تلسکوپ اسفرکس ناسا، اولین نقشه جامع آسمان را در ۱۰۲ طیف رنگی ارائه کرد

تلسکوپ فضایی اسفرکس ناسا که در مارس ۲۰۲۵ (۲۲ اسفند سال ۱۴۰۳) به فضا پرتاب شد، توانسته است نخستین نقشه جامع فروسرخ آسمان را در ۱۰۲ رنگ مختلف ارائه دهد. اگرچه این طول موج‌ها برای چشم انسان قابل رؤیت نیستند، اما در سطح وسیعی در سراسر کیهان وجود دارند و رصد آسمان به‌شیوه‌ای این چنینی به دانشمندان در پاسخ به سؤالات کلیدی یاری می‌رساند.

با استفاده از داده‌های به‌دست‌آمده از تلسکوپ فضایی اسفرکس، محققان می‌توانند به بررسی چگونگی تأثیر یک رخداد فوق‌العاده کوتاه، که تنها در یک میلیاردیم تریلیونیوم تریلیونیوم ثانیه پس از بیگ‌بنگ اتفاق افتاد، بر توزیع سه‌بعدی صدها میلیون کهکشان در جهان بپردازند. همچنین این داده‌ها می‌توانند به آن‌ها کمک کنند تا تغییرات کهکشان‌ها را در طول تقریبا ۱۴ میلیارد سال گذشته مورد بررسی قرار دهند و اطلاعاتی درباره توزیع عناصر کلیدی لازم برای شکل‌گیری حیات در کهکشان راه شیری به‌دست آورند.

شاون دومگال-گلدمن، مدیر بخش اخترفیزیک ناسا در واشنگتن، اظهار می‌کند: «به‌واقع شگفت‌انگیز است که اسفرکس در مدت تنها شش ماه چه حجم بالایی از اطلاعات را جمع‌آوری کرده است. وقتی که این داده‌ها با اطلاعات مأموریت‌های دیگر ترکیب شوند، به‌طور فوق‌العاده‌ای به درک ما از کیهان کمک خواهند کرد. در واقع، ما ۱۰۲ نقشه جدید از سرتاسر آسمان داریم که هر یک در طول موج خاصی قرار دارند و اطلاعات منحصربه‌فردی درباره اجرام آسمانی را ارائه می‌دهند. هر اخترشناس قادر خواهد بود که اطلاعات ارزشمندی را از این داده‌ها استخراج کند، چرا که مأموریت‌های ناسا این امکان را به ما می‌دهند که به سؤالات بنیادی درباره آغاز و پیشرفت جهان و شکل‌گیری محل زندگی‌مان در آن پاسخ دهیم.»

به گفته ناسا، تلسکوپ اسفرکس هر روز تقریباً ۱۴ و نیم بار به دور زمین می‌چرخد و حرکت خود را از قطب شمال تا قطب جنوب انجام می‌دهد. در هر چرخش، حدود ۳۶۰۰ تصویر از یک نوار دایره‌ای آسمان را ثبت می‌کند و با تغییر مکان زمین در مدار خورشیدی، میدان دید تلسکوپ به‌صورت طبیعی تغییر می‌کند. پس از گذشت شش ماه، این رصدخانه توانسته است کل آسمان را در تمام جهات مشاهده کرده و نخستین نقشه کامل ۳۶۰ درجه‌ای از آسمان را تهیه نماید.

مأموریت اسفرکس تحت مدیریت آزمایشگاه پیش‌رانش جت (JPL) ناسا در کالیفرنیا قرار دارد. عملیات نقشه‌برداری آسمان از ماه مه آغاز و در دسامبر اولین موزاییک کامل آسمان به اتمام رسید.