هر کیلوگرم مرغ به ۴۵۰ هزار تومان افزایش یافت/ خرید دو کیلو مرغ به ۹۰۰ هزار تومان خواهد رسید

بر اساس اطلاع‌رسانی خبرگزاری خبرآنلاین، در کنار افزایش قیمت مرغ برای مصرف‌کنندگان، مرغداران نیز از تشدید هزینه‌های نهاده‌ها، کمبود نقدینگی و زیان‌بار بودن فرایند تولید گلایه می‌کنند. این وضعیت با وجود افزایش ۹ درصدی تولید گوشت در ماه شهریور، به این پرسش پاسخ نمی‌دهد که چرا افزایش تولید نتوانسته است به ثبات قیمت‌ها و دسترسی بهتر مردم به این محصول منجر شود؟

اقتصادآنلاین گزارش داده است که مرغ به‌عنوان یکی از منابع اصلی تأمین پروتئین در سفره‌های ایرانی، به دلیل قیمت کمتر نسبت به گوشت قرمز، سهم بالایی در تغذیه خانوارها داشته است. با این حال، با افزایش هزینه‌های زندگی و رشد قیمت مواد غذایی، خرید این محصول برای بسیاری از خانوارها به چالشی مالی تبدیل شده است.

بر اساس بررسی‌های میدانی در برخی مراکز توزیع مرغ در نواحی غرب و مرکز تهران، هر کیلوگرم مرغ تازه کشتار روز با قیمت بین ۳۸۰ تا ۴۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. همچنین قیمت هر کیلوگرم سینه مرغ بدون استخوان ممتاز ۶۹۸ هزار تومان، سینه مرغ با استخوان و بدون پوست ۶۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان، ران کامل مرغ ممتاز ۴۸۰ هزار تومان و ران مرغ ۳۲۶ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شده است. قیمت هر کیلوگرم فیله مرغ گرم نیز ۵۵۰ هزار تومان گزارش شده است.

با توجه به این موارد، خرید دو کیلوگرم مرغ کامل با قیمت‌های مشاهده‌شده، بین ۷۶۰ تا ۹۰۰ هزار تومان برای مصرف‌کنندگان هزینه دارد؛ رقمی که می‌تواند بخش مهمی از بودجه غذایی خانوارهای با درآمد ثابت را تحت تأثیر قرار دهد. البته قیمت انواع بسته‌بندی شده و قطعات گوناگون مرغ با توجه به کیفیت، وزن، نوع بسته‌بندی و محل توزیع متفاوت است.

نقش حلقه‌های توزیع چقدر است؟

یکی از ابهامات موجود در بازار مرغ، فاصله میان قیمت‌های ادعا شده و نرخ‌هایی است که مصرف‌کنندگان در برخی فروشگاه‌ها و مراکز توزیع مشاهده می‌کنند.

بر اساس گزارشی که در تاریخ ۲۸ مهرماه از میادین میوه و تره‌بار منتشر شد، قیمت هر کیلوگرم مرغ گرم با تأیید وزارت جهاد کشاورزی از ۲۵۰ هزار تومان به ۳۲۰ هزار تومان افزایش یافته بود. همچنین در آن گزارش، قیمت‌های موجود در بازار بین ۲۶۰ تا ۳۴۰ هزار تومان ثبت شده بود.

مقایسه این ارقام با قیمت‌های مشاهده‌شده در برخی مراکز توزیع، وجود اختلاف قابل توجه در نرخ فروش مرغ را نشان می‌دهد. گرچه تفاوت کیفیت، هزینه حمل‌ونقل، نوع بسته‌بندی و مکان توزیع می‌تواند بخشی از این اختلاف را توجیه کند، سهم کشتارگاه‌ها، واحدهای بسته‌بندی، شبکه توزیع و خرده‌فروشی‌ها در قیمت نهایی هنوز نیاز به بررسی دارد.

