تئاتر عروسکی نیازمند اجرای مداوم است
بر اساس گزارش ایران‌تئاتر، مهدی شفیعی (معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، اتابک نادری (مدیر کل هنرهای نمایشی) و پوپک عظیم‌پور (دبیر بیست‌و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک) شب گذشته، در تاریخ بیست‌و هشتم مهر، با برگزاری نشستی در هتل باباطاهر، به گفت‌وگو و تبادل‌نظر با هنرمندان شرکت‌کننده در جشنواره عروسکی پرداختند.
پوپک عظیم‌پور، دبیر این دوره از جشنواره عروسکی، در آغاز سخنانش با خوش‌آمدگویی به هنرمندان و حاضرین، از زحمات و کوشش‌های گروه‌های حاضر در این رویداد تقدیر به عمل آورد.
او در ادامه با تأکید بر صحنه‌های شگفت‌انگیزی که هنرمندان با عروسک‌ها به تصویر کشیده‌اند، اظهار کرد: «برای من حیرت‌انگیز است که صحنه‌هایی که به واسطه عروسک‌ها ایجاد کرده‌اید، تا چه اندازه تاثیرگذار هستند. شما روحی به جسم‌های بی‌جان بخشیده‌اید و شور و هیجانی رقم زده‌اید. بازخوردهایی که ما دریافت کرده‌ایم بسیار مثبت بوده و مردم در این روزها از اجراها به شدت لذت برده‌اند. تجربه‌ای متفاوت برای آنها فراهم گشته و واقعاً باعث شادی و شعف آنها شده‌اید.»
پس از آن، اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی، گفت: «خوشحالم که در این دوران حساس و دشوار، جایی که صدای هنرمندان باید پیوندی با صدای مردم ایجاد کند و جلوه‌ای از انسجام، وحدت و روح زندگی را به نمایش بگذارد، حداقل در حد توان خودمان به این مسئله پرداخته‌ایم. ما به عنوان خدمتگزار در کنار شما، آفرینشگران، هستیم.»
مهدی شفیعی، معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این جلسه اظهار کرد: «خوشحالم که این جشنواره عروسکی با این کیفیت و ویژگی‌ها برگزار گردید و امید دارم که مورد استقبال و رضایت مخاطبان نیز قرار گرفته باشد. یکی از نگرانی‌های همیشگی من این بوده است که چرا تئاتر عروسکی هنوز نتوانسته است زیست‌بوم اصلی خود را پیدا کند و شاهد حیات مستمر آن بدون وابستگی به رویدادها باشیم. واضح است که بخشی از این مسأله ناشی از کمبود زیرساخت‌ها و نیازهای مدیریتی است که همیشه در محور بحث‌ها حضور دارد. اما خواهش من از هنرمندان این است که به عنوان متولیان اصلی تئاتر عروسکی، این موضوع را به‌طور جدی مد نظر قرار دهید.»
او افزود: «برگزاری رویدادها کاری ضروری و مثبت است، اما گاهی ممکن است ما را از وظایف اصلی‌مان منحرف کند. باید رویکردمان به‌گونه‌ای باشد که رویدادها در انتهای لیست اولویت‌ها قرار گیرند. ابتدا تئاتر عروسکی باید به ریشه‌های خود بازگردد و ارتباط مداوم و تنگاتنگی با مخاطب برقرار کند تا تأثیر فرهنگی و اجتماعی لازم را داشته باشد. یقیناً در پی آن، اقتصاد تئاتر و جذب پایدار مخاطب نیز شکل خواهد گرفت. هنگامی که این زیست‌بوم تثبیت شود، رویدادها صرفاً نقشی در ایجاد انگیزه و ارزیابی کیفی آثار ایفا خواهند کرد. تا زمانی که تئاتر عروسکی در صحنه‌های عمومی کشور جای نگیرد و از سطح جشنواره‌ای و مناسبتی فاصله نگیرد، نمی‌توان آن را در چرخه حرفه‌ای تثبیت کرد. امیدوارم با پیگیری ساختارهای مدیریتی، گام‌های موثری در این زمینه برداشته شود.»
