حضور نیروهای آمریکایی در خاورمیانه؛ آیا اوضاع کنونی نشانهای از جنگ وسیع در پیش رو است؟ طرح ترامپ چه خواهد بود؟
جروزالمپست: امکان محاصره ایران به جای حمله از سوی آمریکا
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد در برنامه ایران و محور شیعی «موسسه مطالعات امنیت ملی» اسرائیل، بیان میکند که علیرغم افزایش حضور نظامی نیروهای آمریکایی در این منطقه که به طور ذاتی خطر رویارویی را افزایش میدهد، این به معنای حمله فوری و حتمی نیست.
او در مصاحبهای با یورونیوز افزود که ورود گروه رزمی ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» به خاورمیانه و همچنین اعزام دیگر تجهیزات نظامی شامل هواپیماها، ناوشکنها و زیر دریاییها، گزینههای عملیاتی رئیسجمهوری آمریکا، دونالد ترامپ، علیه ایران را بهطرز قابل توجهی گسترش میدهد. با این حال، دولت ایالات متحده با درک پیچیدگیها و خطرات مرتبط با تشدید بحران بهسوی جنگی فراگیر، ممکن است از این حضور بهصورت حسابشده و مرحلهای بهرهبرداری کند.
سیترینوویچ با اشاره به این نکته، اظهار داشت این آرایش نظامی میتواند بهعنوان اهرم فشاری برای ایالات متحده عمل کند و واشنگتن میتواند از این قدرت برای تحمیل فشار بر تهران در راستای امضای توافق هستهای بهینه استفاده نماید. همچنین ممکن است این حضور نظامی به آمریکا اجازه دهد تا تحریمها علیه نفت ایران را سختگیرانهتر اعمال نماید و عملاً از صادرات نفت ایران به چین ممانعت کند، بدین ترتیب فشار اقتصادی بر تهران بهشدت افزایش خواهد یافت.
او افزود: «حضور ایالات متحده در خلیج فارس زمینهساز انعطافپذیریهای عملیاتی است که لزوماً به معنای وقوع حمله نظامی نیست، بلکه ممکن است به سمت اعمال محاصرهای علیه ایران نیز سوق پیدا کند.»
سیترینوویچ تأکید کرد که اسرائیل باید این نکته را مدنظر داشته باشد که «همه گزینهها همچنان روی میز هستند.»
به گفته وی، اسرائیل در زمینه اقدام علیه ایران رهبری را به ایالات متحده محول کرده است، زیرا «ترجیح بر این است که کارها توسط ایالات متحده انجام شود». ولی در عین حال، با توجه به اظهارات متناقض ترامپ در مورد ایران، همچنان مشخص نیست که «هدف استراتژیک» ایالات متحده چیست.
ایال هولاتا، رئیس سابق شورای امنیت ملی اسرائیل، نیز این دیدگاه را تأیید کرده و گفت: «با وجود افزایش تعداد نیروهای آمریکایی در منطقه، وضعیت کنونی نشانهای از وقوع جنگ وسیع قریبالوقوع نیست.»
هولاتا بیان کرد: «ایالات متحده ممکن است با این فشار موفق شود ایران را به امضا و پذیرش شرایط وادار کند و به مذاکره بکشاند.»
وی همچنین اشاره کرد که ترامپ تمایلی به شروع جنگ بزرگ ندارد.
در همین راستا، «اسرائیلهیوم» گزارش داده که یک مقام اسرائیلی بیان کرده است که استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، همچنان در تلاش است تا راهحلی دیپلماتیک میان واشنگتن و تهران پیدا کند.
بر این اساس، ویتکاف در تلاش است تا ترامپ را متقاعد کند که حمله به ایران را به تعویق بیندازد و پیام واتسآپی عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به همراه تضمین کتبی مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری این کشور، را به ترامپ منتقل کرده است.
با این حال، روزنامه خراسان گزارشی منتشر کرد مبنی بر تعیین چهار شرط از سوی آمریکا برای تهران در شرایط فعلی که تنشها در حال افزایش است.
طبق این گزارش، چهار شرط شامل «متوقف کردن کامل برنامه هستهای»، «تحویل تمامی مواد غنیشده تا سطح ۶۰ درصد»، «اعمال محدودیتهایی بر برد و تعداد موشکهای بالستیک» و «به رسمیت شناختن اسرائیل» میشود.
این روزنامه اضافه کرد: «در ایامی که نشانههای تجمیع توان نظامی آمریکا در پیرامون خلیج فارس به وضوح بیشتر شده، پیامها همزمان سختتر و دقیقتر شدهاند.»
با این حال، یکی از نگرانیهای اصلی، واکنش ایران و نیروهای نیابتیاش به هرگونه حمله آمریکا است. مقامات ایرانی هشدار دادهاند که هر حملهای از سوی آمریکا را به عنوان «جنگ تمامعیار» در نظر خواهند گرفت.
همچنین، بر اساس گزارشها، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از ترامپ خواسته بود تا برنامهریزی برای حمله به ایران را به تعویق بیندازد تا اسرائیل بتواند برای دفاع در برابر هرگونه حمله تلافیجویانه از سوی ایران آماده شود.
با این وجود، هم دنی سیترینوویچ و هم ایال هولاتا معتقدند که در صورت حمله آمریکا به جمهوری اسلامی، واکنش ایران به هدف قرار دادن اسرائیل اجتنابناپذیر نخواهد بود.
سیترینوویچ اظهار داشت: «اگر ایران تحت این تصور برود که حملات آمریکا صرفاً نمادین هستند، ممکن است به اسرائیل حمله نکند.»
او افزود که در عین حال، اگر ایران نتیجهگیری کند که هدف آمریکا از حمله، سرنگونی نظام است، میتواند با هدف «پاسخ به این حملات» به اسرائیل حمله کند.
هولاتا نیز گفت: «حمله ایران به اسرائیل یک اشتباه خواهد بود، زیرا اسرائیل با قاطعیت پاسخ خواهد داد و زیرساختهای حیاتی و بسیار مهم برای اقتصاد ایران را هدف قرار خواهد داد.»
وی همچنین بیان داشت: «در بین اسرائیل و آمریکا تفاوتهایی وجود دارد، اما ایران باید فرض کند که اسرائیل با کمتری محدودیت به قدرت خود خواهد پرداخت.»
به گفته هولاتا، ایران به دنبال فرسایش وضعیت است و در صورتی که آمریکا بدون حمله عقبنشینی کند، ایران این را پیروزی تلقی خواهد کرد.
ترامپ: یک ناوگان بزرگ در کنار ایران داریم
دونالد ترامپ در مصاحبهای با آکسیوس ادعا کرد که وضعیت مربوط به ایران «در حال تغییر» است، زیرا او یک «ناوگان بزرگ» به منطقه اعزام کرده است، اما همزمان بر این باور است که تهران واقعاً خواهان توافقی است.
او از ذکر جزئیات گزینههایی که تیم امنیت ملیاش ارائه کرده یا کدام گزینه را ترجیح میدهد، خودداری کرد، اما در عین حال اظهار داشت که دیپلماسی همچنان در دستور کار قرار دارد. او تصریح کرد: «آنها میخواهند توافق کنند. من میدانم. در موارد متعدد با ما تماس گرفتهاند. آنها میخواهند گفتوگو کنند.»
