۶۰ درصد از سالمندان ایران بدون دریافت حقوق ماهیانه زندگی می‌کنند
رئیس سازمان بهزیستی کشور اظهار داشت: شواهد حاکی از آن است که پس از رسیدن به ۷۰ سالگی، میانگین درآمد سالمندان به میزان ۷۰ درصد و ارزش دارایی‌های آنها تا ۴۵ درصد کاهش می‌یابد.
سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور در کنفرانس خبری که به مناسبت روز جهانی سالمندان برگزار گردید، ضمن اشاره به روند فزاینده سالمندی جمعیت در ایران، خاطرنشان کرد که یکی از تحولات ۱۳ گانه این سازمان، تغییر از سالمندی خطرناک به سمت سالمندی با کیفیت است. در سطح جهانی چهار سناریو درباره سالمندی وجود دارد: سناریوی سپیده دم، سایه روشن، سالمندی خطرناک و سالمندی سالم.
وی در خصوص وضعیت سالمندی در ایران گفت: کشور ما در حال حاضر با بحران سالمندی مواجه نیست؛ به این معنا که از دیدگاه آماری، تقریباً ۱۳ درصد جمعیت کشور سالمند هستند. اگر سهم جمعیت سالمندان بالای ۶۰ سال در جامعه‌ای ۷ درصد باشد، آن جامعه جوان تلقی می‌شود و اگر این رقم بین ۷ تا ۱۴ درصد باشد، در حال ورود به مرحله سالمندی است. به همین ترتیب، اگر این آمار بین ۱۴ تا ۲۱ درصد باشد، آن جامعه سالمند و اگر بین ۲۱ تا ۲۷ درصد باشد، به شدت سالخورده به شمار می‌آید. ما به تدریج در حال دستیابی به دوره سالمندی هستیم، بنابراین در ابعاد جمعیت‌شناسی با بحران جدی روبرو نیستیم.
ایران در میان پنج کشور برتر دنیا با سریع‌ترین رشد جمعیت سالمند
حسینی با بیان اینکه ایران در زمره پنج کشوری است که سریع‌ترین رشد جمعیت سالمند را دارد، تصریح کرد: جمعیت سالمند در ایران بیش از چهار برابر میزان رشد عمومی جمعیت افزایش یافته است. سرعت این رشد به حدی است که در سال‌های ۱۴۲۰ تا ۱۴۲۲، پنجره جمعیتی به حالت بسته در می‌آید.
وی ادامه داد: پیش‌بینی می‌شود که در سال ۱۴۳۰، بین ۳۱ تا ۳۳ درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل دهند که در این حالت ما به نقطه‌ای از شدت سالخوردگی خواهیم رسید و به این ترتیب، با چالشی جدی در زمینه سالمندی روبرو خواهیم گردید.
رئیس سازمان بهزیستی کشور بر این نکته تأکید کرد: بحران‌های ناشی از سالمندی، بحران‌های اجتماعی هستند که فرایندی تدریجی دارند اما بر کل جامعه تأثیر می‌گذارند. از این رو، بحران‌های سیاسی، اجتماعی، امنیتی و نظامی در پی این بحران‌های اجتماعی شکل می‌گیرند و این بحران‌های اجتماعی نیازمند پیش‌بینی و مدیریت هوشمندانه می‌باشند.
حسینی خاطرنشان کرد: در صورتی که تدابیری برای مواجهه با بحران سالمندی اتخاذ نشود، با سناریوهای خطرناک و دشوار سالمندی روبرو خواهیم شد.
۲۲ درصد سالمندان دارای معلولیت و ۲۳ درصد جمعیت فعال کشور تحت تأثیر سالمندان هستند
وی با اشاره به ابعاد مختلف سالمندی در کشور اظهار داشت: حدود ۲۶۰ هزار نفر از سالمندان ما دارای نوعی معلولیت هستند؛ بنابراین سالمندی در ایران، به غیر از سرعت، ابعاد چندوجهی متعددی دارد. همچنین ۲۲ درصد از افراد دارای معلولیت در کشور، سالمندند. علاوه بر این، حدود ۷۷ هزار سالمند زن به عنوان سرپرست خانوار شناخته می‌شوند.
