طرح نوین سوخت‌گیری به ۱۸۰ پمپ بنزین در تهران رسید/ کارت‌های اضطراری سوخت دارای شناسه خواهند شد
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، در اوایل مهرماه از اجرای آزمایشی طرح شناسایی کارت‌های اضطراری در ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران خبر داد. این طرح به کاربران این امکان را می‌دهد که با قرار دادن کارت بانکی شخصی خود در دستگاه کارت‌خوان (POS) و پس از تأیید هویت، بدون واسطه اقدام به سوخت‌گیری کنند. مسئولان تأکید دارند که این روش می‌تواند سرعت فرآیند سوخت‌گیری را افزایش دهد و بار مسئولیت جایگاه‌داران را در این زمینه به حداقل برساند. هدف اصلی این طرح، علاوه بر تسهیل در فرآیند سوخت‌گیری، افزایش شفافیت در داده‌های هویتی و مکانی و همچنین فراهم آوردن زمینه‌ای برای بهینه‌سازی مدیریت مصرف و جلوگیری از انحراف در مصرف سوخت است.
در همین راستا، عباس باصفا – مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور اشاره کرد که کارت‌های اضطراری در گذشته به‌طور محدود برای جلوگیری از مشکلات سوخت‌گیری افرادی که کارت هوشمند خود را فراموش کرده بودند، به کار گرفته می‌شد. اما در سال‌های اخیر به‌خاطر گرانی سوخت در کشورهای همسایه، سوءاستفاده از این کارت‌ها به شدت افزایش یافته است.
وی افزود: در ماه‌های اخیر، حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از سوخت‌گیری‌ها در جایگاه‌ها توسط این کارت‌ها انجام شده که از بررسی‌هایی که انجام داده‌ایم، مشخص گردید که سهم قابل توجهی از عرضه خارج از شبکه سوخت از طریق این کارت‌ها صورت می‌گیرد؛ کارت‌هایی که هویت استفاده‌کنندگان آنها نامشخص است و هیچ اطلاعاتی درباره نوع و مقصد مصرف این سوخت وجود ندارد. بنابراین، از سال گذشته به دنبال پیاده‌سازی طرحی بودیم تا تراکنش‌های مربوط به این کارت‌ها را شناسایی کنیم و اطمینان حاصل کنیم که چه افرادی، در کجا و برای چه مقاصدی از این کارت‌ها استفاده می‌کنند.
باصفا با اشاره به بررسی گزینه‌های مختلف برای پیاده‌سازی این طرح گفت: در طول یک سال اخیر، مدل‌های مختلفی مورد بررسی قرار گرفت که برخی از آنها توسط دانشگاه‌ها و برخی دیگر از طرف شرکت‌های دانش‌بنیان توسعه یافته بودند. هر یک از این مدل‌ها دارای نقاط قوت و ضعف بودند تا اینکه در نهایت همکاران ما در مدیریت سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش، با بیش از ۲۰ سال تجربه در این حوزه، به مدل کنونی دست یافتند.
وی تأکید کرد: حدود یک ماه است که مرحله آزمایشی این طرح را در تهران شروع کرده‌ایم. همچنین، بر اساس برنامه ششم توسعه و به استناد بند(ب) ماده(۴۶) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم، شناسه‌دار کردن تراکنش‌ها به‌عنوان یک تکلیف قانونی برای شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و وزارت نفت تعیین شده است؛ بعلاوه، قانون بودجه استفاده ۹۵ درصدی از کارت‌های هوشمند سوخت را نیز به‌طور صریح تأکید کرده است.
اجراي آزمايشي طرح در تهران
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور اظهار داشت که نتایج اجرای این طرح به‌صورت روزانه مورد بررسی و کنترل قرار می‌گیرد و تصریح کرد: اطلاعات مربوط به اجرای این طرح از آغاز آن تاکنون جمع‌آوری شده و به‌زودی گزارشی کامل از تأثیرگذاری آن منتشر خواهد شد.
