بحران اجاره‌نشینی در ایران؛ دلیل چرخیدن هزینه‌ها به بیش از یک‌سوم درآمدها چیست؟
«استفان پریزنر»، رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران، امروز (سه‌شنبه، ۱۵ مهر) در مراسم گرامیداشت روز جهانی اسکان بشر، بیان کرد: “امروز فرصتی است برای تأمل و درنگ در مورد وضعیت مسکن در شهرهای بزرگ و کوچک و حق هر فرد برای دسترسی به یک سرپناه مناسب.” وی اضافه کرد: شعار جهانی امسال پیرامون رویارویی با چالش‌های شهری، ما را به تفکر در مورد مسائلی دعوت می‌کند که شهرها با آن مواجه‌اند؛ از جنگ و بحران‌های اقلیمی گرفته تا رشد سریع شهرنشینی، نابرابری و آوارگی. دبیرکل سازمان ملل همچنین یادآور شد که در دنیای به شدت شهری شده فعلی، شهرها به طور معمول بار سنگین بحران‌های روز را به دوش می‌کشند.
خبرگزاری مهر در گزارشی نوشت: وی تصریح کرد: “واقعیت این است که درگیری‌ها، ناپایداری سیاسی و وضعیت اضطراری اقلیمی تا به حال ۱۲۳ میلیون انسان را مجبور به ترک خانه‌هایشان کرده و بسیاری از این افراد در جستجوی امنیت به سوی شهرهای کوچک و بزرگ می‌روند، در حالی که این شهرها خود نیز تحت فشار هستند.” با این وجود، شهرها همانند مکان‌هایی هستند که راه‌حل‌های بسیاری در آن‌ها نهفته است. وقتی برنامه‌ریزی شهری به شکل جامع و مدنظر قرار گیرد، تازه‌واردان می‌توانند در رونق اقتصادی، تقویت جامعه‌ها و غنی‌سازی فرهنگ‌ها سهیم شوند.
رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران بر اهمیت این موضوع تأکید کرد و گفت: “امروز ما این روحیه تاب‌آوری را جشن می‌گیریم و از رهبری‌های دولتمردان محلی، شهرداران و نیروی جامعه‌های شهری، به ویژه زنان و جوانانی که در خط مقدم تغییرات قرار دارند، قدردانی می‌کنیم.”
پریزنر در ادامه مباحث خود به شرایط کشور اشاره کرد و گفت: “ایران، مانند بسیاری از کشورهای دیگر، در حال گذر از بحرانی جدی در حوزه مسکن است. میلیون‌ها خانواده با چالش‌هایی در خصوص دسترسی به مسکن مناسب مطابق با توان مالی‌شان روبرو هستند، به‌طوری که اجاره‌ها بیش از یک سوم درآمد خانوارها را می‌بلعند و به دلیل فشارهای اقتصادی و جمعیتی، سکونتگاه‌های غیررسمی به سرعت گسترش می‌یابند.”
۷۷ درصد ایرانیان در شهرها ساکن هستند
وی افزود: “بین سال‌های ۱۹۵۶ تا ۲۰۲۴، تعداد ساکنان شهری ایران ۱۱ برابر افزایش یافته و هم‌اکنون بیش از ۷۷ درصد از جمعیت کشور در شهرها زندگی می‌کنند. هر سال حدود یک میلیون نفر در داخل کشور جابه‌جا می‌شوند که این مهاجرت نشانه‌ای از یک نیروی اجتماعی و جمعیتی مهم است و اغلب به نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی اشاره دارد.”
پریزنر ادامه داد: “برآوردهای موجود نشان می‌دهد که برای تأمین نیاز مسکن، کاهش شرایط ناامن و ناکافی و تقویت بافت‌های شهری آسیب‌پذیر، بین ۵ تا ۸ میلیون واحد مسکونی ضروری است. به‌طور متوسط، یک خانواده شهری در ایران برای خرید یک آپارتمان معمولی باید چند دهه پس‌انداز کند.”
وی در ادامه گفت: “رویکرد دولت ایران در اولویت‌بندی موضوع مسکن در برنامه هفتم توسعه ملی تحسین‌برانگیز است. اهدافی همچون بهبود دسترسی به مسکن، کاهش زمان انتظار، کاهش بافت فرسوده شهری و پیشبرد روش‌های صنعتی در ساخت‌وساز، نمایانگر تعهد محکم به راه‌حل‌های جامع و پایدار است. این اهداف ملی با هدف یازدهم توسعه پایدار، که به تبدیل شهرها و سکونتگاه‌های انسانی به مکان‌هایی فراگیر، ایمن، تاب‌آور و پایدار اختصاص دارد، همسویی دارد.”
رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران همچنین به یادآوری پرداخت: “شبکه سازمان ملل در ایران از طریق برنامه اسکان بشر و نهادهای وابسته، سابقه‌ای طولانی در حمایت از تاب‌آوری شهری دارد. از جمله این اقدامات می‌توان به پروژه «بهتاب» برای تقویت بیمارستان‌ها در برابر زلزله و همکاری‌های اخیر در زمینه بازسازی شهری پس از بلایا و کاهش خطرات اشاره کرد. این تلاش‌ها تضمین می‌کند که شهرها در مواجهه با بحران‌ها، موتورهای بازیابی، عزت و امید باقی بمانند.”
وی همچنین ادامه داد: “این اقدامات تحت همکاری سازمان ملل برای تحقق اهداف توسعه پایدار در ایران صورت می‌پذیرد. این سند فعالیت‌های تمام آژانس‌ها، صندوق‌ها و برنامه‌های تابع سازمان ملل را در همکاری با دولت ایران در دوره پنج‌ساله ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷ هدایت می‌کند.”
برنامه هفتم توسعه ایران با اهداف توسعه پایدار همگام است
پریزنر خاطرنشان کرد: “سازمان ملل آماده است همکاری‌های خود را با دولت ایران، دانشگاه‌ها، جامعه مدنی و انجمن‌های حرفه‌ای برای تبدیل شهرها به مکان‌های امن، فراگیر و تاب‌آور برای همه ادامه دهد. با هماهنگ‌سازی برنامه هفتم توسعه ملی ایران و جنبش ملی مسکن با چارچوب همکاری سازمان ملل برای تحقق اهداف توسعه پایدار، می‌توانیم شبکه‌های شهری را بسازیم که تنها در مقابل بحران‌ها مقاوم‌تر باشند، بلکه به عدالت و توسعه پایدار نیز متعهد بمانند.”
در پایان، رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران تأکید کرد: “در روز جهانی اسکان بشر، باید دوباره بر مسئولیت مشترک خود برای تبدیل بحران‌ها به فرصت‌ها و ایجاد شهرهایی قوی‌تر، سبزتر و فراگیرتر تأکید کنیم، که واقعیات داشتن یک خانه را به تصویر بکشند.”
۲۱۷