در ادامه، هنرمندان حاضر در حوزه نمایش عروسکی به دغدغه‌های خود نظیر عدم رقابتی بودن جشنواره و درخواست برای ایجاد رقابت در سال‌های آینده به عنوان فرصتی برای دیده شدن تلاش‌های هنرمندان، مشکلات انجمن هنرهای نمایشی در استان‌ها و نیاز به بازنگری در اساسنامه آن، برگزاری کارگاه‌های آموزشی در سطح کشور، کمبود زیرساخت‌ها برای تمرین و اجرای آثار و نبود امنیت شغلی برای هنرمندان تئاتر اشاره کردند.
مهدی شفیعی همچنین بر لزوم اجرای مستمر آثار عروسکی و برقراری ارتباط پایدار میان هنرمندان و مخاطبان تأکید کرد و گفت: «تئاتر عروسکی باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد و وقتی شاهد اجراهای مستمر آن باشیم، می‌توان به آن امید داشت. باید مکان‌هایی وجود داشته باشد که مخاطبان بتوانند هر زمان که بخواهند، به تماشای تئاتر عروسکی بپردازند. این آثار نیز باید کیفیت و تأثیرگذاری لازم را داشته باشند تا بتوانند مخاطبان خود را جذب کنند و شبکه‌ای از مخاطبان شکل بگیرد.»
او در راستای موضوع اساسنامه انجمن هنرهای نمایشی اظهار داشت: «بدون شک، انجمن هنرهای نمایشی نیاز به بازنگری جدی دارد؛ نه تنها اساسنامه آن بلکه ساختار کنونی‌اش نیز باید به‌روز شود. ما در حال همکاری با آقای اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی در این زمینه هستیم. قطعاً اساسنامه با توجه به نیازهای روز اصلاح خواهد شد. هدف اصلی این است که انجمن در استان‌ها به شکل شبه‌صنفی سازماندهی شود. ایجاد یک شبکه قوی از تئاترهای سراسر کشور ضروری است و این شبکه به‌واقع یکی از دستاوردهای ارزشمند انجمن هنرهای نمایشی بوده که اکنون از دست رفته است. باید دوباره با همکاری یکدیگر این ظرفیت را احیا کنیم.»
این مدیر هنری همچنین به موضوع زیرساخت‌های تئاتر اشاره کرد و گفت: «یکی از مسائل دیگر در حوزه زیرساخت‌ها، کمبود پلاتوها است؛ فضاهایی که به دلیل هزینه کمتر، برای هنرمندان قابل دسترس‌تر بوده و مدیریت آنها آسان‌تر است. این فضاها در کشور ما کمبودی جدی دارند. ما با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در حال گفتگو بوده و ردیفی برای تقویت زیرساخت‌ها، به‌خصوص پلاتوها و گالری‌های هنرهای تجسمی در سراسر کشور ایجاد کرده‌ایم. امسال بخشی از این برنامه به اجرا درآمده و امیدواریم سال آینده با قدرت بیشتری ادامه یابد.»
معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه ظرفیت ما در حوزه هنر، از نظر منابع انسانی، زیرساخت‌ها و به‌ویژه از نظر مخاطب، امروز در وضعیت مناسبی قرار دارد، افزود: هر یک از این زمینه‌ها نسبت به گذشته گسترش بیشتری یافته‌اند، اما هنوز این قسمت‌ها با هم پیوند برقرار نکرده‌اند.
شفیعی ادامه داد: «این شبکه و زیست‌بوم باید مورد اصلاح و بازسازی قرار گیرد. لازم است هر سه ضلع به یکدیگر مرتبط شوند؛ زیرساخت‌ها باید به گروه‌های نمایشی متصل شوند، گروه‌ها باید به‌تدریج مخاطب جذب کنند و مخاطبان نیز در بستر شبکه‌های مختلف با آثار ارتباط برقرار کنند.»
