افزایش قیمت خودرو، عرضه خودروهای فرسوده را کاهش داد/ قیمت جدید گواهی اسقاط هنوز مشخص نیست

حسن کریمیان، رئیس انجمن مراکز اسقاط خودروهای کشور، درباره وضعیت فعلی فعالیت مراکز اسقاط در ایران توضیح داد: در حال حاضر تعداد خودروهای اسقاط شده به مرز ۱۰۰ هزار دستگاه رسیده است که نسبت به سال گذشته کاهش نشان می‌دهد. اگرچه قیمت برگه اسقاط افزایش یافته، اما به دلیل عدم تطابق واقعی این ارقام با شرایط بازار، مالکان تمایلی به اسقاط ندارند.

اقتصادآنلاین در گزارشی به نقل از وی نوشت: در حال حاضر در بازار هیچ خودرویی به قیمت ۱۸۰ میلیون تومان وجود ندارد و مالکان ترجیح می‌دهند خودروهای فرسوده خود را با هزینه‌ای حدود ۱۰۰ میلیون تومان تعمیر کنند و به مدت زمان بیشتری از آن استفاده کنند. در عین حال، قیمت پایینی برای موتورسیکلت‌ها به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است؛ به عبارتی حتی با مبلغ اسقاط نمی‌توان یک موتورسیکلت خرید.

کریمیان در ادامه بیان کرد: مقرر شده که قیمت گواهی اسقاط خودرو تجدید نظر شود، اما این فرآیند نیاز به کارشناسی دقیق دارد. نخست باید قیمت‌های ملموس بازار شناسایی و به دقت ارزیابی شود و بعد در هیأت‌مدیره انجمن به بحث گذاشته شود تا به نرخی برسیم که هم برای مالک و مراجعه‌کننده منافع داشته باشد و هم فشار بیشتری بر روی مصرف‌کننده ایجاد نکند.

وی درباره تأثیر افزایش قیمت گواهی اسقاط بر هزینه‌های تولیدکنندگان خودرو گفت: باید توجه داشت که هزینه نهایی گواهی‌ها، به عهده خودروسازان نیست، بلکه این بار بر دوش مردم و خریداران نهایی خواهد بود. از یک طرف، دارندگان خودروهای فرسوده به یکی از کم‌درآمدترین قشرهای جامعه تعلق دارند و از سوی دیگر، خریداران خودروهای صفر نیز خود مردم هستند؛ از این رو باید به‌طور محتاط قیمت گواهی اسقاط را افزایش داد.

وی در پاسخ به سؤالی درباره قیمت جدید گواهی اسقاط گفت: هنوز نرخ پیشنهادی نهایی مشخص نشده و پس از انجام بررسی‌های کارشناسی، به احتمال زیاد در همین ماه جاری نرخ‌های جدید اعلام خواهد شد.

کریمیان با اشاره به کاهش ورود خودرو به مراکز اسقاط و پر نشدن ظرفیت‌ها اضافه کرد: مراکز اسقاط در کشور به طور کامل ظرفیت دارند، اما تعداد مراجعه‌کنندگان از سوی دارندگان خودروهای فرسوده بسیار کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که اگر پیشتر در هر مرکز روزانه ۱۰ مراجعه‌کننده داشتیم، اکنون این تعداد به یک یا دو مورد رسیده است؛ زیرا قیمت‌ها با واقعیت بازار مطابقت ندارد.

وی افزود: در استانداردهای جهانی، ارزش اسقاط باید ۲۰ درصد از قیمت یک خودرو باشد؛ اگر امروز میانگین قیمت خودروهای تولیدی را در نظر بگیریم، به ۲ میلیارد تومان می‌رسیم و ۲۰ درصد آن، معادل ۴۰۰ میلیون تومان است. اگر ارزش گواهی اسقاط به ۴۰۰ میلیون تومان تعیین شود، فروشنده و متقاضی اسقاط وجود خواهد داشت، اما پرداخت چنین رقمی برای خریداران خودروهای نو دشوار خواهد بود؛ بنابراین باید توازنی برقرار کرد تا هر دو طرف بهره‌مند شوند.

وی در ادامه اظهار داشت: در حال حاضر منابعی در قالب صندوق‌هایی مانند «سها» در دست وزارت صمت و سازمان‌های مرتبط قرار دارد که از سال گذشته باقی مانده و منابع جدید نیز به آن افزوده می‌شود. اگر این منابع برای نوسازی خودروهای فرسوده اختصاص یابد، می‌تواند راهگشا باشد.

کریمیان همچنین یادآور شد: برخی اقدامات پایلوت، مانند بهینه‌سازی انرژی در شهرها یا طرح تعویض موتور کولرها ممکن است مثبت باشد، اما نکته مهم رعایت اولویت در این مسائل است. موضوع خودروهای فرسوده به‌طور مستقیم با سلامت و مرگ و میر مردم مرتبط است؛ به‌طوری که بر اساس آمار رسمی وزارت بهداشت، سالانه ۵۰ هزار مورد مرگ زودهنگام به دلیل آلودگی هوا ثبت می‌شود و از حدود ۲۰ هزار کشته در تصادفات جاده‌ای، بیش از ۳۰ درصد، معادل ۷۰۰۰ نفر، به نقص فنی و فرسودگی خودرو نسبت داده می‌شود؛ بنابراین باید تخصیص منابع به نوسازی خودروهای فرسوده به‌طور قطع در اولویت قرار گیرد.

کریمیان در ادامه تأکید کرد: بررسی تراز مصرف و تولید خودرو و تأثیر آن بر ترافیک و هدررفت بنزین نشان می‌دهد که مصرف سالانه خودرو در کشور حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار دستگاه تخمین زده می‌شود، در حالی که تیراژ تولید سال گذشته حدود ۹۰۰ هزار دستگاه بوده و اگر طبق تکالیف برنامه هفتم توسعه، به بهترین حالت، سالانه ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از چرخه خارج شود، همچنان نسبت به حجم تولید خودروها، تعداد بیشتری خودرو به چرخه تردد اضافه خواهد شد. حتی اگر در سال جاری هدف ۵۰۰ هزار دستگاه محقق شود، بازهم تعداد خودروهای ورودی از خروجی بیشتر خواهد بود و این امر باعث افزایش ترافیک در شهرها خواهد شد. به علاوه، خودروهای فرسوده چندین برابر یک خودروی نو سوخت مصرف کرده و آلایندگی بسیار بیشتری تولید می‌کنند.

وی در پایان گفت: حدود ۴۰ درصد خودروهای جدید تولیدی و وارداتی به استان تهران وارد می‌شوند و تعداد زیادی خودرو نیز از شهرستان‌ها به پایتخت منتقل می‌شوند. دولت باید تمرکز اصلی خود را بر تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی و ارائه تسهیلات و وام‌های لازم برای نوسازی قرار دهد؛ زیرا در حال حاضر مالک خودروهای معمولی (به غیر از حمل و نقل عمومی مانند تاکسی) تنها ۱۸۰ میلیون تومان برای خودروی فرسوده خود دریافت می‌کند و هیچ‌گونه تسهیلاتی نیز برایش در نظر گرفته نمی‌شود، بنابراین باید انگیزه‌ای برای تحویل خودرو داشته باشد و دولت تنها با تخصیص بودجه و تسهیلات بانکی واقعی می‌تواند این فرآیند ملی را به حرکتی فعال تبدیل کند.