فارین پالسی: درگیری با ایران، تحولی دائمی در جهان ایجاد کرد

نشریه فارن پالسی در گزارشی به بررسی پیامدهای فوری جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران پرداخته است که این پیامدها به‌وضوح در حال نمایان شدن هستند. ظهور بیشتر پهپادها و موشک‌ها به‌عنوان تسلیحات پیشرفته جنگی، تهدید امنیت اقتصاد جهانی از طریق آسیب به گلوگاه‌های مهمی چون تنگه هرمز و باب‌المندب و همچنین کمبود تسلیحات نظامی از سمت ایالات متحده، برخی از دستورکارهای اصلی این بررسی هستند که شایسته توجه و تحلیل جدی به شمار می‌آیند.

با این حال، همچنین ضروری است که به پیامدهای بلندمدت و گسترده‌تر این جنگ توجه کنیم که ممکن است تأثیرات عمیق‌تری را نه‌تنها برای منطقه خاورمیانه بلکه برای کل جهان به همراه داشته باشد. در آینده‌ای نه‌چندان دور، این جنگ می‌تواند به عنوان یک نقطه‌عطف تاریخ از نظر تغییرات بنیادی در اصول ژئوپلیتیک مدرن شناخته شود.

هرچند مناسب بود که این نقاط شکست را قبل از وقوع جنگ شناسایی کنیم، اما هنوز فرصت‌هایی برای اقدام و هدایت آن‌ها به سوی نتایج مثبت وجود دارد. به‌طور معمول، نخستین گام شناسایی تغییرات بالقوه است که ممکن است هم‌اکنون به وقوع پیوسته باشند.

شکست سامانه‌های گران‌قیمت دفاع موشکی آمریکا

با وجود سامانه‌های موشکی و پدافندی که برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در سال‌های اخیر از ایالات متحده خریداری کرده‌اند، جنگ علیه ایران نشان داد که این تجهزات لوکس، راه‌حل اصلی مشکلات امنیتی نبوده‌اند. ایران توانسته است به‌خوبی از این نبرد برای هدف قرار دادن تأسیسات و پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه بهره‌برداری کند. به دلیل این که پهپادها، موشک‌های کروز و حتی موشک‌های بالستیک ارزان‌تر و راحت‌تر در تولید، نگهداری، پنهان‌سازی و شلیک هستند، ایران توانسته بیشترین تعداد را تولید کرده و آن‌ها را به سوی اهدافی در سرتاسر خلیج فارس، اردن و مناطق اشغالی شلیک کند.

حملات پهپادی و موشکی ایران موجب تضعیف این تصور شده است که سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی گران‌قیمت آمریکا می‌توانند از کشورهای حاشیه خلیج فارس محافظت کنند. این موضوع اثر مستقیم بر صنایع انرژی، تولید، تجارت، مالی، سرمایه‌گذاری و گردشگری کشورهای خلیج فارس داشته است.

ایران حالا قادر است به‌طور مستقیم به اقتصادهای خلیج فارس با حملات موشکی و پهپادی تهدید کند و همچنین می‌تواند با مختل کردن ترافیک نفتکش‌ها در تنگه هرمز، اقتصاد جهانی را به چالش بکشد، بدون این که از امکان تلاش‌های آمریکا برای تغییر دولت هراسی داشته باشد. وضعیت فعلی که کشورهای خلیج فارس با تردید درباره اتکا به ایالات متحده یا رژیم اسرائیلی برای مهار تهدیدات ایران مواجه‌اند، به هیچ وجه قابل قبول نیست.

چین و نقش نظامی آن

چین به‌خوبی از امنیتی که ایالات متحده در خاورمیانه ایجاد کرده بهره برده است، بی‌آنکه خود را به‌طور مستقیم درگیر درگیری کند. اما با توجه به منافع اقتصادی عظیمش در این منطقه، این کشور نمی‌تواند دیگر خود را به‌عنوان یک ناظر غیر فعال باقی بگذارد.