باصفا توضیح داد: یکی از چالش‌هایی که در مراحل ابتدایی با آن روبه‌رو بودیم، پرداخت پیش‌پرداخت بود، به این معنا که فرد قبل از سوخت‌گیری می‌بایست هزینه سوخت را پرداخت کند. این موضوع مسائل زیادی را ایجاد کرد؛ برای مثال، فرد توکن ۲۵ لیتری دریافت می‌کرد و هزینه آن را می‌پرداخت، اما پس از سوخت‌گیری متوجه می‌شد که باک خودرو بیش از ۲۰ لیتر ظرفیت ندارد. در اینصورت، هزینه ۵ لیتر سوخت پرداخت شده بود، اما امکان برگشت آن وجود نداشت و این مسئله موجب اعتراض مردم می‌شد.
وی افزود: از سوی دیگر، برخی افراد تمایل داشتند هزینه سوخت را به‌صورت نقدی پرداخت کنند، ولی تا زمانی که پرداخت انجام نمی‌شد، توکن در اختیارشان قرار نمی‌گرفت. بعضی دیگر نیز می‌گفتند که احراز هویت را با کارت بانکی انجام می‌دهند اما موجودی کافی برای انجام پرداخت ندارند و مایل بودند از کارت هدیه استفاده کنند؛ این موارد نیز از جمله چالش‌های واقعی به شمار می‌رفت.
باصفا گفت: برای کاهش زمان فرایند و اجرای همزمان احراز هویت و پرداخت، ابتدا تلاش کردیم تا هر دو فرایند را به‌طور همزمان انجام دهیم، اما به دلیل چالش‌های موجود ناچار شدیم که مدل اجرایی را تغییر دهیم. اکنون فرد ابتدا توکن دریافت می‌کند، سپس سوخت‌گیری را انجام می‌دهد و در نهایت بر اساس میزان سوخت برداشت شده، هزینه را پرداخت می‌کند. لازم است که مالکین به این نکته بسیار توجه کنند که تا زمانی که فرآیند سوخت‌گیری کامل نشده، وجهی را پرداخت نکنند.
هزینه ۱۰۰۰ تومان در این فرآیند چه معنایی دارد؟
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور درباره هزینه‌ای که در این فرآیند دریافت می‌شود، بیان کرد: هزینه‌ای که هم‌اکنون دریافت می‌شود، به حساب شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی یا دولت واریز نمی‌شود، بلکه مختص شرکت‌هایی است که خدمات این فرآیند را ارائه می‌دهند. در همه‌جای دنیا، شرکت‌های ارائه‌دهنده چنین خدماتی هزینه‌هایی را بابت زیرساخت، ارتباطات، پشتیبانی و نگهداری تجهیزات دریافت می‌کنند.
باصفا با اشاره به مبلغ ۱۰۰۰ تومان کسرشده در این فرآیند افزود: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، بانک‌ها تا سقف پنج هزار تومان را برای هزینه‌های مربوط به احراز هویت و انجام خدمات به‌عنوان کارمزد دریافت می‌کنند. به همین دلیل این امر در دیگر خدمات کشور نیز مشاهده می‌شود، حتی برای انتقال وجه نیز کارمزد مختص به خود کسر می‌شود. در این طرح نیز هزینه‌هایی نظیر تأمین تجهیزات زیرساخت، مجموعه‌ای از نیروی انسانی فعال در تمام ساعات شبانه‌روز و هزینه‌های مصرفی دستگاه‌ها وجود دارد و قیمت هر دستگاه نیز نزدیک به ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان است.
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور تأکید کرد: این هزینه به هیچ‌وجه به معنای سودآوری نیست و تنها بخشی از هزینه‌های مربوط به پشتیبانی و نگهداری خدمات را تأمین می‌کند. ضمن اینکه از شرکت‌ها خواسته‌ایم که مبالغ دریافتی باید به چرخه خدمات‌رسانی به مردم بازگردانده شود و به‌عنوان سود تلقی نگردد.
تکمیل طرح در جایگاه‌های تهران
باصفا در مورد آخرین وضعیت طرح در تهران گفت: تاکنون این طرح در ۱۸۰ جایگاه عملیاتی شده و امیدواریم که طی دو روز آینده این طرح در تمام سطح شهر تهران به اجرا درآید. تکلیف قانونی ما این است که این طرح را هرچه سریع‌تر در تمامی نقاط تهران پیاده‌سازی کنیم. پروژه مذکور به‌طور فعلی از مرحله آزمایشی خارج گردیده و وارد فاز اجرایی شده است. پس از تکمیل طرح در تهران، اجرای آن را در کلان‌شهرهای کشور آغاز کرده و در تلاشیم تا طبق برنامه زمان‌بندی، آن را در سرتاسر کشور عملیاتی نماییم.
