عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: پاکستان نمی‌تواند به مدت طولانی از همکاری با ایران دور بماند/ قیمت نفت ۱۱۵ دلاری ترامپ را به مذاکرات وامی‌دارد
احمد بخشایش اردستانی، نماینده کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر محدودیت‌های وضع شده بر مبادلات مرزی ایران از سوی تعدادی از همسایگان، بر این باور است که فشارهای ایالات متحده به منظور کاهش مسیرهای ارتباطی و تجاری ایران ادامه دارد.
بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط تابناک، او به لزوم تنوع در مبادی واردات کالا اشاره کرد و از ایران خواست تا در برابر این محدودیت‌های تجاری پاسخ مناسبی ارائه دهد. همچنین پیش‌بینی کرد که به دلیل نیازهای اقتصادی، پاکستان و عراق در نهایت با بازگشایی مسیرهای تجاری خود موافقت خواهند کرد.
بخشایش اردستانی با یادآوری فشارهای آمریکا بر کشورهای منطقه بیان داشت: آمریکایی‌ها بر کشورها فشار می‌آورند، زیرا به این باور رسیده‌اند که محاصره‌های دریایی و هوایی ایران را تکمیل کرده و اکنون به دنبال محدود کردن مسیرهای زمینی نیز می‌باشند.
او ادامه داد: ایران با نزدیک به ۱۵ الی ۱۶ کشور همسایه مرز مشترک دارد و برخی از این کشورها، به ویژه عراق و پاکستان، به دلیل نزدیکی جغرافیایی و روابط اقتصادی، ظرفیت برقراری مراوده زیاد با ایران را دارند. طبیعی به نظر می‌رسد که آمریکا به دنبال محدود کردن این مسیرهاست، در حالی‌که ممکن است برخی مسیرهای دیگر همچنان برقرار بمانند.
این نماینده مجلس بر اهمیت کاهش وابستگی تجاری به یک کشور خاص تأکید کرده و یادآور شد: بالاترین وابستگی تجاری ایران به امارات معطوف می‌شود و با ایجاد راه‌های جایگزین بیشتر برای واردات کالا و دستیابی به توافق با کشورهای دیگر، ایران می‌تواند امتیازهای بیشتری از امارات بگیرد.
بخشایش اردستانی ادامه داد: ایران باید چندین مسیر و مبادی مختلف را برای واردات کالا در نظر بگیرد و نباید بگذارد تجارت خارجی‌اش به یک مسیر خاص وابسته شود. افزایش گزینه‌ها برای تأمین کالاهای مورد نیاز موجب تقویت توانایی ایران در تعاملات اقتصادی خواهد شد.
این نماینده مجلس با ذکر تحولات اخیر در روابط ایران و پاکستان اظهار داشت: پاکستان در وضعیتی است که به کالاهای ایرانی نیاز دارد و تجارت با ایران برای آن حائز اهمیت است.
او درباره افزایش قیمت نفت و رسیدن آن به حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ دلار افزود: هنگامی که قیمت نفت به این سطوح می‌رسد، ایالات متحده ممکن است به منظور مدیریت وضعیت و کاهش قیمت‌ها، از ابزارهای میانجیگری و مذاکره بهره‌برداری کند.
به گفته او، پاکستان نیز در مواردی تلاش کرد که نقش میانجی را ایفا کند، اما به دنبال عدم دستیابی به نتایج مطلوب، اقداماتی در بخش مرزها انجام داد.
بخشایش اردستانی با تأکید بر شرایط بازگشایی یک‌طرفه مرزها بیان کرد: در این وضعیت، برخی از مبادلاتی که برای طرف پاکستانی حیاتی بود، ادامه یافت، اما برای ورود کالا از پاکستان به ایران محدودیت‌هایی اعمال شده است.
او تأکید کرد: ایران باید نسبت به چنین رفتارهایی پاسخ متناسبی بدهد. اگر پاکستان مرزهای خود را در قبال بخشی از مبادلات با ایران ببندد، ایران نیز می‌بایست از ابزارهای متقابل استفاده کند؛ چرا که پاکستان به کالاهای ایرانی نیاز دارد و ادامه محدودیت‌ها ممکن است برای اقتصاد آن کشور هزینه‌زا باشد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در خصوص جمعیت دو کشور گفت: ایران با حدود ۸۵ میلیون نفر جمعیت و پاکستان با جمعیتی بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ میلیون نفر قرار دارد. مبادلات تجاری برای بخش‌هایی از اقتصاد پاکستان اهمیت دارد و همین نیاز می‌تواند دلیلی برای بازگشت این کشور به سمت بازگشایی مسیرهای تجاری باشد.
