوباره تأکید و به‌روز رسانی شده‌اند؛ از جمله محدودیت زمانی برای فعالیت اتاق‌های عمل که بر اساس آن، انجام جراحی‌های غیرضروری پس از ساعت ۱۰ شب ممنوع است. همچنین تعداد عمل‌های روزانه برای هر جراح مشخص و بر لزوم رعایت دقیق آن تأکید شده است. مسئولیت نظارت بر این موارد بار دیگر به مدیران مراکز درمانی یادآوری شده است. یک سامانه نظارتی جدید نیز در حال طراحی است؛ سامانه‌ای الکترونیکی و آنلاین که قرار است امکان رصد لحظه‌ای فعالیت‌ها را مهیا کرده و تخلفات احتمالی را در زمان وقوع شناسایی و ثبت کند.

17302