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور با بیان اینکه در حال حاضر هیچ محدودیتی برای کارت‌های بانکی در نظر گرفته نشده، تصریح کرد: فعلاً هیچ سیاست محدودکننده‌ای در این زمینه وجود ندارد و هر کارت بانکی معتبری می‌تواند برای تأیید هویت استفاده گردد. در این فاز، هدف ما ارزیابی عملکرد سامانه، شناسایی چالش‌ها و رفع مشکلات احتمالی است.
وی افزوده است: یکی از اقدامات انجام‌شده در این مرحله، حذف محدودیت ۲۵۵ تراکنش روزانه برای کارت‌های اضطراری بوده است، تا شهروندان بتوانند در هر زمان که به جایگاه مراجعه می‌کنند، سوخت دریافت نمایند.
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور با تأکید بر اینکه هدف اولیه از شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت‌های اضطراری، جلوگیری از عرضه خارج از شبکه و رساندن سوخت به مصرف‌کننده اصلی است، ابراز داشت: نتایج اجرای طرح را در روزهای آینده به اطلاع عموم خواهیم رساند. به‌طور طبیعی، هر طرح جدید در ابتدای اجرا ممکن است با چالش‌هایی روبه‌رو باشد، زیرا ممکن است مردم یا اپراتورهای جایگاه‌ها هنوز با فرآیند جدید آشنا نباشند.
وی اضافه کرد: به یاد داریم که زمانی که کارت هوشمند سوخت برای نخستین بار به مرحله اجرا درآمد، مردم با سوالات و مشکلاتی درگیر بودند، از جمله این که چرا باید کارت را در دستگاه وارد کنند یا رمز بزنند، اما به تدریج این فرایند جاافتاد. اکنون نیز بایستی مدیریت مصرف سوخت را انجام دهیم و از قاچاق و عرضه خارج از شبکه جلوگیری کنیم.
باصفا در پایان با قدردانی از تلاش‌های اپراتورهای جایگاه‌ها خاطرنشان کرد: نیروهای پشتیبانی ما به‌صورت ۲۴ ساعته در حالت فعالیت هستند تا در صورت بروز هرگونه مشکل، سریعاً آن را حل نمایند. از همکاران و اپراتورهای جایگاه‌ها نیز تشکر می‌کنم، هرچند ممکن است معدودی از آنها به دلیل اضافه شدن یک مرحله به فرآیند کاریشان اعتراضی داشته باشند، اما امیدوارم در کوتاه‌ترین زمان ممکن مردم و اپراتورهای جایگاه‌ها به این فرآیندها عادت کنند.
وی در پایان اشاره کرد: با گذشت زمان و با نصب دستگاه‌ها در جایگاه‌ها، دیگر نیازی به حضور اپراتور برای انجام این فرآیند نخواهد بود. فرد وقتی به جایگاه مراجعه می‌کند، کارت بانکی خود را کشیده، میزان لیتراژ و رمز عبور را وارد کرده و توکن را دریافت می‌کند و سپس سوخت‌گیری را انجام می‌دهد؛ کل این فرآیند در کمتر از ۱۰ ثانیه قابل انجام خواهد بود.
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور تأکید نمود: ممکن است در مراحل اولیه اجرای طرح، مردم یا برخی از اپراتورها اطلاعات کافی در مورد فرآیند جدید نداشته باشند، اما با گذشت زمان این طرح تثبیت خواهد شد. هیچ نگرانی خاصی وجود ندارد، چراکه اجرای آن به نفع مردم است و کمک می‌کند تا سوخت به مصرف‌کنندگان واقعی برسد و از سوءاستفاده و قاچاق سوخت جلوگیری شود. از شهروندان درخواست داریم که در صورت هرگونه مشکل در این طرح، با شماره تلفن ۰۹۶۲۷ تماس بگیرند.
۲۲۳۲۲۵