در این شرایط، این سؤال پیش می‌آید که چرا با وجود افزایش قیمت پرداختی از سوی مصرف‌کنندگان، تعدادی از تولیدکنندگان همچنان از زیان‌ده بودن فعالیت‌های خود سخن می‌گویند؟ پاسخ به این پرسش باید در هزینه‌های واقعی تولید، قیمت‌های فروش در مراحل مختلف زنجیره و سهم هر بخش از قیمت نهایی جستجو شود.

افزایش هزینه نهاده‌ها و فشار نقدینگی بر مرغداران

درحالی‌که مصرف‌کنندگان با افزایش قیمت مرغ روبه‌رو هستند، تولیدکنندگان نیز از رشد هزینه‌های نهاده‌ها و نیاز فزاینده به سرمایه در گردش خبر می‌دهند؛ شرایطی که ادامه فعالیت اقتصادی واحدهای تولیدی را با چالش مواجه کرده است.

اکبر فتحی – معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی – در تاریخ ۲۶ مهرماه با اشاره به برنامه‌های این وزارتخانه برای بهبود وضعیت تولید اعلام کرد: ارتقاء بهره‌وری و بهبود کیفیت نهاده‌ها و خوراک دام و طیور می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های تولید، فاصله قیمت محصولات از تولید تا مصرف را نیز کمتر کند.

او همچنین از ارائه محصولات به‌صورت مستقیم و کوتاه کردن مسیر توزیع به‌عنوان راهکارهایی برای کاهش فاصله میان قیمت دریافتی تولیدکننده و مبلغ پرداختی مصرف‌کننده نام برد و از پیگیری برنامه‌های تأمین مالی با همکاری بانک کشاورزی، بانک تجارت و تشکل‌های تولیدی خبر داد.

فتحی در اظهارات دیگری به تبعات آزادسازی نرخ ارز اشاره کرد و گفت: نیاز صنعت دام و طیور به سرمایه در گردش پس از اجرای این سیاست حداقل چهار برابر افزایش یافته و این موضوع تأمین نقدینگی مورد نیاز تولیدکنندگان را به یکی از چالش‌های اساسی این صنعت تبدیل کرده است.

معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنین با تأکید بر ناکافی بودن روش‌های سنتی تأمین مالی بانکی، استفاده از ظرفیت بازار سرمایه، تأمین مالی زنجیره‌ای و مشارکت سایر بانک‌ها را برای حمایت از تولید ضروری دانست.

وی در تاریخ اول آبان‌ماه نیز بر تأمین به‌موقع نهاده‌ها، افزایش بهره‌وری، اصلاح سیاست‌های تنظیم بازار و اجتناب از قیمت‌گذاری دستوری تأکید کرد و افزود که افزایش پیش‌بینی‌پذیری شرایط بازار از الزامات پایداری تولید به شمار می‌رود.

مرغداران از زیان می‌گویند، مصرف‌کنندگان با قیمت‌های بالا مواجه‌اند

در کنار نظرات مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، فعالان صنعت مرغ‌داری نیز از افزایش هزینه‌های تولید و عدم تناسب قیمت فروش با هزینه‌های واقعی تولید خبر می‌دهند.

حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور، اخیراً اعلام کرده است: قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ زنده برای تولیدکننده حدود ۲۵۰ هزار تومان است، در حالی که مرغداران در مقاطعی محصول خود را به قیمت ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان به فروش رسانده‌اند.

او همچنین از افزایش قیمت نهاده‌ها خبر داد و بیان کرد: قیمت هر کیلوگرم ذرت در سامانه بازارگاه به حدود ۶۹ هزار تومان و قیمت کنجاله سویا به بیش از ۱۰۰ هزار تومان رسیده است؛ درحالی‌که این ارقام پیش از تغییر نرخ ارز به‌ترتیب حدود ۴۳ و ۷۰ هزار تومان بود.

البته این ارقام به وضعیت اعلام‌شده در همان زمان مربوط می‌شود و مقایسه آنها با قیمت مرغ کشتارشده یا قطعات بسته‌بندی‌شده در خرده‌فروشی‌ها، بدون توجه به تفاوت مراحل زنجیره تولید و توزیع، تصویری نادرست از میزان سود یا زیان هر بخش ارائه می‌دهد.