بخشایش اردستانی پیش‌بینی کرد که پاکستان در نهایت مرزها را باز کند و افزود: اگر ایران بتواند به محدودیت‌های اعمال‌شده واکنش مناسبی نشان دهد، احتمال اینکه پاکستان زودتر به این نتیجه برسد که ادامه وضعیت کنونی به نفعش نیست، وجود دارد.
او همچنین به ادعای بی‌طرفی پاکستان در تحولات منطقه‌ای اشاره کرده و گفت: اگر کشوری ادعای بی‌طرفی می‌کند و سعی در ایفای نقش میانجی دارد، باید رفتار آن مطابق با این ادعا باشد و نمی‌توان از یک سو مدعی میانجیگری بود و از سوی دیگر با محدود کردن مرزها مانع رفت‌وآمد کالا شد.
بخشایش اردستانی ادامه داد: میانجیگری نیازمند بی‌طرفی است و زمانی که یک کشور در روابط تجاری خود با طرفین درگیر محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند، این پرسش مطرح می‌شود که آیا چنین رفتاری با نقش میانجی سازگار است یا خیر.
این نماینده مجلس همچنین درباره ارزیابی‌ها از توان کشورهای منطقه برای میانجیگری گفت: گذشته‌ها نیز برخی معتقد بودند که پاکستان، قطر و دیگر کشورهای منطقه با محدودیت‌هایی در این راستا مواجه هستند و از قدرت کافی برخوردار نیستند. بخشی از تحولات اخیر را می‌توان در چارچوب همین محدودیت‌ها مورد بررسی قرار داد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در خصوص وضعیت عراق گفت: به نظر من، عراق به زودی به سمت بازگشایی مسیرها گام خواهد برداشت.
او همچنین بر اشاره به تأثیر گروه‌های سیاسی و مذهبی نزدیک به ایران در عراق، افزود: انتظار دارم حشدالشعبی و گروه‌های نزدیک به ایران به همراه علما و مراجع، فشار بیشتری بر علی الزیدی؛ نخست وزیر عراق اعمال کنند تا محدودیت‌ها کاهش یابد.
بخشایش اردستانی همچنین با اشاره به فشارهای ایالات متحده بر دولت عراق گفت: دولت عراق نیز ملاحظات خاص خود را دارد؛ به‌عنوان مثال، بخشی از سازوکارهای مالی و نقل و انتقال دلار این کشور تحت تأثیر آمریکا قرار گرفته است. این موضوع می‌تواند بر تصمیم‌های دولت عراق تأثیر بگذارد.
او در عین حال تأکید کرد که ایران نباید صرفاً به بازگشایی مرزهای عراق یا پاکستان دل‌خوش باشد و باید همزمان به تقویت مسیرهای جایگزین بپردازد.
بخشایش اردستانی همچنین به پیامدهای احتمالی تغییر در روابط پاکستان با آمریکا اشاره کرد و گفت: روابط ایران و پاکستان از برخی جهات به روابط ایران و هند نیز مرتبط می‌شود و تغییر در مناسبات منطقه‌ای می‌تواند تأثیراتی بر این روابط بر جای بگذارد.
او اضافه کرد: در گذشته، زمانی که پاکستان از آمریکا ناراضی بود، به سمت چین و ایران تمایل بیشتری نشان می‌داد؛ در حالی که هند به ایالات متحده نزدیک‌تر می‌شد. اکنون اگر پاکستان به آمریکا نزدیک‌تر شود، ممکن است هند نیز در محاسبات خود، به ویژه در روابط با ایران و روسیه، اصلاحاتی انجام دهد.
این نماینده مجلس تصریح کرد: این موضوع به این معنا نیست که هند به طور کامل به سمت ایران حرکت خواهد کرد، اما تغییر شرایط می‌تواند زمینه‌ساز بهبود روابط تهران و دهلی‌نو باشد.
بخشایش اردستانی در ادامه با اشاره به رویکرد کشورهای غربی در قبال فشارهای اقتصادی گفت: اگر کشورهای غربی به این نتیجه برسند که فشارها تأثیری بر روی ایران ندارد و نمی‌تواند ایران را به زانو درآورد یا به مذاکرات بازگرداند، ممکن است به تدریج از ادامه این روند صرف‌نظر کنند.
