بلومبرگ: هزینه اجاره نفتکش‌ها از پرتاب فضاپیما افزون‌تر شد؛ افزایش چشمگیر هزینه حمل و نقل دریایی در درگیری‌های خاورمیانه و قیمت ۴۱ دلار برای هر بشکه نفت در بازار آمریکا

خبرگزاری بلومبرگ در یک گزارش تحلیلی به بررسی تغییرات در بازار کشتیرانی پرداخت و اعلام کرد که هزینه‌های حمل‌ونقل نفت به ارقامی بی‌نظیر و هشداردهنده رسیده است. به گونه‌ای که در ابتدایی‌ترین ماه‌های سال جاری میلادی، هزینه کرایه یک سفر نفتکش از آمریکا به چین به حدی بود که با آن می‌توانستید یک نفتکش بزرگ را به طور کامل خریداری کنید.

مؤسسه کارگزاری کشتیرانی گیبسون این اطلاعات را تأیید نموده و کارگزاری بین‌المللی اس‌اس‌وای (SSY) اشاره کرده است که نرخ‌های فعلی کرایه تانکرها، حتی با در نظر گرفتن تأثیرات تورم، بالاترین رقمی است که از زمان ورود نخستین ابرنفتکش‌ها به آب‌های اقیانوسی در دهه ۱۹۶۰ به ثبت رسیده است.

این نرخ‌ها همچنین از اوج دوران «جنگ نفتکش‌ها» در دهه ۱۹۸۰ در خلیج فارس نیز فراتر رفته‌اند.

راسل هاردی، رئیس گروه ویتول که بزرگ‌ترین معامله‌گر مستقل نفت در جهان است، در یک کنفرانس انرژی اظهار داشت: «ظرفیت ناوگان کشتیرانی به هیچ وجه پاسخگوی نیاز موجود نیست و ما شاهد افزایش قیمت‌ها به شکلی کاملاً غیرقابل پیش‌بینی در بازار بوده‌ایم.»

افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی دردسر تازه‌ای برای بازار جهانی نفت به وجود آورده است که مدت‌هاست به سبب نوسانات تاریخی ناشی از جنگ با چالش‌هایی مواجه شده است.

رشد نرخ کرایه‌ها منجر به افزایش هزینه هر بشکه نفت برای خریداران، کاهش حاشیه سود پالایشگاه‌ها و وخیم‌تر شدن فشارهای تورمی در بازار انرژی شده است.

تحلیل کمبود ظرفیت؛ از تنگه هرمز تا دور زدن آفریقا

این بحران قیمت ناشی از کمبود جدی تعداد نفتکش‌ها برای انتقال بهینه بارهاست.

تولیدکنندگان خاورمیانه به دلیل تغییرات ساختاری در تجارت منطقه به‌طور فزاینده‌ای به سیستم انتقال بار از قایق‌های شاتل و جابه‌جایی کشتی به کشتی خارج از تنگه هرمز روی آورده‌اند؛ فرآیندی که می‌تواند مدت زمان سفر هر نفتکش را تا یک هفته افزایش دهد و بخش عمده‌ای از ناوگان جهانی را زمین‌گیر کند.

این فشارها به ویژه پس از آنکه حجم محموله‌های ارسالی از تنگه هرمز به حدود ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ بازگشت، ابعاد وسیع‌تری به خود گرفتند.

روابط نامنظم و توقف موقت جریان نفت نیز به کمبود افزوده است؛ چرا که در زمان‌هایی که ترافیک در تنگه هرمز کاهش پیدا کرد، بسیاری از نفتکش‌ها هفته‌ها از منطقه خارج شدند و فرایند بازگشت آن‌ها به خلیج فارس زمان‌بر است.

علاوه بر این، توقف صادرات نفت ایران به چین، خریداران چینی را وادار کرده تا نیاز خود را از بازارهای دورتر تأمین کنند که این موضوع سبب افزایش تقاضا برای نفتکش‌های فعال در خطوط اصلی شده است.

در عین حال، آسیب‌دیدگی شناورها به دلیل اصابت پرتابه‌ها که نیازمند تعمیرات جدی است، و همچنین طولانی‌تر شدن مسیر تانکرها برای دور زدن قاره آفریقا به منظور دوری از حملات حوثی‌های یمن، ظرفیت خالی خطوط کشتیرانی را به حداقل رسانده است.

لورن گالیناری، مدیر بخش تحلیل داده‌ها در مؤسسه کارگزاری ام‌جی‌ال‌اف بیان کرد که در گذشته نیز شاهد رشد قیمت‌ها بودیم، اما سرعت و وسعت این جهش واقعاً شگفت‌انگیز است.

افزایش نرخ کرایه و از بین رفتن ۴۵ درصد از ارزش نفت خام

هزینه‌ای که زمانی جزئی از زنجیره تأمین نفت محسوب می‌شد، به یک عامل تعیین‌کننده و مهم در قیمت نهایی هر بشکه نفت خام تبدیل شده است.

