پاسخ انستیتو پاستور ایران به اعلام خبر طاعون در کشور روسیه

احسان مصطفوی با اشاره به اینکه طبق گزارش‌های دریافتی، این فرد دو روز پس از بستری‌شدن به خاطر علائم شدید پنومونی جان خود را از دست داده است، گفت: برخی رسانه‌ها علت بیماری را به شکستن لوله آزمایش حاوی عامل طاعون در محل کار نسبت داده و ادعا کرده‌اند که حدود ۲۰۰ نفر با وی در تماس بوده‌اند، اما مقام‌های روسی تا این لحظه ابتلا به طاعون و مرگ ناشی از آن را به‌طور رسمی تأیید نکرده و تنها به تشخیص «ذات‌الریه با علت نامعلوم» اشاره کرده‌اند.

وی تاکید کرد: در این وضعیت، باید منتظر دریافت اطلاعات تکمیلی از منابع و نهادهای معتبر بین‌المللی باشیم و پیش از انتشار نتایج آزمایشگاهی معتبر و بررسی‌های رسمی، از قضاوت قطعی در مورد روایت‌های مطرح‌شده خودداری کنیم.

رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه در بیشتر موارد، بیماری طاعون به آنتی‌بیوتیک‌ها پاسخ می‌دهد، توضیح داد: از این نظر، تهدید ناشی از طاعون با برخی بیماری‌های نوظهور و احیا شده که درمان مشخصی ندارند، قابل مقایسه نیست، مگر اینکه با اشکال مقاوم به درمان آنتی‌بیوتیکی مواجه شویم.

مصطفوی با بازگو کردن این نکته که عامل بیماری طاعون باکتری «Yersinia pestis» است، افزود: این باکتری در بسیاری از کانون‌های طبیعی بیماری، در چرخه‌ای میان جوندگان و کک‌های آلوده وجود دارد و انسان معمولاً با گزش کک آلوده یا از طریق تماس نزدیک با یک فرد مبتلا به نوع ریوی این بیماری آلوده می‌شود. در شرایط خاص نیز تماس و ذبح حیوانات اهلی آلوده می‌تواند خطرناک باشد.

وی ادامه داد: احتمال اینکه عفونت به‌صورت آزمایشگاهی به وجود آمده باشد نیز وجود دارد، اما این پدیده به‌عنوان یک رخداد نادر محسوب می‌شود.

رئیس انستیتو پاستور ایران همچنین با تأکید بر اینکه طاعون مختص کشورهایی با درآمد کم نیست، توضیح داد: در ایالات متحده، معمولاً هر ساله موارد انسانی طاعون گزارش می‌شود و میان کشورهایی که بیشتر موارد را ثبت کرده‌اند، ماداگاسکار و جمهوری دموکراتیک کنگو در قاره آفریقا در صدر قرار دارند.

وی به شیوع طاعون در ماداگاسکار در سال ۲۰۱۷ اشاره و خاطرنشان کرد: این کشور یکی از کانون‌های بومی طاعون به شمار می‌رود و معمولاً در هر سال، به‌ویژه در مناطق روستایی مرتفع، مواردی از نوع خیارکی بیماری گزارش می‌شود. با این حال، شیوع سال ۲۰۱۷ به‌لحاظ برخی جوانب غیرمعمول بود و تعداد زیادی از موارد در مناطق شهری، از جمله پایتخت، شناسایی گردید و سهم موارد ریوی نیز بالاتر بود.

به گفته دکتر مصطفوی، در این شیوع حدود ۲۴۰۰ مورد مشکوک، محتمل یا تأییدشده و ۲۰۹ مرگ گزارش شده است و به‌دنبال اجرای اقداماتی نظیر ردیابی و پیگیری تماس‌ها، تجویز آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه به برخی افراد در معرض خطر، درمان بیماران، اطلاع‌رسانی عمومی و تقویت نظام نظارت، اپیدمی به کنترل درآمد.

وی با اشاره به شیوع طاعون انسانی در برخی کشورهای منطقه در دو دهه اخیر، به گزارش‌هایی از افغانستان، عربستان سعودی، اردن، یمن و الجزایر اشاره کرد که در برخی موارد شتر یا بز به‌عنوان مخزن بیماری معرفی شده‌اند و چرخه انتقال بیماری به شکلی متفاوت از مسیر شناخته‌شده جوندگان و کک‌ها به ثبت رسیده است.

رئیس انستیتو پاستور ایران بر لزوم ادامه پایش بیماری در کشور تأکید کرد و گفت: به‌دلیل وجود کانون‌های طبیعی بیماری در کشور، نظارت مداوم بر بیماری، به‌ویژه در مخازن احتمالی حیوانی و ناقلین، زمینه‌ساز یک نظام پیشگیرانه در انسان خواهد بود. همچنین در مناطق با خطر بالاتر، باید آموزش گروه‌های بهداشتی و درمانی در خصوص علائم این بیماری و راه‌های پیشگیری و درمان انجام شود.

وی در ادامه بیان کرد: آزمایشگاه مرجع کشوری طاعون در انستیتو پاستور ایران قرار دارد و این مؤسسه از سال ۱۳۲۵ در زمینه پایش و تشخیص بیماری طاعون فعال است. علاوه بر این، پایگاه تحقیقاتی بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران در روستای اکنلو، شهرستان کبودرآهنگ استان همدان، از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون به حساب می‌آید.

مصطفوی همچنین افزود: تحقیقات مربوط به طاعون در حوزه کاری بخش‌های اپیدمیولوژی و انگل‌شناسی، مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید و مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه بیماری‌های منتقل‌شده از ناقلین در انستیتو پاستور ایران نیز قرار دارد و در مطالعات ۱۵ سال اخیر این مؤسسه، گردش عامل بیماری در حیات وحش و سگ‌های نگهبان گله در برخی مناطق کشور گزارش شده و نتایج این مطالعات در قالب مقالات علمی منتشر گردیده است.

به نقل از وبدا، وی بر ضرورت حفظ قابلیت‌های علمی و تشخیصی کشور تأکید کرد و گفت: نگهداری از این قابلیت‌ها، استمرار پایش میدانی و آزمایشگاهی و انتشار شفاف نتایج بخش مهمی از آمادگی کشور در برابر بیماری طاعون محسوب می‌شود.

رئیس انستیتو پاستور ایران در پایان تأکید کرد: در مورد بیماری‌هایی چون طاعون که می‌تواند حساسیت عمومی را ایجاد کند، حفظ هوشیاری و آمادگی، همراه با اطلاع‌رسانی صحیح و پرهیز از گمانه‌زنی، هنگام مواجهه با اخبار و گزارش‌های مربوط به بیماری امری ضروری است.