سیاره‌ای که از بقایای یک ستاره منقرض شده به وجود آمد؛ یک کشف منحصر به‌فرد در کیهان
جیمی ویلیامز، دانشجوی دکتری در دانشگاه وارویک و سرپرست این تحقیقات، بیان می‌کند که سیاره‌های نسل دوم از موادی شکل می‌گیرند که در حین مرگ ستاره به بیرون پرتاب می‌شوند. او تأکید می‌کند که شناسایی این سیاره‌ها بسیار نادر بوده و یافتن یکی از آنها در نزدیکی یک کوتوله سفید کاملاً غیرمنتظره به حساب می‌آید. به بیان دیگر، این کشف به معنای یافتن سیاره‌ای است که از خاکستر همان ستاره‌ای برخاسته است که روزگاری به دور آن می‌چرخید.
پیشتر، نمونه‌های احتمالی از سیاره‌های “دوباره‌متولدشده” مشابه در اطراف تپ‌اخترها مشاهده شده بود، اما این نخستین بار است که وجود چنین نمونه‌ای در نزدیکی یک کوتوله سفید به گزارش می‌رسد. از آنجا که کوتوله‌های سفید بسیار شایع‌تر هستند، گروه تحقیق بر این باورند که تعداد این نوع سیاره‌ها شاید بیشتر از آن چه که پیشتر تصور می‌شد، باشد.
کوتوله‌های سفید به عنوان هسته‌های متلاشی شده ستاره‌ها شناخته می‌شوند که پس از به پایان رسیدن سوخت خود باقی می‌مانند. این اجرام قادرند تا مواد سیاره‌های مجاور را به درون خود کشیده و نشانه‌های شیمیایی از خود به جا بگذارند که اخترشناسان می‌توانند از آنها برای شناسایی سیاره‌های در حال گردش استفاده کنند.
در این تحقیق، دانشمندان کوتوله سفیدی به نام HS 0209+0832 را مورد بررسی قرار دادند و نشانه‌ای شیمیایی غیرمعمول را شناسایی کردند که حاکی از مقدار زیادی “نیوبیوم” در آن بود. این عنصر به طور طبیعی در زمان مرگ ستاره آزاد می‌شود، اما هرگز در هیچ کوتوله سفیدی گزارش نشده بود. محققان معتقدند که این نشانه به خاطر تغذیه کوتوله سفید از یک سیاره غول‌پیکر تازه‌کلان در نزدیکی خود ایجاد شده است؛ سیاره‌ای که خود از بقایای ستاره‌ای مرده تشکیل شده است.
داده‌های تلسکوپ “تس” (TESS) متعلق به ناسا نیز به معتبر شدن این کشف کمک کرده است. این داده‌ها نشان‌دهنده سیگنالی ضعیف هستند که هر ۴٫۴ روز تکرار می‌شود و به سبب وجود سیاره‌ای هم‌اندازه با مشتری و با مداری نزدیک به کوتوله سفید، قابل تبیین است. پژوهشگران عنوان می‌کنند که به دلیل این نزدیکی، جو خارجي سیاره تحت تأثیر تابش‌های ستاره مرده دچار تبخیر و از دست رفتن مواد می‌شود. زمانی که این مواد به سطح کوتوله سفید برخورد می‌کنند، نشانه شیمیایی غیرمعمولی را به جا می‌گذارند.
اگر تأیید نهایی صورت گیرد، این سیاره نه‌تنها برای اولین بار از نوع خود خواهد بود، بلکه با جست‌وجوی چنین نشانه‌های شیمیایی در نور دیگر ستاره‌های مرده، زمینه‌ای جدید برای شناسایی نمونه‌های بیشتر فراهم می‌آورد. این امر می‌تواند فرصتی برای پیگیری جست‌وجوهای سیاره‌های دارای شرایط زیست‌پذیر و وجود حیات خارق‌العاده باشد. درک چگونگی ظهور چنین سیاره‌هایی به ما این امکان را می‌دهد که دریابیم آیا سیاره‌های پیرامون کوتوله‌های سفید امکان زیست دارند یا نه، و شناسایی این نوع سیاره‌ها نسبتاً راحت است.
این تحقیق با عنوان “کشف یک گزینه سیاره نسل دوم در حال شکل‌گیری در اطراف یک کوتوله سفید” در نشریه “نیچر آسترونومی” (Nature Astronomy) منتشر شده است.
در همان شماره، تحقیق جداگانه‌ای نوع دیگری از ستاره‌های کوتوله را بررسی کرد. پژوهشگران موفق به شناسایی یک سیستم دوتایی شدند که در آن یک کوتوله قهوه‌ای و یک کوتوله سرخ به دور هم می‌چرخند و مشاهدات و مدل‌سازی‌ها نشان می‌دهند که ماده از کوتوله قهوه‌ای به کوتوله سرخ انتقال می‌یابد؛ فرایندی که پیشتر هرگز دیده نشده بود. این تحقیق تحت عنوان “انتقال پایدار جرم از یک جرم زیرستاره‌ای به یک کوتوله M” در همان مجله منتشر شده است.