اسرائیل و جنگ‌های مداوم

قبل از آغاز جنگ علیه ایران، رژیم صهیونیستی برنامه‌ریزی کرده بود که مناطق حائل را در امتداد مرزهایش در لبنان، سوریه و غزه تصرف کند و پس از آن به عملیات نظامی مداوم علیه گروه‌هایی نظیر حماس، حزب‌الله، داعش و سایر نیروها فراتر از این نقاط حائل بپردازد تا اطمینان حاصل کند که این گروه‌ها هرگز قادر به توسعه زیرساخت‌ها یا آمادگی برای حمله کلان به Israel نخواهند بود. به‌طور دقیق، اسرائیل پس از آن به دنبال این اهداف بوده است.

در آن دوران، طرح‌های ارائه‌شده از سوی صهیونیست‌ها تا حدی به دکترین نظامی روم باستان شباهت داشت. رومیان نیز اغلب مناطقی حائل در مجاورت مرزهای خود ایجاد کرده و به عملیات نظامی مداوم علیه اقوام دورتر پرداخته تا آن‌ها را مجازات کرده و از حمله گسترده به سرزمین‌های خود جلوگیری کنند. این دکترین در واقع برای تضمین صلح در داخل مرزهای امپراتوری اتخاذ می‌شد.

برای اسرائیل، اتخاذ الگوی مرزهای روم نیازمند بازگشت به نوعی دکترین نظامی مشابه خواهد بود. از مرزهای سال ۱۹۴۸ و احتمالاً حتی پیشتر در خلال جنگ اعراب و اسرائیل در ۱۹۷۳، دکترین اسرائیل بر عملیات تهاجمی پیشگیرانه به‌منظور حذف تهدیدات نظامی پیش از این که از نظر عملیاتی فعال شوند، تأکید داشته است. این عملیات‌ها باید دور از مناطق جمعیتی آسیب‌پذیر خود کشور انجام شود.

به اعتراف خود صهیونیست‌ها، عملیات طوفان الاقصی در تاریخ هفتم اکتبر معادلات را تغییر داد و آن‌ها اصرار دارند که دوباره آماده به عملی کردن دکترین نظامی اولیه خود برای بازگشت به اقدامات عملیاتی مؤثر باشند. رویکرد مرزهای روم، نمایانگر نسخه‌ای معاصر از آن استراتژی اصلی به شمار می‌رود.

قدرت فزاینده ایران

این رویکردها و تدابیر در شرایطی مطرح می‌شود که جنگ علیه ایران به‌طور قابل توجهی باعث افزایش قدرت این کشور در سطح منطقه شده است. ایالات متحده و رژیم صهیونیستی با به راه انداختن حملات به ایران امید به سرنگونی دولت این کشور داشتند و انتظار داشتند با حذف نفوذ آن در منطقه، به شکلی جدی وجود ایران را از صحنه محو کنند؛ اما این سناریو هرگز محقق نشده است.

در واقع، این جنگ نه‌تنها توانایی و نفوذ ایران را در سطح منطقه تقویت کرده بلکه پرسش اصلی این است که آیا جنگی که برای تضعیف قدرت ایران طراحی شده بود در واقع به تقویت آن منجر شده است؟ ایالات متحده و اسرائیل با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی این نبرد را به راه انداختند، اما این نسخه از بین رفت.

علاوه بر این، این جنگ فرصتی فراهم آورد تا ایران از توان جغرافیایی استراتژیک خود در تنگه هرمز به‌منظور اعمال فشار به آمریکا و همپیمانانش استفاده کند. مضاف بر این، ایران هزاران موشک و پهپاد را به سمت پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس شلیک کرده است که از نظر روانی و اقتصادی برای این کشورها اثرات بسیار زیادی داشته است.

۳۱۰۳۱۰