این مدیر فرهنگی همچنین به وضعیت ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در استان‌ها اشاره کرده و گفت: «ادارات کل ارشاد در استان‌ها به دلایل متعددی در حال حاضر نسبت به گذشته ضعیف‌تر شده و توانایی بالایی ندارند. باید کلیه توان مدیریتی استان را برای حمایت از هنر به کار بگیریم.»
او در مورد تشکیل شورای عالی هنر و ادبیات افزود: «حدود دو یا سه هفته پیش، شورای عالی هنر و ادبیات با ریاست معاون اول رئیس‌جمهور مستقر شد. در این شورا نمایندگان چهار وزارتخانه و تعدادی از هنرمندان و رؤسای خانه‌های تخصصی هنر، از جمله خانه تئاتر، خانه هنرهای تجسمی و خانه موسیقی، حضور دارند. علاوه بر این، شش هنرمند شناخته‌شده و نمایندگان از دستگاه‌های فرهنگی و اقتصادی نیز در این شورا حضور دارند. این شورا در استان‌ها نیز شعبه‌هایی دارد و جلسات آن با حضور هنرمندان و مدیران به ریاست استاندار برپا می‌گردد تا زمینه تقویت هنر در استان‌ها فراهم آید. وقتی استاندار در حمایت از هنر فعال باشد، می‌توان از ظرفیت‌های او برای توسعه زیرساخت‌ها و تأمین مالی هنر بهره برد.»
شفیعی همچنین تأمین اعتبار برای تولید آثار نمایشی را یکی از مسائل حائز اهمیت این حوزه عنوان کرد و گفت: «یکی از مسائل حیاتی، تأمین اعتبار برای تولید تئاتر است. متأسفانه در استان تئاتر، مشابه سینما، توجه کافی به اعتبار تولید نشده است. در برنامه هفتم، دولت ملزم شده که بیست اثر بزرگ سینمایی با موضوعات مشخص تولید کند، ولی اعتبارات تئاتر به شکل کلی و محدودی تخصیص داده می‌شود. به طور کلی، ممکن است اعتبار تخصیص یافته به اندازه یک‌چهارم هزینه تولید یک فیلم سینمایی بلند باشد.»
او همچنین در پاسخ به این وضعیت، برنامه‌های در دست پیگیری را مطرح کرد و گفت: «یکی از اقداماتی که در حال پیگیری آن هستیم و امیدواریم به نتیجه برسد، ایجاد ردیف مشخص برای تولید تئاتر با اعتبارات مشخص است. این ظرفیت می‌تواند گفت‌وگو ما با دستگاه‌های اجرایی و سیاست‌گذار را دگرگون کند. ما در حال پیشبرد این موضوع از طریق ارتباط با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و شورای عالی هنر هستیم و به نتایج خوبی دست یافته‌ایم.»
مهدی شفیعی در پایان کلامش گفت: «تمامی این تلاش‌ها زمانی مؤثر خواهند بود که تئاتر برای مردم تولید شود و به مسئولیت اجتماعی خود توجه کافی داشته باشد. تئاتر باید به گردش اقتصادی اعتنا کند؛ نه به معنای اینکه صرفاً بر اقتصاد متمرکز شود، بلکه باید به مخاطب و جامعه توجه داشته و در کنار آن، گردش اقتصادی نیز شکل بگیرد. تئاتر بایستی مسائل اجتماعی را مطرح کرده و در حل معضلات جامعه نقش ایفا کند. زمانی که به این مرحله برسیم، نه تنها نهاد قوی‌تری خواهیم بود، بلکه جایگاه اثرگذارتر و جدی‌تری نیز برای هنرمندان و تئاتر در اجتماع خواهیم داشت.»
59243