در روزهای اخیر، یک قرارداد اجاره نفتکش از بنادر ایالات متحده به گونه‌ای بسته شد که هزینه حمل آن به ازای هر بشکه نفت به ۴۱ دلار رسید؛ رقمی که نسبت به میانگین ۴ دلار و ۵۰ سنتی همین مسیر در سال گذشته، نشان‌دهنده افزایش چشمگیری است.

این هزینه به تنهایی حدود ۴۵ درصد از ارزش هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت را که در مرز ۹۱ دلار معامله می‌شود، تشکیل می‌دهد.

برای مالکان معدود و مرموز ناوگان تانکرها—از جمله یک میلیاردر کره جنوبی، چند خانواده مشهور یونانی و غول‌های ثروتمند نروژی—این وضعیت دستاوردهای مالی چشمگیری به همراه داشته است.

تحلیلگران مؤسسه کلارکسونز سکیوریتیز تأکید دارند که در غیاب ظرفیت مازاد، نرخ حمل دریایی تنها به حدی خواهد رسید که استخراج‌کنندگان نفت توان پرداخت آن را داشته باشند.

مدیران ویتول می‌گویند که نوسانات بازار به حدی غیرقابل پیش‌بینی شده که حتی در محاسبه دقیق هزینه کرایه ممکن است تا چند دلار برای هر بشکه اشتباه محاسباتی بوجود آید.

جدول مقایسه‌ای شاخص‌های بحران در بازار جهانی نفتکش‌ها

واکنش صنعت انرژی؛ خریدهای شتاب‌زده و تهدید به تعطیلی پالایشگاه‌ها

بازار برای فرار از این فشارها به راهکارهای موقتی متوسل شده است.

محموله‌هایی که پیش‌تر از غرب آفریقا و آمریکای جنوبی توسط یک ابرنفتکش جابه‌جا می‌شدند، اکنون میان دو کشتی کوچک‌تر سوئزماکس تقسیم می‌شوند.

همزمان، تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه از جمله عراق، امارات متحده عربی و کویت برای محافظت از خود در برابر نوسانات، به انعقاد قراردادهای خرید کشتی یا اجاره‌های بلندمدت اقدام کرده‌اند.

این تدابیر موجب افزایش قیمت در سایر دسته‌های شناورها شده است؛ به‌طوری که درآمد روزانه نفتکش‌های کلاس سوئزماکس به بیش از ۶۸۰ هزار دلار پرتاب یافته که نسبت به اوایل ماه پنج برابر شده است.

علاوه بر این، قیمت یک نفتکش دست‌دوم در بازار آزاد به رکورد ۲۴۰ میلیون دلار رسیده که نشان‌دهنده جهش بیش از ۶۰ درصدی نسبت به پایان سال گذشته است و ارزش کل بازار بزرگ‌ترین شرکت‌های کشتیرانی فهرست‌شده در بورس از مرز ۷۰ میلیارد دلار عبور کرده است.

پیامد فوری این وضعیت تغییر جغرافیای اقتصادی صادرات نفت خام است؛ به‌طوری که صادرکنندگان در غرب آفریقا که نفت خود را به مقصد پالایشگاه‌های چین در فاصله ۱۰ هزار مایلی ارسال می‌کنند، به دلیل عدم توانایی خریدار در پرداخت هزینه‌های حمل، مجبور به کاهش قیمت محموله‌های خود برای جبران کرایه سنگین شده‌اند.

شرکت‌های بزرگ نفتی نظیر شل به‌طور رسمی اعلام کرده‌اند که صورت‌های مالی سه‌ماهه سوم آنها به دلیل افزایش بی‌سابقه هزینه‌های متغیر ترانزیت دریایی تأثیر خواهد پذیرفت.

پرسش اصلی کارشناسان این است که روند صعودی نرخ‌ها تا چه زمانی ادامه خواهد داشت پیش از آنکه کل چرخه خرید نفت، انتقال اقیانوسی و پالایش آن به فرآورده‌های سوختی غیراقتصادی شود.

هرچند کمبود جهانی گازوئیل حاشیه سود بالایی به پالایشگاه‌ها داده است، اما هزینه‌های سنگین حمل‌ونقل در حال بلعیدن این سود هستند؛ به‌طوری که سود پالایشی شرکت اسپانیایی رپسول از ۳۶ دلار در هر بشکه به ۱۵ دلار سقوط کرده است.

تور اسولند، بنیان‌گذار صندوق بین‌المللی اسولند کپیتال، در هشداری روشن اظهار داشت: «بازار با سرعتی سرسام‌آور به جلو حرکت می‌کند؛ اما پالایشگاه‌ها به زودی با تهدید توقف عملیات مواجه خواهند شد، چرا که وقتی سهم هزینه ترانزیت از ۵ درصد ارزش یک محموله به ۵۰ درصد می‌رسد، شریان تجارت جهانی از حرکت باز خواهد ایستاد.»

۴۲/۴۲