او افزود: اگر آنها متوجه شوند که ادامه فشارها برایشان هزینه‌بر است و ایران نیز موضع خود را تغییر نمی‌دهد، ممکن است پس از مدتی در سیاست‌های خود تجدید نظر کرده و شدت محدودیت‌ها را کاهش دهند.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس بر این نکته تأکید کرد که ایران در چنین شرایطی باید به‌گونه‌ای فشارهای خارجی را مدیریت کرده و در عین حال، مسیرهای تجاری خود را متنوع سازد تا برای تأمین کالاهای اساسی به گزینه‌های بیشتری در دسترس باشد.
بخشایش اردستانی با تأکید بر تقویت مسیرهای شمالی کشور بیان کرد: ایران باید به‌منظور واردات کالاهای اساسی، بیش از پیش به مسیرهای شمالی، همانند روسیه و ترکمنستان، توجه کند و از ظرفیت‌های این کشورها برای تأمین نیازهای خود حداکثر استفاده را ببرد.
او افزود: اتکا به چندین مسیر متفاوت، امکان مدیریت محدودیت‌های احتمالی را افزایش می‌دهد و مانع می‌شود که بسته‌شدن یا محدود شدن یک مرز، تجارت خارجی کشور را به‌طور جدی با مشکل مواجه کند.
این نماینده مجلس تأکید کرد که تنوع در مبادی ورود کالا باید بخشی از سیاست تجاری کشور باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که فشارهای خارجی می‌تواند بر روابط اقتصادی ایران با همسایگان تأثیر بگذارد.
بخشایش اردستانی به بررسی روابط ایران و جمهوری آذربایجان پرداخت و اظهار داشت: یکی از مسائلی که ایران به‌تازگی نسبت به آن حساسیت بیشتری پیدا کرده، نوع روابط جمهوری آذربایجان با اسرائیل است.
او با اشاره به کوشش مسعود پزشکیان برای حفظ روابط شخصی و سیاسی با الهام علی‌اف بیان کرد: با وجود این تلاش‌ها، به نظر می‌رسد در ایران ارزیابی‌ها در مورد نزدیکی بیش از حد جمهوری آذربایجان به اسرائیل تقویت شده و این کشور در برخی جنبه‌ها سیاست نزدیکی به اسرائیل را دنبال می‌کند.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: پیش‌تر، تعدادی از مسئولان و افراد تأثیرگذار در دولت بر تأکید بر حفظ روابط با جمهوری آذربایجان متمرکز بودند و تمایلی به افزایش فشار بر این کشور نداشتند، اما به نظر می‌رسد در سطوح حاکمیت و دولت، حساسیت بیشتری نسبت به روابط باکو و تل‌آویو ایجاد شده است.
او تأکید کرد: نگرانی اصلی این است که توسعه روابط جمهوری آذربایجان با اسرائیل ممکن است برای ایران پیامدهای منفی به دنبال داشته باشد، ازاین‌رو باید در ارزیابی روابط با این کشور، ملاحظات امنیتی و منافع ملی ایران را مدنظر داشت.
بخشایش اردستانی همچنین به روابط تجاری ایران و امارات اشاره کرده و گفت: امارات در تلاش است از یک‌سو مسیر اصلی تجارت با ایران را کاهش دهد، اما از سوی دیگر، برخی مسیرهای جایگزین یا غیرمستقیم را باز نگه دارد تا همچنان اثرگذار بر جریان تجارت ایران باشد.
او ادامه داد: اگر بخش عمده‌ای از تجارت خارجی ایران به یک کشور وابسته شود، آن کشور می‌تواند از این وابستگی به‌عنوان ابزار فشار استفاده کند. بنابراین، ایران باید با ایجاد مسیرهای تجاری جایگزین، این امکان را محدود کند.
این نماینده مجلس تأکید کرد: هدف باید این باشد که وابستگی ساختاری تجارت ایران به امارات کاهش یابد و کشور بتواند کالاهای مورد نیاز خود را از مسیرهای متنوع‌تری تأمین کند. چنین رویکردی نه‌تنها به افزایش قدرت چانه‌زنی ایران کمک می‌کند، بلکه مانع از آن می‌شود که محدودیت‌های یک کشور به‌طور انحصاری بر بخش وسیعی از تجارت خارجی ایران تأثیر بگذارد.
بخشایش اردستانی در پایان به ارزیابی تهدیدهای نظامی نیز پرداخت و گفت: آمریکا در دوره اخیر بر تقویت توانمندی‌های موشکی و حملات هوایی و زمینی توجه بیشتری داشته و به همین خاطر، ایران باید جدیت بیشتری به تقویت پدافند هوایی خود بدهد.
او همچنین به احتمال گسترش درگیری‌های نظامی در منطقه و نقش برخی کشورهای عربی، به ویژه کویت، بر اهمیت توجه به مسیرهای احتمالی تهدید تأکید کرد.
۳۱۲۱۶