حسینی در ادامه با اشاره به ابعاد متفاوت سالمندی در کشور گفت: در حال حاضر ۲۳.۵ درصد از جمعیت فعال ایران به نوعی با سالمندان در ارتباطند و به ازای هر ۱۰۰ سالمند، ۱۸۰ غیرسالمند درگیر موضوعات مربوط به سالمندی هستند.
۶۰ درصد از سالمندان هیچ نوع مستمری یا حقوق ماهانه‌ای ندارند
رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه به مسائل پیچیده حوزه سالمندی اشاره کرد و گفت: حدود ۵۱ هزار زن سالمند به صورت مستقل زندگی می‌کنند. تقریباً ۶۰ درصد از سالمندان تحت پوشش مستمری قرار ندارند، به این معنا که از هر ۱۰ سالمند، ۶ نفر هیچ نوع مستمری بازنشستگی ندارند. این موضوع نشان می‌دهد که جمعیت قابل توجهی از سالمندان، خارج از دایره حمایت‌های بهزیستی، کمیته امداد، سازمان تامین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی قرار دارند.
وی بیان کرد: از آنجا که سن سالمندان از مرز ۷۰ سالگی عبور می‌کند، شرایط مالی بسیاری از آنها به شدت افت می‌کند. میانگین درآمد گروه سنی سالمندان ۶۰ تا ۷۰ ساله ۵.۷۶ و برای سالمندان بالای ۷۰ سال به ۴.۵۲ می‌رسد.
حسینی در ادامه به بحران سالمندی اشاره کرد و افزود: در تمام ۳۰ استان کشور، میانگین درآمد سالمندان از میانگین درآمد کل جمعیت کمتر است. اطلاعات نشان می‌دهد که پس از ۷۰ سالگی، شاخص درآمد سالمندان به میزان ۷۰ درصد و شاخص دارایی آنها ۴۵ درصد کاهش می‌یابد.
وی خبری از ۹ درصد سالمندان کشور که دچار بیماری خاص هستند را نیز اعلام کرد و گفت: نیمی از سالمندان تحت پوشش بهزیستی، شامل افرادی با معلولیت‌های شدید و غیرشدید می‌شوند.
حسینی به ظرفیت‌های موجود در حوزه سالمندی اشاره کرد و افزود: سالمندان نیازمند مراقبان رسمی هستند. در حال حاضر، در زمینه ارائه خدمات مراقبت رسمی از سالمندان، هیچ مجوز رسمی صادر نشده است. این مجوز در حال تدوین است و به زودی رونمایی خواهد شد. دوره‌های اول و دوم آموزشی برای پرستاری از سالمندان نیز طراحی شده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از طراحی «جایزه ملی تجربه سالمندی» خبر داد و اعلام کرد: سند جامع اشتغال سالمندی و جایزه ملی تجربه سالمندی در حال تدوین می باشد.
حسینی درباره طرح «بانک زمان» گفت: ما مشغول به کار بر روی این طرح هستیم و آئین‌نامه‌اش در حال تهیه است و پلتفرم آن نیز به زودی آماده خواهد شد.
وی همچنین به اقدامات صورت گرفته در زمینه خدمات روان‌شناختی برای سالمندان اشاره کرد و گفت: ما در حال حاضر مرکز مشاوره روان‌شناسی مختص سالمندان نداریم. در راستای همین موضوع، ۳۵۰۰ مشاور در ۳۵۰۰ مرکز مشاوره با هدف ارائه خدمات تخصصی به سالمندان آموزش دیده‌اند.
حسینی همچنین به فرصت‌های شغلی ایجاد شده در حوزه سالمندی اشاره کرد و گفت: سال گذشته، ۱۳ هزار شغل برای افراد ۶۰ تا ۶۵ ساله ایجاد شده است.
وی افزود: شهرهایی که به عنوان دوستدار سالمند طراحی شده‌اند در حال شکل‌گیری است و تلاش می‌شود تا شهرداری‌ها محیطی با کیفیت و قابل دسترس برای سالمندان فراهم آورند.
حسینی در پایان از تهیه لایحه قانونی برای حمایت از سالمندان خبر داد و افزود: قوانین حمایتی مخصوص سالمندان متأسفانه تنها یک درصد از قوانین را شامل می‌شود، لذا لایحه قانونی آماده شده است.
