آب قابل انتقال از طالقان به تهران وجود ندارد و وضعیت آب این پایتخت به طور پیوسته در حال بدتر شدن است
براساس گزارش خبرآنلاین، در روزهای اخیر، قطعهای مکرر و چند ساعته آب در نقاط مختلف تهران، همزمان با کاهش بیسابقه ذخایر آبی پایتخت، زنگ خطری جدی را برای قابلیت این کلانشهر در مدیریت شبکه آبرسانی به صدا درآورده است. در چند روز گذشته، شهروندان تهرانی از قطع ناگهانی آب بهمدت پنج تا شش ساعت بدون اطلاع قبلی شکایت کرده و آن را نشانهای از ضعف در مدیریت منابع آبی و فرسودگی زیرساختها تلقی کردهاند.
سایت دیده بان در گزارشی اشاره کرد: براساس مشاهدات میدانی و گزارشهای مردمی، کاهش شدید منابع سطحی و زیرزمینی، منجر به افت فشار و اختلال در پایداری شبکه تأمین آب تهران شده است. این وضعیت حتی خانوارهایی که دارای منبع ذخیره آب هستند را نیز با چالش مواجه کرده، چرا که در صورت طولانی شدن زمان قطعی آب، مخازن موجود نیز بهسرعت خالی میشوند و پمپهای آب کارایی خود را از دست میدهند. شرکت آب و فاضلاب استان تهران نیز با تأیید وقوع اختلالات، اعلام کرده که برای رفع این مشکلات در حال اقدام است و از شهروندان خواسته تا با کاهش مصرفهای غیرضروری به تعادل شبکه کمک کنند.
در این راستا، محسن اردکانی، مدیرکل آبفای استان تهران، در روز پنجشنبه ۱۵ آبان، با ارائه دادههایی درباره کاهش بارندگیها در امسال و سال گذشته، بیان کرد: «در سال آبی گذشته (مهر ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۴)، تنها ۱۵۹ میلیمتر بارندگی در استان تهران به ثبت رسیده و حتی در مهر و آبان امسال، هیچ میلیمتر بارانی نیز نباریده است.» او افزود که میزان پرشدگی سدهای پنجگانه تهران به حدود ۱۱ درصد کاهش یافته و اگر سد طالقان را از محاسبات خارج کنیم، این رقم به تنها ۵ درصد خواهد رسید. حجم ذخایر سدها نیز از ۴۲۰ میلیون مترمکعب در زمان مشابه سال گذشته به ۲۵۲ میلیون مترمکعب شفاف شده است.
همزمان با این، روز پنجشنبه ۱۵ آبان، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در اظهاراتی هشداردهنده اعلام کرد که اگر خشکسالی و نبود بارندگی تا پایان پاییز ادامه یابد، احتمال جیرهبندی آب در پایتخت و حتی تخلیه تهران وجود دارد. او بر ضرورت مدیریت منابع آب تأکید و گفت: «اگر باران نبارد، باید از آذرماه آب را در تهران جیرهبندی کنیم و اگر بارندگی باز هم محقق نشود، دیگر آبی نخواهیم داشت و ناچار به تخلیه تهران خواهیم بود.» این اظهارات در شرایطی مطرح شده که پایتخت در شش سال گذشته با خشکسالی مواجه بوده و اکنون در یکی از خشکترین دورههای پنجاه سال اخیر قرار دارد و به بحران آبی بیسابقهای دچار شده است.
در همین راستا، چرایی بروز بحران آب کنونی در تهران، سناریوهای احتمالی آینده و راهکارهای فوری، میانمدت و بلندمدت برای مدیریت آب تهران، موضوع گفتوگویی میان رضا حاجی کریم، رئیس فدراسیون صنعت آب ایران، و دیده بان ایران است.
مشروح گفتوگوی رئیس فدراسیون صنعت آب ایران را در ادامه مطالعه کنید.
رضا حاجی کریم، رئیس فدراسیون صنعت آب ایران، در واکنش به اظهارات رئیسجمهور مبنی بر جیرهبندی آب در صورت عدم بارندگی تا آذرماه و احتمال تخلیه پایتخت، به دیده بان ایران گفت: واقعیت این است که وضعیت آب تهران حتی از نگرانیهایی که رئیسجمهور مطرح کردهاند، جدیتر است.
وی ادامه داد: متأسفانه در سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ فشار زیادی به منابع آب زیرزمینی تهران وارد شده و هماکنون شاهد افت شدید سطح سفرههای زیرزمینی هستیم. اگر فشارها برای سال دوم هم ادامه یابد، کار به شدت دشوار خواهد بود. در حال حاضر ۶۲ درصد تأمین آب تهران از منابع زیرزمینی و ۳۸ درصد از منابع سطحی تأمین میشود که این منابع نیز یا تقریباً تمام شدهاند یا در آستانه به اتمام رسیدن هستند.
واقعیت آب تهران حتی از آمارهای رسمی نگرانکنندهتر است
رئیس فدراسیون صنعت آب ایران درباره آمارهای نگرانکننده موجود از وضعیت ذخایر سدهای تهران اظهار داشت: آمارهایی که بهطور متوسط نشان میدهند سدهای تهران تنها ۵ درصد ذخیره دارند، چندان واقعیت را منعکس نمیکند و وضعیت فعلی واقعاً کمی ترسناکتر از آمارهای رسمی است. شرایط بهدقت همانطور که رئیسجمهور بیان کردهاند، منطقی است و اینکه ایشان این موضوع را به صراحت مطرح کردند، قابل تقدیر است؛ اگرچه این هشدار بسیار دیر ارائه شده است.
