هشدار درباره احتمال وقوع النینو؛ انتظار بارشهای بیشتر در پاییز و زمستان
رئیس سازمان هواشناسی اعلام کرد که احتمال شکلگیری پدیده النینو به میزان کامل (تا صددرصد) رسیده و انتظار میرود این وضعیت دستکم تا اوایل سال ۲۰۲۷ تداوم پیدا کند؛ بر همین اساس، فصل پاییز و زمستان پیشرو بهصورت پربارش و حتی فراتر از میانگین بلندمدت برآورد میشود.
سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، در توضیح آخرین وضعیت پدیده «النینو» گفت: شواهدی که از جو و اقیانوس دریافت میشود، هماهنگی و نشانههای روشن و قابلاتکایی از فعال شدن النینو را نشان میدهد؛ بهطوریکه سازمان جهانی هواشناسی احتمال رخداد این پدیده را تقریباً معادل صددرصد برآورد کرده است.
ذخیره گرمایی اقیانوس آرام در حدی چشمگیر است
وی در ادامه افزود: تا میانههای اوت ۲۰۲۶، النینو به شکل کامل و پایدار تثبیت شده است. همچنین بررسی دماهای لایههای زیرسطحی اقیانوس آرام، از وجود یک ذخیره گرمایی بسیار بزرگ حکایت میکند؛ به همین دلیل، در برخی نقاط شاهد بالا رفتن ناهنجاریهای دمایی تا بیش از مثبت ۸ درجه سانتیگراد هستیم. بر پایه همین دادهها، پیشبینیهای سازمان جهانی هواشناسی (WMO) احتمال وقوع النینو را نزدیک به صددرصد تخمین میزنند.
تاجبخش اضافه کرد: این پدیده در فصل پاییز و زمستان ۲۰۲۶-۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و به احتمال زیاد شدت آن نیز در سطحی بسیار بالا قرار میگیرد. نکته مهم این است که هم اقیانوس و هم جو، هر دو مجموعهای از سیگنالهای هماهنگ و مشخص مرتبط با النینو را به نمایش میگذارند؛ در بخش اقیانوسی، شاهد افزایش سریع دمای آب در سطح و وجود یک مخزن گرمایی عظیم در زیرسطح هستیم.
وی افزود: از نظر مولفههای جوی، «شاخص نوسان جنوبی» (SOI) الگوی منفی و همراه با همرفت قابلتوجه را نشان میدهد که با الگوی شناختهشده النینو همخوانی دارد؛ الگویی که معمولاً باعث تقویت بارشها در مرکز و شرق اقیانوس آرام و نیز کاهش همرفت در غرب اقیانوس آرام میشود. این همپوشانی کامل بین سیگنالهای اقیانوس و جو، نگرانیها را کمتر و اطمینان نسبت به تداوم و حتی تقویت النینو را بیشتر میکند.
معاون وزیر راه و شهرسازی خاطرنشان کرد: النینو غالباً به تشدید شار رطوبت از دریای عرب و دریای سرخ منجر میشود و در نتیجه، احتمال شکلگیری شرایط پربارشتر در خاورمیانه را افزایش میدهد. افزون بر این، فاز مثبت «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) نیز معمولاً این روند را تقویت میکند.
النینو در پاییز و اوایل زمستان میتواند بارشهای جنوب غرب آسیا را افزایش دهد
وی یادآور شد: «نوسان مادن – جولیان» (MJO) نیز یکی دیگر از حلقههای اثرگذار بر سامانههای بارشی منطقه محسوب میشود که در بازه زمانی کوتاهتری خود را نشان میدهد و بسته به فاز فعالش، میتواند دورههایی چند هفتهای از بارشهای بیشتر یا خشکی نسبی ایجاد کند. در همین مسیر، «نوسان شبهدوسالانه» (QBO) روی تغییرات دوقطبی و جت جریان جنبحارهای اثر میگذارد؛ و این تغییرات بهطور غیرمستقیم بر تعداد دفعات و زمان رسیدن سامانههای مدیترانهای به نواحی اثرگذار نیز اثرگذار خواهد بود.
رئیس سازمان هواشناسی کشور در ادامه توضیح داد: از منظر روندهای تاریخی، رویدادهای النینو معمولاً در طول پاییز و اوایل زمستان، با افزایش انتقال رطوبت از دریای عرب، میزان بارندگی را در بخشهایی از جنوب غربی آسیا بالاتر میبرند.
وی با اشاره به نقش «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) در شرایط اقلیمی منطقه تصریح کرد: فاز دوقطبی اقیانوس هند نقش مهمی در تنظیم و تعدیل شرایط دارد؛ زمانی که فاز مثبت IOD همزمان با النینو رخ دهد، معمولاً سیگنالهای مربوط به بارش بیشتر و فضای مرطوبتر تقویت میشوند.
تاجبخش اضافه کرد: اما بر اساس تازهترین برآوردهای چندمدلی، فاز منفی IOD میتواند بخشی از اثر افزایش بارش مورد انتظار را خنثی کند. بنابراین، در بازه زمانی سپتامبر تا نوامبر ۲۰۲۶ انتظار میرود فاز مثبت IOD شکل بگیرد؛ موضوعی که میتواند احتمال رخداد بارشهایی فراتر از سطح نرمال را در برخی نواحی منطقه تقویت کند.