با این حال، کنار هم قرار دادن گزارش‌های مربوط به زیان مرغداران و قیمت‌های بالای پرداختی توسط مصرف‌کنندگان، ضرورت شفاف‌سازی سازوکار انتقال قیمت در زنجیره تولید تا مصرف را بیش از پیش روشن می‌کند؛ به‌ویژه اینکه مشخص نیست چه اندازه از قیمت نهایی محصول به هزینه تولید و چه مقدار به هزینه‌های مرتبط با کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع اختصاص دارد.

افزایش تولید هم مانع گرانی مرغ نشد

نکته حائز اهمیت در تحلیل وضعیت بازار مرغ این است که افزایش قیمت این محصول را نمی‌توان به‌تنهایی با کمبود تولید توضیح داد.

بر اساس گزارشی که مرکز آمار ایران در تاریخ ۲۶ مهرماه منتشر کرد، تولید گوشت انواع طیور در کشتارگاه‌های رسمی کشور در شهریور ۱۴۰۵ به ۲۴۳ هزار و ۸۶۶ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۹ درصد افزایش یافته است. از این مقدار، حدود ۲۳۷ هزار و ۷۲۲ تن به گوشت مرغ اختصاص دارد.

این آمار نشان‌دهنده رشد تولید ثبت‌شده گوشت طیور در کشتارگاه‌های رسمی است؛ اما به‌تنهایی افزایش تولید نمی‌تواند وضعیت قیمت‌ها را توجیه کند. هزینه‌های نهاده‌ها، کشتار و بسته‌بندی، حمل‌ونقل، شرایط توزیع و میزان تقاضای مؤثر نیز به‌طور جدی بر قیمت نهایی تأثیر می‌گذارند.

از طرفی، کاهش قدرت خرید خانوارها می‌تواند تقاضای مؤثر برای مرغ را تحت تأثیر قرار دهد؛ بدین معنی که با وجود نیاز غذایی، برخی از مصرف‌کنندگان توان مالی برای خرید مقدار لازم خود را نداشته باشند. در چنین وضعیتی، افزایش تولید لزوماً به معنای بهبود دسترسی برای تمامی خانوارها به این محصول نخواهد بود.

ضرورت هماهنگی سیاست‌های تولید و حمایت از مصرف‌کننده

آنچه در حال حاضر در بازار مرغ مشاهده می‌شود، یک مشکل فراتر از افزایش قیمت یک کالای خوراکی است. از یک سو خانوارهایی وجود دارند که به دلیل افزایش هزینه‌های زندگی ناچار به محدود کردن خرید محصولات پروتئینی هستند و از سوی دیگر تولیدکنندگانی که با افزایش هزینه‌های نهاده‌ها، کمبود نقدینگی و نوسانات بازار، روند فعالیت اقتصادی‌شان با مشکلاتی مواجه شده است.

در چنین شرایطی، تحلیل دقیق هزینه‌های تولید و توزیع، شفاف کردن قیمت‌ها در حلقه‌های مختلف زنجیره، تأمین به‌موقع نهاده‌ها و کاهش مسیر توزیع می‌تواند به کاهش برخی از ناهماهنگی‌های بازار یاری رساند. به‌علاوه، توجه به قدرت خرید خانوارها نیز بسیار حیاتی است؛ زیرا دسترسی به مواد غذایی لازم تنها به میزان تولید وابسته نیست و توان مالی مصرف‌کنندگان نیز در این باره نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

به نظر می‌رسد خروج از وضعیت فعلی بازار مرغ، نیازمند سیاست‌هایی است که هم‌زمان دو هدف را دنبال کند: اول، ایجاد شرایط اقتصادی مساعد برای تداوم تولید و دوم، فراهم آوردن امکان خرید محصولات پروتئینی با قیمتی متناسب با توان مالی خانوارها. در غیر این صورت، حتی افزایش تولید هم نمی‌تواند به تنهایی تضمین‌کننده دسترسی پایدار مردم به این کالای اساسی باشد.

۲۲۳۲۲۵