وی در ادامه با تأکید بر احتمال بسیار زیاد جیرهبندی آب تهران در آینده نزدیک افزود: به نظر میرسد جیرهبندی آب در تهران نه چندان دور به وقوع پیوسته و این کار باید مدتها پیش آغاز میشد. در جلسات مختلف با مدیران آب کشور، ما خواستار آغاز سریعتر جیرهبندی آب تهران بودهایم، هرچند این اقدام نیز مسائل خاص خود را دارد. جیرهبندی به این معناست که آب بهطور منطقهای و در ساعتهای مشخصی از روز قطع شود.
نیازمند زنجیره پیوستهای از اقدامات برای مدیریت آب تهران هستیم
حاجیکریم با بیان اینکه در تهران یا حتی کل ایران، یک اقدام بهتنهایی نمیتواند ما را از بحران آب نجات دهد، تصریح کرد: ما به زنجیرهای از اقدامات نیاز داریم؛ شامل استفاده از سیستمهای بازچرخانی، تغییر الگوهای توسعه، بهکارگیری ابزارهای کاهنده مصرف و آموزش همگانی به منظور کاهش مصرف. بهویژه در صدر این اقدامات، باید به اصلاح سیاستهای کشاورزی و کاهش مصرف آب در این حوزه توجه کرد.
وی تأکید کرد: این راهکارها ممکن است در کوتاهمدت عملی نشوند، اما برخی از آنها میتوانند در چند ماه تأثیرگذار باشند. بهعنوان مثال، میتوان در منطقههای پرجمعیت، از فاضلاب بازچرخانی شده برای مصارف گوناگونی مانند فضای سبز، برجهای خنککننده و فلاشتانکها استفاده کرد. در میانمدت نیز با بازنگری در سیاستهای کشاورزی، میتوان به کاهش مصرف آب در این بخش کمک کرد.
وی درباره سهم کشاورزی از آب مصرفی تهران بیان کرد: در سالی با بارندگی نرمال، تهران تقریباً ۱.۱ میلیارد مترمکعب آب مصرف میکند که عمدتاً مربوط به شرب بوده و تنها بخش کمتری به صنعت اختصاص دارد و ۶ تا ۸ درصد نیز به فضای سبز تعلق میگیرد. اما در یک سال نرمال، ۱.۸ میلیارد مترمکعب آب برای کشاورزی در استان تهران مصرف میشود، هرچند در سال آبی گذشته که با خشکسالی مواجه بودیم، این عدد به مراتب پایینتر بود.
انتقال آب از طالقان نمیتواند تهران را نجات دهد
حاجی کریم در پاسخ به سوالی درباره آخرین وضعیت پروژه انتقال آب از طالقان، که مسئولان در ماههای اخیر بارها از آن به عنوان راهحلی برای مدیریت بحران آب تهران یاد کردهاند، به دیده بان ایران گفت: متأسفانه برخی مسئولان گمان میکنند که این طرح میتواند تهران را نجات دهد؛ در حالی که طالقان نیز به بارشهای جوی وابسته است. بهطور طبیعی وقتی در طالقان بارندگی نمیشود، آبی برای پر کردن سد وجود ندارد. در حال حاضر سد طالقان نیز با خطر خشکی کامل مواجه است.
رئیس فدراسیون صنعت آب ایران افزود: اساساً سیاست انتقال آب، سیاستی ناکام است. با تلاشهای بیوقفه مدیران آب در وزارت نیرو، تابستان گذشته از قطعی آب جلوگیری شده، اما این تلاشها نیز محدودیتهایی دارد و امروز به نقطه بحران رسیدهایم؛ جایی که دیگر آبی برای انتقال باقی نمانده است.
از سالهای قبل درباره بحران آب تهران هشدار داده بودیم
حاجی کریم در پاسخ به این سؤال که آیا بروز چنین بحرانی در وضعیت آب تهران از گذشته قابل پیشبینی نبود، توضیح داد: ما سالهاست که درباره کاهش بارندگی به دلیل تغییرات اقلیمی، افت آبهای زیرزمینی و فرونشست زمین هشدار دادهایم. این وضعیت کاملاً قابل پیشبینی بود و ما سالهاست این پیشبینیها را با آمار و نمودار به مقامات کشور ارائه کردهایم. همچنین بارها هشدار دادهایم که نباید اجازه دهیم کشور به نقطه شکست برسد و شرایط را خطی نپنداریم، چرا که اوضاع بهطور تصاعدی رو به وخامت است.
رئیس فدراسیون صنعت آب ایران یادآوری کرد: مطالعات مرکز آب و کشاورزی اتاق بازرگانی و مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که چه در زمینه تغییرات اقلیمی و چه در حوزه مصرف، روندها خطی نیستند. اما متأسفانه در شرایط ضروری به این هشدارها توجه نشده تا به وضعیت کنونی دست یابیم.
باید جلوی هدررفت آب کشاورزی را در استان تهران بگیریم
حاجی کریم در پاسخ به سؤالی درباره راهکار نهایی برای مدیریت آب تهران به دیده بان ایران گفت: اگر فرض کنیم که امسال به هر سختی از بحران عبور کنیم و بارندگیهای زمستانی نیز مناسب باشد، راهکار نهایی این است که نباید اجازه دهیم ۳۰ میلیون مترمکعب از آب تهران صرف ساختوساز یا مصارف غیرضروری شود. آب شرب نباید در فلاشتانک مصرف شود و در تهران نباید ۱.۸ میلیارد مترمکعب آب برای کشاورزی مصرف گردد.
وی در پایان تأکید کرد: در استان تهران باید نظامی وجود داشته باشد که جلوی هدررفت آب کشاورزی را از طریق چاههای مجاز و غیرمجاز بگیرد.
۲۳۳۲۱۷