رئیس سازمان هواشناسی کشور گفت: برای خاورمیانه و جنوب غربی آسیا، نشانههای مشاهدهشده با الگوی گرمایشی پیشبینیشده در شرایط النینوی قوی، همراستا و نزدیک به هم هستند. میزان توافق میان مدلها نیز معمولاً بالا است و در نتیجه میتوان به چشمانداز دمایی، با درجهای مناسب از اطمینان نگاه کرد.
روند بارشهای فراتر از نرمال تا آسیای مرکزی و شمال عربستان هم گسترش پیدا میکند
وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: در مورد بارش هم میتوان چنین جمعبندی کرد که چشمانداز بارندگی برای ماههای سپتامبر تا نوامبر، الگوی کلاسیک النینو را دنبال میکند. از میان نکات قابلتوجه، افزایش احتمال بارشهای فراتر از حد نرمال است که میتواند تا بخشهایی از آسیای مرکزی و نیز شمال شبهجزیره عربستان ادامه پیدا کند.
النینو همراه با دوقطبی اقیانوس هند، احتمال بارشهای پاییزی را بالا میبرد
تاجبخش افزود: وقتی این عامل را با فاز مثبت مورد انتظار دوقطبی اقیانوس هند ترکیب میکنیم، تصویر کلیِ جنوب غرب آسیا به سمت احتمال بیشتری از شرایط مرطوبتر از حد نرمال در فصل پاییز متمایل میشود؛ با این حال، جزئیات دقیق بارشها همچنان به جایگاه مورد انتظار «جتجریان جنبحارهای» و میزان فعالیتهای طوفانی مرتبط با سامانههای مدیترانهای وابسته خواهد بود.
معاون وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد: پیشبینی میشود النینو با اطمینان بالا دستکم تا اوایل سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند. البته سازمان جهانی هواشناسی همزمان چند نکته کلیدی را مورد تأکید قرار داده است؛ از جمله اینکه شدت خودِ النینو الزاماً تعیینکننده شدت پیامدهای منطقهای آن نیست و عوامل دیگری میتوانند در نهایت، اثر نهایی را به شکل محسوسی تغییر دهند.
وی ادامه داد: بنابراین اگرچه تصویر کلی بیانگر افزایش دما و همچنین احتمال بالاتر بارشهای پاییزی در برخی بخشهای جنوب غرب آسیا است، اما همچنان لازم است شاخصهای اقلیمی را بهطور پیوسته و دقیق زیر نظر بگیریم و برای دریافت راهکارها و راهنماییهای دقیقتر در سطح محلی، با سازمان ملی هواشناسی در ارتباط باشیم.
النینوی بسیار قدرتمند احتمالاً تا پایان زمستان ادامه دارد
رئیس سازمان هواشناسی کشور، با اشاره به چشمانداز النینو، گفت: در حال حاضر ما با یک النینوی بسیار قوی و کاملاً تثبیتشده روبهرو هستیم که به احتمال زیاد تا انتهای زمستان برقرار خواهد ماند. همچنین انتظار میرود «دوقطبی اقیانوس هند» (Indian Ocean Dipole) وارد فاز مثبت شود؛ پدیدهای که در تجربههای تاریخی، معمولاً با شرایط مرطوبتر در بخشهایی از جنوب غرب آسیا در فصل پاییز همراه بوده است.
وی یادآور شد: در نهایت باید گفت این یک النینوی غیرمعمول و استثنایی است و طبیعی است که به واکنشی متناسب نیز نیاز دارد. برآوردها نشان میدهد اوج اثرات این پدیده در اواخر سال ۲۰۲۶ رخ خواهد داد و پیامدهای آن احتمالاً تا مدتها در سال ۲۰۲۷ نیز احساس میشود.
۲۰۲۷ شاید گرمترین سالِ ثبتشده در تاریخ اقلیمی جهان باشد
معاون وزیر راه و شهرسازی عنوان کرد: از نگاه من، سال ۲۰۲۷ میتواند در میان گرمترین سالهای دورههای ثبت شده قرار بگیرد و شاید حتی عنوان رکورددار گرمترین سال در تاریخ اقلیمی جهان را به خود اختصاص دهد.
وی افزود: شدت این رویداد ممکن است از هر مقدار دیگری که از آغاز ثبت و پایش دادهها تاکنون مشاهده شده، فراتر برود. النینوی قدرتمند در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نقش مهمی در ثبت سال ۲۰۲۴ بهعنوان گرمترین سال تاریخ داشته است؛ اما اگر این رکورد دوباره جابهجا شود، جای تعجب نیست.
تاجبخش ادامه داد: با این وجود، شکلگیری النینو بهخودی خود به معنای فاجعه نیست. ما باید با آیندهنگری درست و پیشبینی دقیق، بهگونهای برنامهریزی کنیم که جان مردم و معیشت آنان همچنان در اولویت باشد.
خطر تبدیل شدن شرایط اقلیمی به بحران، قابل مدیریت است
رئیس سازمان هواشناسی کشور در پایان تأکید کرد: ما هم دانش و هم ابزارهای لازم را در اختیار داریم تا نگذاریم خطرهای ناشی از النینو به یک بحران تبدیل شود. از همین رو باید با همکاری و همدلی، شرایطی فراهم شود که هیچکس—یعنی افرادی که در نقاط مختلف جهان تحت تأثیر این شرایط اقلیمی خاص قرار میگیرند—از قلم نیفتند و مورد حمایت و توجه قرار بگیرند.
